Try. Fail. Try again. Fail better.

Bekende en minder bekende Nederlanders kiezen hun persoonlijke motto, leefregel of ultiem inspirerende zin.

'Geloof nooit een kunstenaar die zegt dat hij geslaagd is. Kunst is permanent falen. Dat is niet leuk om te horen, maar volgens mij is juist dat falen de motor waar het allemaal om draait.

Het niet bereiken van perfectie is wat kunst interessant maakt. Volgens mij is mislukking de basis van de moderne kunst.

In de middeleeuwen had je schilders die allerlei taferelen perfect na konden schilderen. Totdat het een keer iemand niet lukte. Hij faalde en maakte daarmee ruimte voor het persoonlijke.

Doordat kunst niet perfect is, wordt het menselijk. En juist dat menselijke aspect is interessant.

De voorstellingen van mijn theatergezelschap, De Utrechtse Spelen, zijn ook nooit perfect, elke avond is er wel weer iets dat beter kan. Natuurlijk droom ik van de perfecte voorstelling. Dat is het 'try' in de zin van Samuel Beckett: "Try. Fail. Try again. Fail better."

In dat 'try' zit een kinderlijk, naïef geloof, dat je steeds weer aanzet om opnieuw te beginnen. Totdat het moment komt van 'shit, het lukt toch niet'. Daarna begin je toch weer opnieuw, om vervolgens op een betere manier te mislukken.

Beter falen is een behoorlijke opgave. Op dezelfde manier falen is makkelijk. Maar het op een betere manier doen, dat is de uitdaging, dat zet je aan om door te gaan.

Rond 2004 heb ik me uitgebreid bezig gehouden met de werken van Samuel Beckett, die bekend is van zijn toneelstuk 'Wachten op Godot'. Uit zijn biografie bleek dat Beckett, ondanks al zijn talenten, op zijn veertigste eigenlijk nog helemaal niks had bereikt.

In die biografie kwam ik ook deze zin tegen. Die raakte me. Net als Beckett realiseerde ik me ineens dat falen niet erg is. Integendeel, falen is juist de kern van kunst.

De zin biedt mij in de eerste plaats troost. Ik had altijd het gevoel dat het nooit goed genoeg was. Dat idee kan ik nu beter relativeren. De boodschap van Beckett is dat je beter kan accepteren dat perfectie onbereikbaar is.

Daarnaast biedt de zin mij ook een uitdaging: het kan dan misschien niet perfect, het kan wel altijd beter. Dat geldt niet alleen voor de kunst, maar voor alle aspecten van het leven.

Je moet nooit denken dat het leven al perfect is, dan ben je eigenlijk al dood. Je moet altijd blijven doorgaan, altijd zoeken naar elementen die beter kunnen.

Ten derde laat de zin ook iets ongrijpbaars over, want wat is 'beter'? Daar kan je eindeloos over filosoferen. Het idee 'beter' opent ruimte voor een nieuw perspectief, maar het geeft geen antwoord. Er is ook geen pasklaar antwoord.

In mijn werk zie ik Becketts idee vaak terug. Neem bijvoorbeeld de try-out van onze huidige voorstelling 'Orfeo ed Euridice'.

De openluchtshow viel volledig in het water. Zonder dat we het wisten had de gemeente namelijk ook een vergunning verleend aan een naburig festival. De muziek overstemde onze voorstelling totaal.

Ik was boos, het was erg vervelend. Maar de volgende dag begin je toch weer opnieuw en hoop je dat het dan beter gaat.

Het eerste wat ik bedacht, toen De Utrechtse Spelen ging verhuizen, was dat ik deze zin in grote letters op de muur van mijn kantoor wilde hebben. Ik krijg er veel commentaar op, ik denk dat meer kunstenaars zich in dit idee herkennen.

Volgens mij is de boodschap van Beckett ook op anderen van toepassing is. Topsporters zijn bijvoorbeeld ook met deze thema's bezig. En als je het verder trekt, geldt het voor alle mensen.

Iedereen herkent dit. Misschien is dit zelfs wel wat mensen aantrekt in kunst: we laten zien dat falen bij het leven hoort en inspirerend kan zijn."

Jos Thie (1954) is artistiek directeur van De Utrechtse Spelen. Tot en met 23 juli 2011 speelt de door hem geregisseerde openluchtopera 'Orfeo ed Euridice' in de tuinen van Paleis Soestdijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden