Tsaar Peter de Grote in Het Loo te zien

'Tsaren tronen op Het Loo'. Tot en met 3 april van dinsdag tot en met zondag van tien tot 17 uur. Gesloten op 25 december.

Tsaar Peter kwam in Nederland ideeën opdoen om het leven in zijn land op een hoger peil te brengen. Ook zijn eigen leven. Zo liet hij zich door het toen fonkelnieuwe zomerpaleis van koning/stadhouder Willem de Derde in de Apeldoornse bossen inspireren voor een soortgelijk optrekje in de buurt van Sint Petersburg. Over dat zomerverblijf 'Peterhof', met jaarlijks ruim zes miljoen bezoekers nu een van de drukst bezochte musea in Europa, gaat de expositie 'Tsaren tronen op Het Loo'.

Pieterhof

Ruim vierhonderd voorwerpen uit Peterhof, vroeger bekend als Pieterhof, geven een duidelijk beeld van het reilen en zeilen in dit bij opeenvolgende tsaren geliefde onderkomen.

De in 1918 vermoorde tsaar Nicolaas de Tweede woonde er ook een groot deel van het jaar. Vier van zijn vijf kinderen werden er geboren.

Op Het Loo is tsaar Nicolaas dan ook royaal vertegenwoordigd. Wat opvalt is dat de Russen na de revolutie zuinig zijn omgesprongen met het voormalig tsarenbezit. Conservator A. Erkelens heeft dat tijdens het voorbereiden van de tentoonstelling in ruime mate ondervonden. “Na de Franse revolutie werd er, ook in Nederland, heel veel moois vernield. Het was een zich afzetten tegen de gehate adel. In Rusland huldigde men het standpunt dat vernielen heel dom zou zijn. De rijkdom van de tsaren was nu eigendom was geworden van het volk en dat betekende dat men er zuinig mee om wilde springen.”

Troon

Een van de grote trekpleisters op Het Loo is de imposante troon waarop de laatste tsaar in 1896 bij zijn kroning plaats nam. Het moet een potsierlijk gezicht zijn geweest. De troon is zo groot en hoog dat Nicolaas erin verzonk. Het was met zijn beentjes bungelen, niet iets dat de keizerlijke waardigheid accentueert.

Op de tentoonstelling veel prachtig meubilair en schilderijen, ook van Hollandse meesters. Onderdelen van beroemde serviezen maar ook aandachttrekkende curiosa als een schoorsteenpendule in de vorm van de kathedraal van Reims.

De banden met de Oranjes waren hecht. Anna Paulowna, de vrouw van koning Willem de Tweede, was een Russische tsarendochter. Haar broer was Nicolaas de Eerste. Van beiden een aantrekkelijk schilderij waarop zij als kleuters samen poseren.

Het menselijk element krijgt veel aandacht. Zo zien we een porseleinen beeld van Zémira, het favoriete Italiaanse windhondje van keizerin Catharina de Grote. Ze kreeg dat hondje van een Engelse baron cadeau. Catharina hangt op een mooie gravure ook met dat hondje te kijk.

Het Loo viel zo bij Peter de Grote in de smaak dat hij Apeldoorn in 1717 weer bezocht. Dit keer ging zijn belangstelling uit naar de tuinaanleg. Ook die werd in Sint Petersburg nageaapt.

Hoe vorstelijk het er in de vorige eeuw op Peterhof allemaal uitzag en toeging weten we uit de bewaard gebleven reisbrieven van hertog Bernhard van Saksen-Weimar. Tijdens de Tiendaagse Veldtocht was hij als generaal/opperbevelhebber in Nederlandse dienst. Bernhard wiens oudste broer Karl was getrouwd met een zuster van koningin Anna Paulowna, deed Peterhof in 1837 aan. De brieven waren bestemd voor een zekere jonkheer Martini in Vught en zijn toen nog thuiswonende dochters Johanna en Elisabeth.

De hertog roemt Peterhof als 'een droombeeld van rococo'. En vlak de maaltijden niet uit: “De lunch begint met een haring in olie met een druppel likeur, gevolgd door twee of drie warme schotels, waarbij een zilveren casserole met biefstukken, koteletten en aardappelworstjes. De wijn betaat uit Lafitte en Champagne. Bij het diner wordt alles uit de kast gehaald wat er aan heerlijks bestaat aan groenten, vlees, gevogelte, vis en vruchten,” berichtte de hertog.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden