Trumps persoonlijkheid is een dodelijke mix

Ruim twee weken voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen lijkt de electorale strijd beslist. In de media komen de duistere kanten van de Republikeinse kandidaat Donald Trump steeds nadrukkelijker naar voren, waardoor meer en meer Amerikanen twijfelen aan het presidentiële karakter van de man. Is hij de goedgebekte zakenman die het establishment in Washington eens flink opschudt of een nare, zelfingenomen vent die het niet zo nauw neemt met de waarden en wetten van zijn land? Hoog tijd voor een psychologisch profiel van de persoonlijkheid van Trump.

Allereerst, wat is persoonlijkheid? Hoewel de mens een sociaal dier is, zijn er toch individuele verschillen in de strategieën die we gebruiken om in groepen succesvol te zijn. Sommigen zijn meer op samenwerking gericht, terwijl anderen meer concurreren. Uit onderzoek komen grofweg vijf persoonskenmerken naar voren waarop we van elkaar verschillen: extraversie, aardigheid, zorgvuldigheid, emotionele stabiliteit, en openheid. Deze samen worden de Big Five genoemd.

Om achter iemands karakter te komen, kun je gebruikmaken van een vragenlijst waarop mensen zichzelf scoren. Een voorbeeld van een vraag die extraversie meet: Ben je iemand die makkelijk vrienden maakt? Of voor aardigheid: Ben je iemand die gelooft dat anderen goede bedoelingen hebben? Je kunt de persoon ook door naasten laten beoordelen, en zo ontstaat een redelijk betrouwbaar beeld. Je kunt de test vinden door te googelen op fetzer.org en big five. Bij publieke figuren kun je ook andere bronnen gebruiken zoals hun speeches, interviews en sociale media.

Hoe scoort Donald Trump op de Big Five? Volgens Amerikaanse psychologen is het meest in het oog springende kenmerk van Trumps karakter zijn extraversie. Trump fleurt op in gezelschap van vreemden, hij praat liever dan dat hij luistert, en terwijl ik deze column schrijf heeft hij alweer vijf tweets verstuurd van zijn Twitter-account @realDonaldTrump.

Wat Trump verder karakteriseert is zijn onaardigheid. Daar zijn talloze bewijzen voor. Zo noemt hij zijn politieke tegenstander steevast Crooked Hillary en als iemand hem niet gunstig gezind is, dan is hij in alle staten. Zo stuurde hij een kritische journaliste eens een foto van haar gezicht terug met daarop gekrabbeld de tekst 'The face of a dog'. Maar is het erg om een onaardige president te hebben? Misschien niet in het licht van oplopende spanningen met Rusland, China, en Mexico.

Volgens persoonlijkheidspsychologen, waaronder VU-collega Reinout de Vries, is er nog een zesde persoonlijkheidskenmerk waarop mensen steevast verschillen: integriteit. Trump scoort daarop behoorlijk laag, en dat kan weleens het einde van zijn presidentiële ambities betekenen. Hij heeft een hang naar hebzucht, wat als integriteitsrisico wordt beschouwd. Daarnaast blinkt hij noch in eerlijkheid noch rechtvaardigheid uit. De Truth-o-meter heeft berekend dat 71 procent van zijn beweringen gelogen zijn (Clinton heeft een score van 'slechts' 28 procent) en Trump wordt beschuldigd van belastingontduiking.

Ten slotte scoort Trump hoog op narcisme, een ander integriteitsrisico. Volgens de Griekse mythologie hield de trotse Narcissus zo van zijn eigen spiegelbeeld, dat reflecteerde in het water, dat hij niets anders meer wilde dan naar zichzelf kijken. Ook Trump kijkt graag naar zijn spiegelbeeld. Zo kun je New York niet rondreizen zonder zijn naam in koeienletters op gebouwen te zien staan. Als Trump spreekt dan het liefst over zichzelf.

Bekend van narcisten is bovendien hun behoefte aan korte termijn seksuele relaties. Deze combinatie van hoge extraversie, onaardigheid en narcisme kan dodelijk zijn voor de presidentiële ambities van Trump. Onderzoek laat zien dat dit type leiders in eerste instantie populair zijn vanwege hun oppervlakkige charme, en dan vooral onder de ontevreden kiezers. Maar na enige tijd blijkt dat deze leiders vooral op hun eigenbelang gericht zijn. Het zou aardig zijn, in het licht van de Nederlandse verkiezingen, om persoonlijkheidsanalyses te maken van onze eigen politiek leiders. Hoe scoren bijvoorbeeld Rutte en Wilders op aardigheid en integriteit? Zo extreem als Trumps profiel zal het waarschijnlijk niet worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden