'Tuchtrechtcollege moet goede gezinsvoogden beschermen'

Na de verstikkingsdood van peuter Savanna moest een gezinsvoogd zich voor de strafrechter verantwoorden. Dat was volgens emeritus hoogleraar Jo Hermanns een hijgerige hype, Barbertje moest hangen: "Zo'n zaak moet je niet aan een rechter overlaten, dat moet je als beroepsgroep zelf goed regelen."

Savanna (3) stikte in 2004 nadat er een washandje in haar mond was gepropt. Zo kwam een eind aan het leven van een peuter die, ondanks het toeziend oog van jeugdzorg, werd mishandeld door moeder en stiefvader. Het gruwelijke incident leidde tot plannen de jeugdzorg te professionaliseren, met daarbij ook tuchtrecht. "Ik begrijp dat gezinsvoogden zich daar nu zorgen over maken, ze zien het als de stok om hen mee te slaan. Zo moet je het niet zien. Het tuchtrechtcollege moet de knoeiers aanpakken, maar de goede gezinsvoogden juist beschermen", aldus Hermanns, onafhankelijk adviseur op het gebied van jeugdzorg.

De staatssecretarissen Van Rijn (volksgezondheid, welzijn en sport) en Teeven (veiligheid en justitie) zetten de laatste komma's en punten in een nieuwe wet die de professionalisering van de jeugdzorg moet stutten. Volgens die wet moeten jeugdzorginstellingen 'in het kader van verantwoorde zorg' zoveel mogelijk werken met jeugdzorgprofessionals die zijn ingeschreven in het Kwaliteitsregister Jeugdzorg. Dat is vergelijkbaar met de big-registratie die voor (tand)artsen, apothekers en psychotherapeuten geldt.

Een goede zaak, zegt Marianne Berger die namens het Nederlands Jeugdinstituut bij het plan 'Professionalisering Jeugdzorg' is betrokken. "De expertise van gezinsvoogden kan het verschil maken voor kinderen, jongeren en hun opvoeders. Daarom is het belangrijk dat ze goed zijn opgeleid en zich na hun opleiding blijven ontwikkelen en hun vak bijhouden."

Ook de commissie-Samson, die onderzoek deed naar seksueel misbruik in de jeugdzorg, pleitte voor de verplichting tot voortdurend bijscholen. In cursussen moet veel aandacht worden besteed aan het voorkomen, signaleren en stoppen van seksueel misbruik door hulpverleners.

Daarnaast komt er dus tuchtrecht, een toetsing van het verrichte werk door de eigen beroepsgroep. In het uiterste geval kan een professional door het tuchtrechtcollege uit het register worden geschrapt. "Er zijn zeer goede gezinsvoogden, maar sommigen kunnen er echt helemaal niks van", aldus Hermanns. "Dat zie je ook aan de rapportages voor kinderrechters om te pleiten voor een uithuisplaatsing. Die rammelen soms echt verschrikkelijk, of er is sprake van een overduidelijk tunnelvisie."

Gezinsvoogden werken vaak samen met allerlei andere hulpverleners. De vraag is waarom ze zich dan persoonlijk moeten verantwoorden. Het is toch een andere situatie dan die agent die tegen alle voorschriften in rennend een jongen doodschoot, zoals onlangs op een Haags perron. Of de chirurg die het verkeerde been afzet. Hermanns: "In het tuchtrecht worden ze beoordeeld op de zuiverheid van handelen. Niet op het resultaat."

Dat verwacht ook Lidwien Schulten, projectleider professionalisering jeugdzorg bij de William Schrikker Groep. "Zo kunnen we elkaar, binnen de beroepsgroep, corrigeren en ervan leren. Daarnaast is het een goede zaak dat er met die tuchtcommissie een onafhankelijke plek komt waar cliënten met klachten naartoe kunnen."

Professionalisering, bijscholing, tuchtrecht: Micha de Winter, hoogleraar opvoedkunde aan de Universiteit Utrecht, vindt het stuk voor stuk goede maatregelen. "Er gaat van alles mis, er moet veel beter. Wat me dwars zit, is het mechanisme. Na elk incident krijgt jeugdzorg er een opdracht, registratieformulier, checklist of protocol bij. Elke maatregel klinkt logisch, maar door de optelsom van die maatregelen zit de gezinsvoogd nog meer achter het bureau. En dat gaat ten koste van wat we echt willen: hulp bieden binnen het gezin om zoveel mogelijk ongelukken te voorkomen."

Gezinsvoogden weten niet wat hen met die registratie boven het hoofd hangt. Hun toekomst is al zo onzeker. De transitie in de jeugdzorg, waar de verantwoordelijkheid van het Rijk verschuift naar gemeenten, zal banen kosten en veroorzaakt veel onrust. "Het is veel allemaal. Heel veel tegelijk", erkent Schulten.

De namen van de genoemde personen zijn op hun verzoek veranderd.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden