Tsjechische brouwers zijn het 'eurobier' zat

gerstenat | Traditionele Tsjechische kroegen lijden onder het goedkope bier uit fabrieken. De nationale identiteit is in gevaar.

EKKE OVERBEEK

Wie Tsjechië zegt, zegt 'hospoda's'. De bierhuizen die als tweede woonkamer functioneren, zijn niet weg te denken uit het Tsjechische landschap. Toch dreigt dat nu te gebeuren door de globalisering.

De grote boosdoender is europivo, eurobier, waarmee grote concerns de markt overspoelen. "Bier uit de supermarkt is goedkoper", zegt socioloog Jiri Vinopal. En dus kopen Tsjechen in de winkel en drinken ze thuis. De omzet van de hospoda's is het afgelopen decennium dramatisch gedaald.

Vinopal, docent aan de Karelsuniversiteit van Praag, doet sinds de toetreding tot de EU in 2004 jaarlijks onderzoek naar het drinkgedrag van zijn landgenoten. "Het is een hobby in mijn werk", lacht hij. Ieder najaar brengt hij verslag uit over de relatie tussen de Tsjech en zijn geliefde drank. De Tsjechen zijn sinds de val van het communisme minder bier gaan drinken maar met ruim honderd liter per jaar per hoofd van de bevolking zijn ze nog altijd de grootste bierdrinkende natie ter wereld.

"Meer dan de helft van de mannen en meer dan een derde van de vrouwen zegt in mijn onderzoek dat ze nog altijd het liefst naar de oude vertrouwde hospoda gaan om hun bier te drinken." Maar de hospoda is niettemin op zijn retour. En dat is meer dan een economisch gegeven. "Het begin van de nationale wedergeboorte in de negentiende eeuw was nauw verbonden aan de hospoda", legt Vinopal uit.

"Alle belangrijke culturele instellingen waren in het Duits. Het café was een van de weinige publieke ruimtes waar plaats was om in de eigen taal te communiceren." Wat voor de Polen de kerk was, was voor de Tsjechen de kroeg. De hospoda is dan ook een geliefd decor in de nationale literatuur.

De teloorgang van de hospoda raakt de nationale cultuur, maar die blijkt onverwacht veerkrachtig. De opmars van de grote concerns heeft de roep om authentiek, Tsjechisch bier aangewakkerd, zo blijkt in het dorpje Harrachov in het Reuzengebergte. In de lokale brouwerij zitten gezinnen aan de Tsjechische variant van Schweinebraten. Uiteraard met een pul bier. Uit de luidsprekers klinkt muziek die in een Beierse Bierstube niet zou misstaan.

Achter twee grote koperen ketels, waaruit een zoetige geur opstijgt, hangen diploma's aan de muur. Libor Soukup wijst er trots naar. Al twee keer behaalde hij de hoogste prijs op het grote festival in Tabor waar 170 brouwerijen uit 25 landen aan meedoen. "We vullen vier- tot zesduizend flessen per week. Maar misschien gaan we uitbreiden, want de zaken lopen goed."

De 34-jarige brouwmeester zou voor geen goud bij een grote brouwer willen werken. "Daar lopen economen rond, geen bierbrouwers." Bij de namen 'Heineken' en 'Stella Artois' trekt hij een vies gezicht. De buitenlandse concerns verpesten de smaak van het Tsjechische bier, meent hij.

"Toen het communisme viel had elke brouwerij zijn eigen smaak. Alles was naar de bliksem, maar het bier was uitstekend." Veel smaak betekent echter niet veel geld. "Onze brouwers hielden de concurrentie met die van jullie niet vol." Vrijwel alle brouwerijen werden overgenomen, waarna het productieproces werd gestandariseerd.

De minibrouwerijen zijn het antwoord op de smaakvervlakking. "Ze hebben tot nu toe slechts 1 procent van de markt, maar ze zijn smaakbepalend voor een groeiend publiek", weet socioloog Vinopal. Dat weten ze in Harrachov ook: "Toen wij in 2008 begonnen waren er acht minibrouwerijen in heel Tsjechië." En met een grijns concludeert brouwmeester Soukup: "Dankzij Heineken en Stella zijn dat er nu driehonderd. En het einde is nog niet in zicht."

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden