Tsipras vaart geniale koers, afgezien van die ijsberg

De Griekse premier Tsipras spreekt de Grieken toe over het referendum.Beeld afp

Speelt de Griekse premier Alexis Tsipras een geniaal strategisch spel, of is hij een kat in het nauw? Velen hopen het eerste, maar het ziet er naar uit dat ze ongelijk hebben.

Zelfs voor ervaren volgers is het de afgelopen week lastig een lijn te ontdekken in de daden van de Griekse premier. Volkomen onverwacht kondigde hij vrijdagavond een referendum aan over het laatste voorstel van de internationale geldschieters. Door er een negatief stemadvies bij te geven, joeg hij diezelfde geldschieters tegen zich in het harnas.

Dinsdag kwam hij dan toch weer met een tegenvoorstel, dat werd afgewezen. Daardoor verliep het hulpprogramma en had het land geen geld om zijn lening bij het Internationaal Monetair Fonds af te lossen, waardoor het nu officieel in gebreke is. Gisterochtend kwam er weer een brief, waarin Tsipras verregaande concessies leek te doen.

Maar nog voor de ministers van financiën van de eurolanden daar hun oordeel over konden geven, veegde hij in een tv-toespraak maar weer eens de vloer aan met de geldschieters. Hij verweet ze chantage en schoof de gedwongen sluiting van de banken in hun schoenen. Om eraan toe te voegen dat de Grieken zondag vooral 'nee' moeten stemmen. Nee tegen een voorstel dat hij dezelfde ochtend nog grotendeels accepteerde, maar dat sinds dinsdagnacht niet meer geldig was. Wie kan het nog volgen?

Schrijnende taferelen
De Griekse regering lijkt er nog steeds op te rekenen dat ze met het referendum de onderhandelingen in haar voordeel kan ombuigen. Tsipras verzekerde de Grieken gisteren dat een sterk 'nee' zijn positie versterkt. Dat hij intussen toch met nieuwe voorstellen en concessies komt, lijkt het gevolg van een door de regering kennelijk onvoorzien bijeffect van haar harde opstelling: de sluiting van de banken.

Schrijnende taferelen van ouderen die uren in de rij staan en bijna op de vuist gaan om 120 euro van hun pensioen op te nemen; ze maken duidelijk dat degenen die het meeste lijden onder de situatie vooralsnog niet de geldschieters zijn, maar de eigen bevolking.

Verdwenen vertrouwen
In zijn toespraak gisteren legde Tsipras de verantwoordelijkheid voor de sluiting van de banken bij de geldschieters. Wat hij er niet bij vertelde, is dat die al hebben gezegd dat het bij een nee-uitslag weinig zin heeft om door te onderhandelen. Eurogroepvoorzitter Dijsselbloem benadrukte dat gisteren nog eens in een brief aan Tsipras.

En zelfs als er een 'ja' uitrolt, wordt het lastig aangezien het vertrouwen in Tsipras en de zijnen compleet verdwenen is. Bovendien heeft de premier zelf gezegd bij een 'ja' af te zullen treden.

De vraag is wat er intussen met de banken gebeurt. Hoewel de regering gisteren de verwachting uitsprak dat die dinsdag weer zullen opengaan, lijkt dat een illusie. Want wat de uitslag van het referendum ook wordt, de Grieken zouden hun geld direct opnemen zodat de banken alsnog omvallen.

Niet op de pof
Als de Europese Centrale Bank het niveau van de noodfinanciering niet verhoogt, is het zelfs met de huidige pinlimiet van 60 euro binnenkort afgelopen. En erg veel reden om gul te zijn heeft de ECB niet. Ze mag niet zomaar op de pof geld uitlenen. En sinds de wanbetaling aan het IMF is Grieks schatkistpapier, dat de banken als onderpand gebruiken, minder waard geworden.

Kortom, Tsipras' enige uitweg lijkt een uiterst snel compromis met de geldschieters. Maar voorlopig is het lastig een andere conclusie te trekken dan dat hij zijn land met open ogen op een ijsberg laat varen, gesteund door dat deel van de bevolking dat denkt niets meer te verliezen te hebben. De vraag blijft of hij dat zelf doorheeft.

Abonnees lezen donderdag meer nieuws en reportages in Trouw over de Griekse crisis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden