tsjechië / Na patstelling van zeven maanden toch regering

Na zeven maanden stevende Tsjechië gisteravond eindelijk af op een nieuwe regering. De centrum-rechtse coalitie van premier Mirek Topolanek leek de vertrouwensstemming in het parlement te gaan winnen.

door Nanda Millenaar

De hele dag mochten Tsjechische parlementariërs gisteren stemverklaringen afleggen. Daarbij leek de nieuwe regering de steun te krijgen van een krappe meerderheid. De nieuwe coalitie bestaat uit de rechts-liberale ODS van premier Topolanek, de Groenen en de christen-democraten.

Het parlement, bestaande uit tweehonderd zetels, werd bij de verkiezingen van 3 juni vorig jaar zonder duidelijke meerderheid verdeeld. Het linkse en rechtse kamp haalden beide honderd zetels, waardoor er een patstelling ontstond.

De premier probeerde in oktober al een keer een rechtse regering te vormen, maar haalde toen de vertrouwensstemming niet. Normaal gesproken zou dan het andere kamp een poging mogen wagen, maar president Klaus koos voor een herkansing voor Topolanek – in de verwachting dat deze ditmaal voor een grote coalitie van ODS en sociaal-democraten zou kiezen. Maar Topolanek slaagde er toch weer in een nieuwe rechtse coalitie te smeden. Met dank aan twee deserteurs uit het kamp van de tegenstander, de sociaal-democratische CSSD van oud-premier Jiri Paroubek. Zij kondigden aan de nieuwe regering te tolereren.

De positie van Topolaneks regering is dus wankel. Bovendien heeft hij de afgelopen maanden een groot deel van het vertrouwen van zijn eigen partijgenoten verloren (zie ook de inzet hiernaast). Volgens analisten maakt hij alleen een kans als hij nu snel beslissingen neemt. Het verlagen van de belastingen, speerpunt van de rechts-liberalen, ligt het meest voor de hand. Daarnaast wil de nieuwe regering een aantal sociale voorzieningen afschaffen en de pensioenleeftijd verhogen.

Verwacht wordt echter dat komend najaar, als de begroting voor 2008 gemaakt moet worden, de verschillen tussen de coalitiepartners duidelijk naar voren komen. De rechts-liberalen botsen met de christen-democraten als het gaat om sociaal beleid, terwijl hun rechtse houding vaak op kritiek stuit van de linker vleugel van de Groenen.

Het grootste twistpunt vormt waarschijnlijk kernenergie. De Groenen willen kerncentrales sluiten en kortingen op ecologische stroom invoeren, terwijl de ODS voor het gebruik van kernenergie is.

De eurosceptische ODS zal ook invloed hebben op de houding van Tsjechië in Europa. Als de coalitie de termijn van vier jaar volmaakt, zal het deze regering zijn die namens Tsjechië in 2009 het voorzitterschap van de EU zal bekleden. De rechts-liberalen zijn tegen de Europese grondwet en vinden dat gesprekken over het onderwerp gestaakt moeten worden. Ook de invoering van de euro, die gepland stond voor 2010, wordt vrijwel zeker verschoven.

Ook in andere Centraal-Europese landen, zoals Slowakije en Polen, zijn inmiddels nationalistische, eurosceptische partijen aan de macht gekomen. Analisten denken dat de kiezer genoeg heeft van de intensieve hervormingen van de afgelopen jaren onder druk van de EU.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden