Tsjechovs 'Kersentuin' te afstandelijk, te flauw en voorspelbaar gespeeld.

AMSTERDAM - Directeur Ivo van Hove van het Holland Festival heeft in de eerste week van zijn optreden laten merken dat bij hem een programmering uit de bus rolt die sterk afwijkt van wat we de afgelopen jaren gewend waren.

Niet alleen is het theater zijn marginale positie in één klap kwijtgeraakt, maar wat er aan toneelvoorstellingen geboden wordt, lijkt een staalkaart te worden van experimenteel, vernieuwend of gewoon ongewoon theater. En het is een uitstekende greep van hem tussen al dat theater een voorstelling te brengen die daar haaks op staat: een 'top'-voorstelling van het Europese 'top'-theater van een Europese 'top'-regisseur: 'Der Kirschgarten' van Anton Tsjechov, gespeeld door acteurs van het Weense Burgtheater in de gastregie van Peter Zadek.

Met deze voorstelling die zijn première al ruim twee jaar geleden beleefde in het Akademietheater in Wenen, kregen de liefhebbers van 'echt toneel' in de hoofdstad afgelopen vrijdag en zaterdag een voorstelling om te zoenen: uitgewogen ensemblespel van diep doorleefde kwaliteit, dat als een lekker zittende jas soepel om onze schouders werd gelegd.

Het weemoedige afscheid van de verarmde landgoed-bezitster Ljubov (Angela Winkler) van haar landgoed en de mooiste kersenboomgaard van Rusland, gekocht door de rijk geworden zoon van een voormalige lijfeigene op het landgoed, Lopachin (Josef Bierbichler), is misschien daarom wel Tsjechovs mooiste stuk, omdat in de komedie van de verkochte en omgehakte kersentuin zelfs de dood even de stap lijkt in te houden om verwonderd rond te kijken naar de vergeefsheid van het menselijk handelen.

Alles in dit stuk is zo volstrekt zinloos. Zadek doorbreekt dat op één moment. Terwijl hij 'pfeinlich punktuell' Tsjechovs tekst in toneelbeelden vertaalt, gaat hij daar tegen in als Lopachin in het derde bedrijf tijdens het bal bij Ljubov komt. Het landgoed is verkocht en hij is de koper: 'Jetzt gibt es kein Zurück', zegt hij en stoot een angstaanjagende lach uit. Het strijkje speelt op volle sterkte, en Ljubov gilt het uit: 'Nein, nein, nein!' Even draait Zadek de knop om en laat de komedie in schrille tragedie verkeren.

Maar verder is deze 'Kirschgarten' eine recht bürgerliche Komödie voor tevreden burgers. Decorontwerper Karl Kneidl schilderde impressionistisch de kersentuin door het raam met ijsbloemen in de kinderkamer, of het open veld van het tweede bedrijf met donkere luchten, een heiïge einder en summier met zwart krijt aangegeven telefoonpalen. In het derde bedrijf werd de eindeloos rondhossende stoet van balgasten, de een nog in fellere kleuren uitgedost als de ander, mij wat te veel; Zadek heeft moeite met het maat houden. De verlegen romance van Yasja en het dienstmeisje, een vluchtige omhelzing bij Tsjechov, wordt hier een snaakse ontkleedpartij waarmee we plots in een Tiroler Alpenwei belanden, en de onhandigheid van Yepichodov werd uitgemolken tot beslist oerflauwe grollen. Zonder dat soort dingen was ik denk ik wel bereid geweest mee te gaan met dit wel zeer voorspelbare, maar degelijke vakwerk; nu bleef deze 'Kirschgarten' op afstand en was mij te veel toneel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden