Turken gaan het jaar van de Koerden in

ERDAL BALCI

Alle ontwikkelingen wijzen erop dat 2015 in Turkije het jaar van de Koerden gaat worden. Niet alleen de Koerden zelf vinden dat, ook hun grootste tegenstanders uit de ultranationalistische Turkse hoek zijn deze mening toegedaan. Een van de bekendste nationalistische Turken, parlementariër Sinan Ogan, zette 'het jaar van de Koerden' onlangs op de televisie fijntjes uiteen: "Volgend jaar gaan de Koerden bewust als partij meedoen aan de algemene verkiezingen. Ze zullen de kiesdrempel van 10 procent niet halen. Dan zullen ze zogenaamd uit noodzaak een eigen parlement in het Koerdische gebied oprichten."

Ja, in Turkije geldt een kiesdrempel van 10 procent, ooit door generaals ingesteld om de Koerdische partijen uit het parlement te weren. De Koerden omzeilden dit obstakel door steeds als onafhankelijke kandidaten mee te doen aan de verkiezingen. De ironie wil nu dat die kiesdrempel van de Koerdenhaters de grootste droom van de Koerden binnenkort kan doen uitkomen: een eigen parlement met een eigen politieapparaat. Want een situatie waarbij zo'n groot volk nergens vertegenwoordigd wordt, is niet vol te houden.

Dit hangt samen met iets anders wat het jaar 2015 voor de Koerden in petto heeft: volgens de vertegenwoordigers van de politieke tak van de Koerdische PKK is de kans zeer reëel dat de PKK-leider Abdullah Öcalan, die sinds 1999 in een Turkse gevangenis vastzit, vrijkomt en op een PKK-congres het Koerdische volk gaat toespreken. 2015 wordt dan ook het jaar waarin de Koerden kunnen overgaan op een eigen onderwijssysteem, waarbij het Turks niet meer de voertaal is.

Dit toekomstbeeld, dat voor veel Koerden te mooi is om waar te zijn, is opeens mogelijk dankzij de onderhandelingen tussen de Turkse regering en de gevangen Koerd Öcalan. Deze onderhandelingen hadden aanvankelijk het doel om een einde te maken aan de dertig jaar oude oorlog tussen de PKK en het Turkse leger. Maar de gesprekken verlopen nu vooral voortvarend omdat een parlement zonder de Koerden ook voor de Turkse president Tayyip Erdogan iets is om bij te watertanden.

Zijn partij is in het Koerdische gebied de op één na grootste fractie, net na de onafhankelijke Koerden. En dankzij de kiesdrempel zal zijn islamistische AKP bij de volgende verkiezingen alle Koerdische zetels in de wacht zal slepen. Want het systeem zorgt ervoor dat de plek van de door de kiesdrempel getroffen zetels wordt ingenomen door kandidaten die direct achter hen staan. Dit betekent dat Erdogan twee derde van de zetels in handen krijgt, en daarmee kan hij een nieuwe grondwet maken. Een grondwet die de weg opent voor de absolute alleenheerschappij van Erdogan, en die de genadeklap zal bezorgen aan de nog overgebleven seculiere wetgeving.

De niet-islamistische Turken knarsetanden om dit handjeklap tussen de Koerden en Erdogan. De nationalisten treuren om grond die verloren zal gaan aan de Koerden. En de democraten weten dat zij, als ook de PKK met haar seculiere karakter wegvalt als oppositie tegen AKP, in een hartverscheurende eenzaamheid de strijd tegen Erdogan zullen moeten voeren.

Straks dus waarschijnlijk geen Koerden meer in het Turkse parlement, dus ook niet meer de stoere vrouwelijke Koerdische politici zonder een greintje angst voor de sterke man van het land. Een bij voorbaat uitgemaakte strijd tekent zich af onder de hemel van Turkije. Een gevecht tussen een zwaargewicht en de al bloedende underdog zal de geschiedenisboeken ingaan onder de kop 'het jaar van de Koerden en dat van Erdogan'.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden