Tsjernomirdin ietsje wijzer na verkiezingen Sverdlovsk

Van onze correspondent MOSKOU - Geld noch macht heeft Aleksei Strachov op zijn post kunnen houden als gouverneur van de streek Sverdlovsk in de Russische Oeral. Bij verkiezingen werd de gouverneur verslagen, een veeg teken voor de nieuwe 'partij van de macht' in Rusland.

Gouverneur Strachov was de eerste politicus die in naam van de partij 'Ons Huis Rusland' een verkiezingsslag moest leveren. Hoewel er niet al te veel waarde gehecht mag worden aan deze plaatselijke verkiezingen, die bovendien de meeste kiezers volstrekt koud lieten, zijn zij toch een waarschuwing voor premier Viktor Tsjernomirdin. Hij zal in december aanvoerder zijn van Ons Huis Rusland bij de landelijke parlementsverkiezingen en, als de voortekenen in Sverdlovsk niet bedriegen, krijgt hij het dan moeilijk.

Het waren uitzonderlijke verkiezingen in Sverdlovsk. Het is de streek waar president Boris Jeltsin vandaan komt en waar hij tien jaar lang leider was van de communistische partij in de regionale hoofdstad, destijds ook Sverdlovsk geheten, maar die nu zijn tsaristische naam Jekaterinburg terug heeft gekregen. Bij uitzondering heeft Jeltsin toegestaan dat er verkiezingen worden gehouden voor het gouverneurschap in zijn thuisstreek. Andere gouverneurs in Rusland zijn de persoonlijke vertegenwoordigers van de president, die hen naar believen kan benoemen en ontslaan.

Wat Jeltsins redenen waren om de kiezers van Sverdlovsk de gouverneur te laten aanwijzen, is onduidelijk. Wellicht zocht hij een proeftuin voor de parlementsverkiezingen van december.

Voor Jeltsin zelf is de uitslag niet bemoedigend. Zijn man, Aleksei Strachov, kreeg in de tweede ronde iets meer dan dertig procent van de stemmen, terwijl de vorige gouverneur, Eduard Rossel, die door Jeltsin in 1993 werd ontslagen, met bijna zestig procent overtuigend de winnaar werd.

Voor de vele andere partijen en groepen die proberen mee te doen aan de parlementsverkiezingen, ziet het er weinig hoopgevend uit. Zelfs de communisten en de ultra-nationalisten van Vladimir Zjirinovski kregen nauwelijks iets voor elkaar in Sverdlovsk, een zwaar geïndustrialiseerde streek met veel grondstoffen in de bodem.

De strijd leek vooral te gaan tussen het belang van de regio (Rossel) en van Moskou (Strachov). Rossel werd destijds ontslagen omdat hij de mond vol had over de oprichting van een ''Oeral-republiek'' samen met naburige streken. Inmiddels heeft hij dat soort gedachten laten varen, maar hij blijft in de publieke opinie iemand die het lef heeft de bazen in Moskou uit te dagen.

Zijn concurrent Strachov daarentegen heeft zich door kandidatuur namens 'Ons Huis Rusland' geheel vereenzelvigd met 'Moskou'. Die partij is een bedenksel van Jeltsin zelf. Hij gaf een paar maanden geleden opdracht aan zijn premier Viktor Tsjernomirdin en aan de voorzitter van de Doema (tweede kamer), Ivan Ribkin, om ieder een partij te stichten. Tsjernomirdin moest een beetje rechts van het midden zitten en Ribkin ietsje links. Dat tweespan is volgens Jeltsin nodig om extreme groeperingen de wind uit de zeilen te nemen.

Parlementsvoorzitter Ribkin tobt nog steeds met die opdracht, ook al kwamen zes vakbondsachtige organisaties gisteren overeen zijn 'centrum-linkse blok' te steunen. Maar niemand staat te trappelen, want de enige naam van betekenis in Ribkins blok is Ribkin zelf. Hij is er zelfs niet in geslaagd iemand van naam uit de partij waaruit hij zelf afkomstig is, de conservatieve (dus ''linkse'') Agrarische Partij, aan zijn groep-in-wording te binden.

Premier Viktor Tsjernomirdin is een stuk verder met zijn 'centrum-rechtse' Ons Huis Rusland. De lijst aanwezigen op het eerste partijcongres zag eruit als een Who is who in Rusland. Wie iets voorstelt in het plaatselijke en landelijke bestuur of in het bedrijfsleven, heeft zich inderhaast als lid aangemeld of laat zich gelden door forse donaties. Ideeën heeft Ons Huis Rusland niet, behalve dat er 'stabiliteit' in Rusland nodig is. En dat betekent vooral dat wie nu de baas is, de baas moet blijven.

Tsjernomirdin heeft bijvoorbeeld het agrarische deel van het partijprogramma laten schrijven door de Unie van Landeigenaren en die kwam gisteren met het verrassende principe op de proppen dat ''wat goed is voor de boer, ook goed is voor Rusland''. Dus moet de regering de boeren (dat wil vooral zeggen: de restanten van de collectieve landbouwbedrijven) blijven steunen.

De voorsprong in geld en macht die Ons Huis Rusland met zich meebrengt, heeft de gouverneur van Sverdlovsk echter niet mogen baten. De macht zelf is in Rusland niet meer voldoende om de macht te houden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden