Turken juichen visumvrijheid toe

Als de deal tussen de Europese Unie en Turkije om de vluchtelingencrisis te bezweren doorgaat, mogen Turken vanaf juni visumvrij naar Europa reizen. Turken in Nederland zijn er blij mee.

WILFRED VAN DER POLL

"Eindelijk", zegt een opgetogen Ahmet Azdural van het Inspraakorgaan Turken in Nederland. "Een lang gekoesterde wens van de Turkse gemeenschap gaat in vervulling. We ergeren ons al jaren aan alle administratieve rompslomp die een visum met zich meebrengt."

Kees Groenendijk begrijpt dat die visumplicht verdwijnt. Hij is emeritus hoogleraar rechtssociologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen en een kenner van de relatie tussen Turkije en Europa op het gebied van migratie. "U moet zich voorstellen, er overlijdt hier iemand in Nederland. Familieleden in Turkije willen graag op de begrafenis zijn, maar dat is niet in een dag geregeld. In zulke urgente gevallen is dat visum echt een probleem." Ook studenten en zakenlieden hebben er last van.

De afschaffing ervan komt niet uit de lucht vallen. Sterker: die stond al op de rol. Turkije en de EU onderhandelen al tien jaar over een 'terugnameovereenkomst' van illegale Turken in Europa. In ruil voor visumvrijheid. In 2013 kwam die terugnameovereenkomst er, de visumvrijheid zou in oktober 2016 ingaan, mits Turkije aan een hele rits voorwaarden zou voldoen. Aan de meeste is inmiddels voldaan. "Het enige wat nu in Brussel is afgesproken is de ingangsdatum voor het afschaffen van de visumplicht naar juni halen."

Gesteggel over het visum gaat terug tot de jaren vijftig, zegt Groenendijk. In 1953 werd besloten dat Turken vrijelijk naar Nederland mochten reizen, om gastarbeiders te trekken. "De helft van hen werd niet geworven in Turkije maar kwam op eigen houtje, zonder visum. Vonden ze werk in Nederland, dan vroegen ze een arbeidsvergunning en verblijfsvergunning aan. Eind jaren zestig wilde Nederland de stroom temperen en werd het moeilijker gemaakt om naar Nederland te komen door invoering van een visum voor lang verblijf."

De visumplicht voor een kort verblijf kwam er pas in 1980. En niet vanwege de komst van gastarbeiders, maar om asielzoekers tegen te houden. Groenendijk: "Een militaire staatsgreep in Turkije zorgde voor meer Turkse asielzoekers. Mensen kwamen zonder visum en vroegen dan asiel aan. Om dat onmogelijk te maken hebben enkele Europese landen, waaronder Nederland, de visumplicht ingevoerd. Met de uitbreiding van Schengen en van de EU werden ook landen als Italië en Roemenië gedwongen de visumplicht voor Turken in te voeren. Door de politieke stabilisatie van Turkije in de jaren nengetig is de asielmigratie sterk teruggelopen. Maar de visumplicht blééf, voor de hele EU. Dat was een doorn in het oog van de Turkse regering, vooral toen Turkije in 2005 kandidaat-lid van de EU werd en andere landen, die dat niet waren, wél visumvrijheid zagen krijgen, zoals Albanië en Macedonië. "

Dat de EU bleef hechten aan die visumplicht was volgens Groenendijk uit angst voor massale migratie. Onterecht, zegt hij. "De gezinsmigratie is al heel sterk teruglopen. Ik verwacht dat er nu meer bezoekers zullen komen, maar je moet nog steeds na drie maanden weer terug. Mensen kunnen natuurlijk blijven en in de illegaliteit duiken, maar dat kunnen de 40.000 mensen die nu jaarlijks met een visum komen ook al."

undefined

Sevda Bilgi-Aydin (32) uit Roosendaal

"Vorig jaar reisden mijn oom en tante uit Sihanbeijli, een stadje in het midden van Turkije, voor het eerst naar Nederland. De visumaanvraag ging sneller dan verwacht, maar kostte een vermogen: in totaal bijna 800 euro.

Eerst moest ik naar het gemeentehuis in Roosendaal. De formulieren voor de visumaanvraag kostten 32 euro. Daarna moest ik papieren verzamelen. Een uittreksel van de Kamer van Koophandel, een inkomensopgave, een kopie van de koopakte van ons huis, kopieën van ons paspoort, vliegtickets. Het hele pakketje verstuurde ik met spoed - kosten: vijftig euro - naar mijn oom en tante. Die gingen ermee naar een tussenpersoon in Kulu, zo'n vijftig kilometer verderop. Honderd euro per persoon vroeg hij voor zijn diensten.

Ze moesten zelf ook papieren aanleveren en kunnen aantonen over genoeg geld te beschikken. Konden ze niet, zei de tussenpersoon. Dus heeft een familielid hen diezelfde dag nog vijfduizend euro cash gegeven, die mijn oom en tante op hun rekening stortten. Met een nieuw bankafschrift gingen ze weer naar de tussenpersoon. Die maakte toen voor hen een afspraak met het consulaat in Ankara. Daar moesten ze 250 euro per persoon betalen en vragen beantwoorden over de reden van hun bezoek aan Nederland. Vier dagen later kregen ze het visum.

Ooit vroeg ik een visum aan voor een zwager van 21 jaar. Dat werd geweigerd. Ik was bang dat dit bij mijn oom en tante ook zou gebeuren. Maar zij zijn ouder - 60 en 50 - dus dan doen ze niet moeilijk. Bij jongeren zijn ze bang dat ze in Nederland blijven."

undefined

Veysel Hit (38) uit Tilburg

"Het visum is vooral een psychische drempel. Je merkt dat mensen snel zoiets hebben van: laat maar. Een paar jaar geleden nodigde ik bevriende musici, een zanger en een violist, uit om een paar dagen naar Nederland te komen. Ik wilde dat ze op een feest kwamen spelen. Traditionele muziek uit het Zwarte Zeegebied. Ik begon anderhalve maand van te voren met de voorbereidingen, maar dat was eigenlijk al te laat.

Er kwam veel bij kijken. Ik moest een uitnodiging schrijven, waarin ik aangaf garant te staan. Er moest een retourticket bij. Dat hele pakketje stuurde ik naar Turkije. Belden ze me twee weken later op. Het consulaat had hen allerlei vragen gesteld. "Ze willen zelfs bankafschriften van ons", zeiden ze. 'Hoezo moeten we onze privégegevens afstaan?' Ze hadden geen zin in het gedoe en ik wilde niet riskeren dat het op het laatste moment zou afketsen en ik geen musici op mijn feest had. Dus besloten we er maar van af te zien.

Ik ben vicevoorzitter van Hotiad, een Turkse ondernemersvereniging. We zien de laatste jaren dat Turkse ondernemers Nederland steeds beter weten te vinden. Maar de visumplicht belemmert die groei wel.

Als ondernemer wil je niet afhankelijk zijn van ambtenaren om even naar je zakelijke partner te reizen. Veel ondernemers uit Turkije leveren producten aan Nederland zonder er ooit geweest te zijn. Ze kennen de markt hier daardoor slecht. Ze zouden veel betere zaken kunnen doen als ze de Nederlandse cultuur beter snappen."

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden