Turken verbazen zich over toegeeflijke VS

Waarom kreeg Turkije zo veel vrijheid van de Amerikanen bij zijn actie tegen de PKK? Dat heeft alles te maken met Iran, denken deskundigen.

Hoe langer de Turkse actie in Noord-Irak deze week duurde, hoe meer de verbazing in het land toenam dat het daarbij min of meer vrij spel kreeg van de Verenigde Staten.

Volgens Deniz Aribogan had dat alles te maken met Iran. De docente internationale betrekkingen aan de Bahcesehir Universiteit in Istanbul zegt dat de Amerikanen, na een paar jaar boos te zijn geweest op de Turken, hadden ingezien dat ze die maar beter aan hun zijde kunnen hebben in de strijd tegen Iran.

De betrekkingen tussen de VS en Turkije waren bekoeld nadat het Turkse parlement bij de invasie in Irak in 2003 Amerikaanse grondtroepen geen toestemming gaf om via Turkije Irak binnen te vallen. Aribogan: „Ook Amerikanen handelen soms irrationeel. Nu zien ze in dat de Turkse steun hard nodig is bij het inperken van Irans groeiende macht in het gebied.”

Je kunt niet zowel Iran willen bestrijden als tegelijkertijd slechte relaties hebben met Turkije, meent ze. „Iran timmert aan de weg in het sjiitische deel in Irak. De Amerikanen willen de krachten van de soennieten bundelen om de Iraniërs tegen te houden. In deze nieuwe opzet hoeven Turken en Koerden geen vijanden te zijn. Ze zijn allebei namelijk soennitisch”, vertelt Aribogan.

Volgens haar duidt alles erop dat er bij het bezoek van de Turkse premier Tayyip Erdogan aan president Bush in november concrete afspraken zijn gemaakt. „Bush heeft de PKK de gemeenschappelijke vijand genoemd. Voor het eerst heeft een Amerikaanse president een dergelijke uitspraak gedaan. Daarna mochten de Turken luchtaanvallen doen in Noord-Irak en vervolgens mogen ze het ook over land binnenmarcheren. Het spreekt voor zich dat er een nieuw tijdperk ingaat tussen de VS en Turkije. De PKK wordt geëlimineerd, en Turkije zal het Koerdische bewind in Noord-Irak officieel erkennen.”

Maar hoe groot het diplomatieke gewin ook is, feit is dat dagelijks tientallen lijken van in de Koerdische bergen gedode Turkse soldaten naar hun geboorteplaatsen zijn gereden en dat de begrafenissen uitvoerig zijn getoond op de televisie. Het volk begon al te morren.

Een bekende zangeres verklaarde op tv dat ze haar zonen nooit zou toestaan in militaire dienst te gaan. Ze riep de Turkse regering op om een einde te maken aan deze oorlog. Dit soort ontwikkelingen zijn nieuw in een land waar het volk doorgaans militaristischer is dan de militairen zelf.

Omer Laciner, eindredacteur van het politieke tijdschrift Birikim en in het verleden uit het leger gezet vanwege zijn linkse politieke ideeën, waarschuwt voor een ramp: „Turkije wil een overwinning behalen op het eigen volk. Zolang de Koerdische identiteit niet wordt erkend, komt er geen einde aan deze vreselijke oorlog.”

Volgens Laciner heeft het Turkse leger niets te zoeken in Noord-Irak. „De Koerden moeten als een volwaardig volk worden gezien. Ook al doodt het leger vijfduizend militanten, het zal niets helpen. Tot nu toe heeft het 25.000 PKK’ers gedood. Het resultaat is nul.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden