Tunesië maakt weer werk van vrouwenrechten

Een bruiloft in Tunis. Het verbod voor vrouwen om met een niet-moslim te trouwen wordt opgeheven.Beeld Hollandse Hoogte / Luz Photo Agency s.r.l.

De positie van de vrouw stond onder druk in Tunesië, maar de seculiere president Essebsi voert progressief beleid.

Tunesië klopt zichzelf vaak op de borst als het gaat om de juridische positie van de vrouw, want die is beter dan waar dan ook in de Arabische wereld. Maar het recht om te trouwen met een niet-moslim was tot vorige week voorbehouden aan mannen. De 90-jarige president Beji Caid Essebsi maakte vorige week een einde aan deze wet uit 1973, maar wat hem betreft blijft het niet daarbij.

Als een niet-moslim - een buitenlander, want alle Tunesiërs worden geacht moslim te zijn - met een Tunesische wilde trouwen, moest hij zich tot de islam bekeren en hiervan een certificaat overhandigen aan de gemeente. Daarvoor moest hij eerst langs de moefti, en na een bekeringsproces van zo'n drie maanden, kreeg de buitenlander dan eindelijk zijn 'moslimcertificaat' en kon hij trouwen. Om moeite en tijd te besparen, trouwden veel interreligieuze koppels daarom maar liever in het buitenland.

Seculiere traditie

Maar Tunesië kent een sterke seculiere traditie, die afwijkt van die in de rest in de Arabische wereld. De legendarische president Habib Bourguiba (1903-2000), die het land na de onafhankelijkheid drie decennia strak regeerde, investeerde in de jaren zestig en zeventig in een progressief onderwijssysteem en de verzorgingsstaat. Vrouwen kregen recht op anticonceptie, echtscheiding en abortus, en daarnaast werden polygamie en kindhuwelijken verboden.

Maar sinds de jaren zeventig kwamen de vrouwenrechten onder druk te staan: Bourguiba kreeg gezondheidsproblemen en de islamisten wonnen aan invloed. Er werden compromissen gesloten, onder meer op het gebied van vrouwenrechten, zoals het verbod op het trouwen met niet-moslims. Bourguiba's opvolger, de in 2011 verdreven dictator Zine el Abidine Ben Ali, was opportunistischer en flirtte vaak met de conservatieve islam.

Na de Tunesische Revolutie in 2011 werd de positie van de vrouw opnieuw bedreigd. Toen de islamisten van Ennahda zitting namen in de regering (2011-2014) stelden zij een controversiële wetswijziging voor: man en vrouw moesten niet meer beschouwd worden als gelijken voor de wet, maar de vrouw als 'aanvullend' voor de man. Onder druk van seculieren werd het voorstel verworpen. Wel werd in de nieuwe grondwet van 2014 de islam expliciet aangeduid als de staatsgodsdienst en de staat als 'beschermer van de religie'.

Juridische gelijkheid

De seculiere president Essebsi lijkt nu het voorbeeld van de progressieve Bourguiba te volgen. Tunesië schrapte onlangs de wet waarmee een verkrachter zijn straf kan ontlopen door met zijn slachtoffer te trouwen. Maar nu heeft hij ook het ambitieuze plan om het erfrecht gelijk te trekken. Mannen hebben recht op het dubbele erfdeel, zoals in de Koran staat. De islamisten willen de wet behouden, omdat afschaffing volgens hen de kern van de islam raakt. De regel is rechtvaardig, stellen zij, want mannen worden geacht de hele familie te onderhouden. Logisch dus dat de man meer krijgt.

De praktijk is anders: veel mannen laten hun familie in de steek nadat zij hun erfdeel opstrijken. Maar dat is niet de reden waarom seculieren deze wet willen afschaffen: zij willen juridische gelijkheid. Ook zijn zij niet tegen het afschaffen van de mannelijke verplichting om voor de vrouw te zorgen, want met het wegvallen van deze zorg moeten vrouwen wel op eigen benen staan.

Lees ook: Tunesië is dubbele standaard voor mannen en vrouwen zat

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden