Tsipras opnieuw geheel omsingeld in Brussel

De Griekse premier Alexis Tsipras. Beeld epa

Na maanden van pappen, nathouden en de ene halfslachtige EU-top na de andere hangt er in de Europese migratiecrisis zowaar een doorbraak in de lucht. Vandaag hopen de regeringsleiders op hun ingelaste bijeenkomst in Brussel zelfs op een dubbel succes: het ene heeft met Turkije te maken, het andere met Griekenland - al zal de Griekse regering het resultaat niet als een 'succes' beschouwen. Integendeel. De Grieken hebben een groot probleem.

De meeste aandacht gaat uit naar de ingelaste EU-Turkije-top, een lunchbijeenkomst waarbij de Turkse premier Davutoglu aanschuift. Daar worden harde afspraken verwacht over het indammen van de migratiestroom naar Griekenland, gekoppeld aan EU-toezeggingen over het rechtstreeks opnemen van erkende vluchtelingen uit Turkije.

Maar de verwachting is dat het er tijdens de tweede sessie, als de Turken zijn vertrokken, veel heter aan toe gaat. Tijdens die informele EU-top zal Griekenland worden omsingeld door de 27 andere landen, zoals het vorig jaar werd omsingeld door de achttien andere eurolanden. Premier Tsipras krijgt het weer zwaar.

Slotverklaringen op dergelijke EU-toppen zijn altijd unaniem, en ook in dat opzicht wordt deze top een bijzondere. Door het verwachte verzet van Tsipras komt er waarschijnlijk geen slotverklaring, hooguit een document met een minder formele status.

Balkan-route
Het belangrijkste 'resultaat' van deze bijeenkomst is dat de regeringsleiders de Balkan-route ritueel ten grave dragen. "De irreguliere stroom migranten langs de westelijke Balkanroute is ten einde", zo staat het stellig in een uitgelekt document. "Deze route is vanaf nu gesloten." Daarmee is het ook definitief gedaan met het 'doorwuiven', de praktijk dat landen langs de route migranten op hun weg naar vooral Duitsland geen strobreed in de weg legden.

De afgelopen weken namen enkele landen alvast eigenmachtig een voorschot op die afsluiting. Het meest zichtbaar was het besluit van niet-EU-lid Macedonië om de grens met Griekenland nagenoeg dicht te gooien, waardoor duizenden vluchtelingen strandden aan de Griekse kant. Vanaf vandaag krijgt dit beleid dus de officiële goedkeuring van de EU. Het doel heiligt de middelen: elke maatregel die de migrantenstroom tot staan brengt, wordt nu omarmd.

De uitspraak heeft grote gevolgen, allereerst voor migranten langs de route, maar ook voor potentiële migranten die nu nog in Turkije zitten. Brussel hoopt hen vandaag duidelijk te maken dat de overtocht naar Europa geen zin meer heeft.

Opvangland
Voor Athene is de eensgezindheid van de andere landen dramatisch. Zij bepalen dat Griekenland nu geen transitland meer is maar een opvangland, in een noodlottige klem tussen Turkije en de rest van Europa. De 27 andere EU-landen hebben vandaag een dubbele boodschap voor Tsipras. Punt één: inderdaad, je zit diep in de problemen. Had je die 'hotspots' maar wat sneller moeten opzetten. Ten tweede: we staan volledig tot jullie beschikking om te helpen, met geld, materieel en mankracht.

Naast hulp bij de elementaire opvang heeft Athene ook 'een bestuurlijke capaciteitsbehoefte', zoals een EU-diplomaat het uitdrukt. "Dat vindt geen enkel land leuk om toe te geven. De Grieken moeten duidelijk aangeven waar die behoefte bestaat, zonder het beeld te creëren dat mannen in zwarte pakken de boel overnemen in Athene", een verwijzing naar het trojka-trauma van de Grieken.

De Europese Commissie maakte vorige week al bekend voor de komende drie jaar 700 miljoen euro vrij te maken voor noodhulp aan vooral Griekenland. In de tussentijd kunnen individuele lidstaten al iets doen. Nederland stuurde gisteren een vrachtvliegtuig vol dekens, slaapzakken en veldbedden naar Athene.

Rol van Nederland als voorzitter beperkt
De EU-top begon eigenlijk gisteravond al. Toen was er in de Turkse ambassade in Brussel vooroverleg tussen premier Rutte (namens het EU-voorzittersland), de Duitse bondskanselier Merkel en de Turkse premier Davutoglu.

Vanmiddag om 12.30 uur begint de EU-Turkije-top, gevolgd door een persconferentie van raadsvoorzitter Tusk en de Turkse premier Davutoglu.

Om 15.00 uur zouden de 28 regeringsleiders aan hun tweede sessie moeten beginnen, zonder Turkije.

De rol van Nederland als voorzittersland is vandaag beperkt. Donald Tusk zit beide vergaderingen voor.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden