Trumps gelijk: het is een puinhoop in Afghanistan

Afghaanse veiligheidstroepen in Kabul, vlak nadat daar een week geleden een dubbele zelfmoordaanslag werd gepleegd. Beeld AP

Deze winter is voor het eerst de strijd in Afghanistan niet stilgevallen. President Trump staat voor een lastig besluit nu de gevechten met zachter weer verder dreigen op te laaien.

De Amerikaanse president Donald Trump mag graag klagen dat hij van zijn voorganger Barack Obama ‘een puinhoop’ heeft geërfd. De meeste van die verwijten worden niet beargumenteerd. Maar als het gaat om het conflict in Afghanistan, de langste oorlog die Amerika ooit heeft gevoerd, heeft Trump wel een punt.

Want de Taliban blijven maar terrein winnen in Afghanistan. Er wordt, ondanks streng winterweer, veel gevochten, en niet alleen in het zuiden, waar de fundamentalistische strijders van oudsher sterk zijn. Ook in de provincie Uruzgan, waar voorheen Nederlandse militairen waren gelegerd, in de noordoostelijke regio Kunduz en in het noordwesten is er strijd. En er zijn om de haverklap aanslagen. Vorige week woensdag kwamen in de hoofdstad Kabul 22 mensen om bij een dubbele zelfmoordaanslag.

Nieuwe fronten

“De tijd is voorbij dat de gevechten in de winter stilvielen”, zegt Timor Sharan, Afghanistan-analist van International Crisis Group. “De Taliban proberen voortdurend nieuwe fronten te openen.”

Experts verwijten Obama dat hij zich bij zijn besluiten over Afghanistan hoofdzakelijk liet leiden door interne politieke overwegingen in de VS. Zo nam Obama het besluit om het overgrote deel van de Amerikaanse troepen voor het einde van 2014 terug te trekken vooral met het oog op naderende verkiezingen voor het Congres. Ook bleef de president lang suggereren dat hij voor het einde van zijn tweede termijn alle Amerikaanse troepen zou terugtrekken, waarmee hij de Taliban aanmoedigde.

Bovendien gaf Obama Amerikaanse militairen de vage instructie dat ze alleen luchtsteun mochten geven aan Afghaanse troepen als een vijandelijke actie ‘strategische consequenties’ zou hebben. Een onduidelijke instructie, waar commandanten moeilijk mee overweg konden. “Obama’s beleid heeft in Afghanistan veel onzekerheid gecreëerd”, zegt de Afghaanse analist Sharan. “De Taliban hebben het gevoel gekregen dat ze de oorlog kunnen winnen.”

Bron: The Long War Journal.Beeld Trouw

Angst voor IS

Sharan vertelt dat hij net een bezoek heeft gebracht aan de oostelijke provincie Nangarhar, waar terreurgroep Islamitische Staat actief is. Volgens hem hebben Afghaanse en Amerikaanse troepen de opmars van IS wel beteugeld, maar hebben veel inwoners er geen vertrouwen in dat de Amerikanen de komende jaren blijven. 

“Mensen gedragen zich daarom alsof IS al aan de macht is”, zegt Sharan. “Vrouwen bedekken zich volledig, er klinkt geen muziek meer, vrijwel niemand wil nog openlijk geassocieerd worden met de regering. Veel mensen zijn bang dat IS over een paar jaar alsnog wint, en niemand wil er dan worden beschuldigd van heulen met de vijand.”

De Navo heeft tegenwoordig nog 12.600 manschappen in Afghanistan, waaronder 8400 Amerikanen. Zo’n 2500 commando’s voeren aanvallen uit op terreurgroepen als Al-Qaida en Islamitische Staat. De overige militairen trainen, adviseren en ondersteunen het Afghaanse regeringsleger. De Amerikaanse Navo-commandant voor Afghanistan, generaal John Nicholson, waarschuwde onlangs in een hoorzitting voor een senaatscommissie dat hij ‘enkele duizenden’ extra manschappen nodig heeft om te voorkomen dat de Taliban terrein blijven winnen.

Wat gaat Trump doen?

In hoeverre Trump naar zijn commandant zal luisteren, is nog de vraag. “Ik vind het heel lastig in te schatten”, zegt Peter Wijninga, een defensie-expert van de Haagse denktank HCSS, die zelf in het verleden in Afghanistan diende. “Trump twittert en raaskalt erop los, maar het is volkomen onduidelijk wat hij gaat doen.”

Toch heeft de Amerikaanse president eerder al wel aangegeven dat hij de strijd tegen moslimterrorisme wil opschroeven. En hij heeft twee Afghanistan-veteranen, de generaals James Mattis en Herbert Raymond McMaster, benoemd tot respectievelijk minister van defensie en nationaal veiligheidsadviseur. Deskundigen vermoeden dan ook dat Trump inderdaad enkele duizenden extra militairen zal sturen. Dat zal dan net genoeg zijn om de Afghaanse regering in het zadel te houden, maar veel te weinig om de Taliban in de verdediging te drukken en naar de onderhandelingstafel te dwingen.

“Ik denk dat 2017 een van de ergste jaren wordt in de Afghaanse oorlog”, zegt analist Sharan. “Het wordt een heel zware test voor het Afghaanse leger.”

Wat spoken de Chinezen uit in Afghanistan?

Toen een Indiase nieuwssite onlangs foto’s publiceerde van Chinese militaire voertuigen die patrouilleerden in Afghanistan, was dat voer voor complotdenkers. Want wat voerden de Chinezen in hun schild in Afghanistan? Wilden zij misschien de rol overnemen van de Amerikanen, die genoeg beginnen te krijgen van de interventie in het Aziatische land, die al sinds 2001 duurt.

Peking ontkende dat het Chinese Volksleger actief is in Afghanistan. Maar de Chinese regering bevestigde wel dat zij met Kabul samenwerkt in de strijd tegen terrorisme. En vermoedelijk schuilt daarin de verklaring voor het mysterie.

Want de gespotte voertuigen reden in de zogenoemde Wakhan-corridor in het uiterste noordoosten van Afghanistan, waar een piepklein stukje van het land grenst aan de Chinese provincie Xinjiang. China kampt in die provincie al jaren met een opstand van islamitische Oeigoeren, van wie sommigen zich hebben aangesloten bij Islamitische Staat. Chinese paramilitaire politiemensen patrouilleerden waarschijnlijk in de Wakhan-corridor om te voorkomen dat Oeigoerse jihadisten het gebied gebruiken als uitvalsbasis voor aanvallen in China.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden