Trump ziet geen probleem in lekken

Beeld EPA

Het lekken van gevoelige informatie door de Amerikaanse president Donald Trump brengt inlichtingendiensten wereldwijd in een lastig parket. Moeten ze in het vervolg hun kennis nog wel delen met de Amerikanen?

Eén ding is zeker: het vertrouwen heeft een flinke deuk opgelopen. Amerikaanse media meldden maandagavond dat Trump gevoelige informatie heeft gedeeld tijdens een ontmoeting vorige week met de Russische minister van buitenlandse zaken Sergej Lavrov. Ook de Russische ambassadeur Sergej Kisljak was aanwezig.

Trump zou details hebben prijsgegeven over een aanslag die IS voorbereidde met laptops aan boord van vliegtuigen. De buitenlandse bron die de Amerikaanse regering inlichtte was niet op de hoogte van het doorspelen van de informatie. Hij of zij loopt na Trumps gesprek met Lavrov mogelijk gevaar.

Israël

The New York Times meldde vandaag dat het zou gaan om informatie die afkomstig is uit Israël, maar dat bericht is niet bevestigd. Als het klopt, kan dat de relatie tussen de VS en Israël schaden.

De Amerikaanse president is zich van geen kwaad bewust en verklaarde via Twitter dat hij handelde uit landsbelang. Hij wilde de Russische regering aanzetten meer te doen om de jihadisten van IS een halt toe te roepen.

Trumps medewerkers, waaronder minister van buitenlandse zaken Rex Tillerson en veiligheidsadviseur McMaster, ontkenden overigens dat er sprake is van het lekken van geheime informatie. Volgens McMaster kende Trump de bron van de informatie niet eens.

Maar buitenlandse inlichtingendiensten zijn niet overtuigd en maken zich zorgen over Trumps laconieke houding. Want de belangrijkste spelregels binnen het inlichtingenwerk – breng je bron nooit in gevaar en lek geen informatie als dat niet nodig is – heeft de Amerikaanse president geschonden. “Ik denk niet dat dit het einde betekent van de uitwisseling van informatie met de Amerikanen, maar het heeft een impact op het opgebouwde vertrouwen. Zeker omdat de manier waarop de informatie is vergaard vrij wordt gegeven”, aldus een medewerker van een veiligheidsdienst tegen persbureau AP.

Samenwerkingsverband

De afgelopen jaren hebben Amerikaanse inlichtingendiensten actief samengewerkt met Groot-Brittannië, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland om door te dringen tot IS. Het samenwerkingverband, de Five Eyes genaamd, is afhankelijk van lokale bronnen in het Midden-Oosten.

De partners van de alliantie voelen zich voorlopig niet in verlegenheid gebracht door het nieuws over Trump, verklaarden ze. “De samenwerking met de Amerikanen is de grondslag van onze nationale veiligheid”, aldus de Australische premier Malcolm Turnbull.

Maar op termijn is deze opstelling niet houdbaar, zeggen experts. Het is niet de eerste keer dat de Amerikaanse inlichtingendiensten in het nauw worden gebracht. Trump vertrouwt ze niet, onder andere vanwege de onderzoeken die lopen naar de mogelijke banden met Rusland. Om die reden ontsloeg hij vorige week FBI-directeur James Comey. “Het is alles bij elkaar. Zijn hele houding ten opzichte van de inlichtingendiensten kan op de lange termijn wel degelijk schadelijk zijn voor de samenwerking met anderen”, zegt veiligheidsexpert James Curren tegenover persbureau Reuters.

Mogelijk wordt Trump daar eind deze week al mee geconfronteerd tijdens zijn eerste buitenlandse reis. Dan brengt hij een bezoek aan Saudi-Arabië, Israël, het Vaticaan, de Navo en de G7-top.

President is de baas

Mag een Amerikaanse president een staatsgeheim lekken? Ja, is het korte antwoord. Want de president is uiteindelijk de baas over de inlichtingendiensten. Bovendien is het systeem van ‘het staatsgeheim’ niet vastgelegd en gereguleerd in statuten. Er bestaan geen wetten omtrent het lekken van geheime informatie. Trump kan daarom alles onthullen wat hij wil, hij bepaalt wat staatsgeheim is en wat niet. Anders ligt het wanneer iemand anders dan Trump gevoelige informatie doorspeelt die de Verenigde Staten kunnen schaden. Hij of zij kan berecht worden onder de spionagewetgeving. De straf kan oplopen tot tien jaar cel.   

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden