Tuinstad Slotermeer

Het plan voor de nieuwe tuinsteden rond Amsterdam – de uitbreiding van Amsterdam- bestond al eerder, maar het duurde na de Tweede Wereldoorlog nog tot 1951 voor er daadwerkelijk begonnen werd met de bouw van de wijk Slotermeer.

Nog lang na WO II was de woningnood een groot maatschappelijk probleem. Jonge gezinnen moesten lang wachten op een eigen woonruimte. Het werd daarom een bijzonder feestelijke dag toen Koningin Juliana in 1952 de eerste der tuinsteden officieel opende. Kinderen zwaaiden met vlaggetjes langs de kant van de weg. Apetrots was iedereen! De eerste tuinstad heette Slotermeer naar het meer dat hier vroeger lag. Dit meer was al in 1664 ingepolderd maar werd drie eeuwen later weer vergraven.

In tuinstad Slotermeer werden zo’n 10.000 woningen gepland; meest laag- ,en middelhoogbouw waar ongeveer 40.000 mensen konden wonen. Om in de dagelijkse levensbehoeften te voorzien kwamen aan de Burgemeester de Vlugtlaan winkels -een groenteman, een bakker en een slager-. Een niet onbelangrijke voorziening was het consultatiebureau voor zuigelingen.

In het najaar van ’52 werden de eerste woningen in gebruik genomen. Eén van de kinderen van de eerste flat was destijds vijf jaar. “Wij woonden op twee hoog. “ Ze kwamen uit de Rivierenbuurt waar ze hadden ingewoond op een zolderkamer zonder wc. Vader, moeder, hij en een jonger zusje. Wc bezoek deden ze bij de buren. In Slotermeer kregen de twee kinderen ieder een eigen kamer, vader en moeder sliepen in een opklapbed in de woon/eetkamer. “Toen vonden wij ons huis erg groot”, weet hij nog. “We waren zo blij!”

Hij mocht hier buiten spelen, er waren opeens heel veel kinderen. Eigenlijk vond hij dat nog het leukste. Er gebeurde veel in de wijk in die begintijd: deze buurt bruiste van het leven! De bouw was nog in volle gang en soms mochten ze met de vrachtwagens meerijden om zand te halen. Ze speelden veel op de Ringspoordijk aan de achterkant van de flat.

Zijn vader had een grote schuld en was failliet verklaard. Die schuld heeft hij hier in deze wijk afgelost met het bezorgen van kranten. Hij liep twee krantenwijken ’s ochtends voor hij naar zijn werk ging, en zijn moeder had er ook twee. “Ons hele gezin hielp mee. Donderdag was altijd een extra zware dag: 3000 Echo’s huis aan huis bezorgen, in de hele wijk. Zijn vader had een afspraak over de krantendistributie van die Echo. “De 3000 kranten werden neergezet op het bankje van de van Tienhovenbrug en niet op straat voor hun flat. Op de van Tienhovenbrug heb ik heel wat voetstappen liggen!” Hij moest dan wat jongens optrommelen die wilden meewerken voor een gulden: Bennie, Kassie, Jantje, Kinnie en zijn broertje Peet. Met elkaar brachten ze die kranten rond, en dan waren ze op donderdag- avond om 10 uur pas klaar. Natuurlijk wisten alle buren dat hun familie met kranten liep, ook al werden ze op de Van Tienhovenbrug neergezet. Na de oorlog was iedereen in Nederl!

and arm en iedereen werkte hard om er weer bovenop te komen. “Wij waren erg zuinig ja, ook dat was iedereen.” Het was eigenlijk heel normaal dat zijn vader ’s ochtends vroeg met de kranten liep en dat het hele gezin meehielp. “Ik kreeg een eigen wijk toen ik 10 was.”

Gnuivend zegt hij met een zekere trots in zijn stem: “Op een avond hebben we met die groep jongens een heel pak van “die rot kranten” over de van Tienhovenbrug de gracht ingeduwd. Het wonderlijkste was dat er die dag helemaal geen kranten te kort waren. Dat heeft hij nooit begrepen!

Hij had die deuren onmiddellijk herkend. Hij moèst hier komen kijken. Er zijn zo’n vijftig jaar voorbijgegaan maar het portiek met de vier deuren kende hij maar al te goed. Er werd op TV gezegd dat Mohammed B, de moordenaar van Theo van Gogh, hier was opgegroeid. Hij wist meteen dat het zijn oude krantenbuurt was. 50 jaar later is alles nog onveranderd, ook die vier deuren naar vier kleine woninkjes, zijn nog hetzelfde. “Kijk, zie je: De deuren van glas met in het midden een plank waar de brievenbus in zit. Daar heb ik toch verdomme als jongen jarenlang de Echo in de brievenbus gedaan!” En daar achter zo’n glazen deur was die grote zwarte hond waar hij als kind zo bang voor was.

Gelukkig had zijn vader toen hij een jaar of veertien werd genoeg gespaard om de schuld af te lossen. De krantenfamilie was kort daarna verhuisd naar een ruimer huis in een andere buurt. En hijzelf is later helemaal uit Amsterdam vertrokken voor wat meer ruimte.

Na hun verhuizing veranderden aan de Burgemeester de Vlugtlaan de winkels één voor één. De bakker die 50 jaar geleden nog bakker Stam was, heet nu Bereket Firini. De groenteman is tegenwoordig een Turkse Supermarket en de slager heet Anatolia. Istanbul & Casablanca – meubels, ontstond door twee winkelpanden samen te trekken. De eettafels van eethuis Burcu worden gezellig op straat gezet in de zomer. Het consultatiebureau uit de begintijd in Slotermeer is het enige dat is gebleven.

De krantenjongen overpeinst: “ Wij kinderen groeiden hier op met het idee ‘later word ik‿ en dan koos je een mooi beroep uit’. De wereld lag voor je open.” Toch werd toen ook wel eens de boel in de fik gestoken op de Ringspoordijk, en er werd soms ook met de politie gevochten. De criminaliteit is niet iets van de laatste tijd. “Het Polygoon journaal met bezoek van de Koningin en kindertjes met vlaggetjes duurde echt niet lang hoor!”, zegt hij veelbetekenend.

Na de moord op Theo van Gogh sprak een politiecommissaris, de districtchef van Amsterdam-West, in de media over ‘het moeilijkste district van Amsterdam’. De politiecommissaris ziet de buurt verpauperen, en constateert dat de meeste jongens geen idealen hebben. Dat betekent niet dat alle jongeren meteen terrorist zijn, zegt hij. Hij wilde daarmee zeggen, voegde hij hier onlangs nog aan toe in een kranteninterview : “Een snellere aanpak van de verpaupering kan nieuwe Mohammed B’ s voorkomen’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden