column

Trump zet serieuze stappen naar een autoritaire regeringsvorm

Beeld Foto: Jörgen Caris

Met de gratieverlening aan de in extreem- rechtse kring populaire sheriff Joe Arpaio, die op illegale wijze op jacht naar illegalen ging, blijkt er ook na het vertrek van Steven Bannon weinig in het Witte Huis te zijn veranderd. 

Extreem-rechts moet worden gepaaid en Bannons vijanden zijn nog steeds Trumps vijanden: de pers met nepnieuws, academici met hun marxistische visies, multinationals en bankiers die de mensen uitbuiten, de deep state of de onzichtbare hand die Amerika bestuurt, de leiders van de Democratische Partij die de deep state controleren en de leiders van de Republikeinse Partij die al even verdorven zijn en vooral bang om voor racist te worden uitgemaakt. Al die fictieve vijanden zijn erop uit om Trump te ondermijnen en hem uiteindelijk uit zijn ambt te zetten.

Ook zonder Bannon heeft Trump dit soort vijanden nodig om de bevolking te kunnen mobiliseren en achter zich te houden. Niets mobiliseert beter dan een vijand die het leven van de gewone man miserabel maakt en dus moet verdwijnen. Bovendien bieden die vijanden een argument om de macht zo veel mogelijk in het Witte Huis te concentreren. Daardoor worden niet langer lastige vragen vanuit de ministeries gesteld en kan het land bestuurd worden met een paar loyale ministers die vooral uitvoerders van Trumps beleid zijn. Dat daarmee serieuze stappen in de richting van een autoritaire regeringsvorm worden gezet, lijkt me duidelijk.

Het fabriceren van vijandbeelden behoort tot het standaardrepertoire van leiders die op andere wijze niet aan de macht weten te blijven.

Ideaal vijandbeeld

Opmerkelijk is dat Trump voor sommige leiders zelf ideaal is als vijandbeeld. De Venezolaanse president Maduro kwam het goed uit dat Trump met militaire actie had gedreigd, nadat hij de macht naar zich toe had getrokken en het parlement monddood had gemaakt. Kennelijk mag Maduro van Trump niet wat hij zelf wel doet, namelijk het slopen van alle oppositie en de ontmanteling van de democratische rechtsstaat. Die militaire dreiging en de sancties die Amerika heeft ingesteld geven Maduro een belangrijk argument in handen waarom juist hij het volk moet beschermen tegen de oprukkende Amerikaanse imperialisten. Deze week besloot Maduro in reactie op de Amerikaanse dreigementen de paraatheid van de krijgsmacht op te voeren en vroeg hij burgers zich voor die krijgsmacht te melden.

Voor de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un is het niet veel anders. Elk Amerikaans dreigement dwingt hem tot een reactie, zoals het afgelopen weekeinde lanceren van drie raketten voor de korte afstand. Noord-Koreaanse leiders spelen dit spel van een zelf gecreëerde vijand al decennia met verbluffende vaardigheid. Ze denken nu te weten hoever ze kunnen gaan en hebben net als Maduro geen belang bij een echte confrontatie met Amerika, omdat dit hen de kop kan kosten.

Maar deze strategie wordt steeds risicovoller. Trump lijkt het type leider dat niet alleen de volkswoede bewust mobiliseert, maar buitenlandse avonturen aangaat als hij binnenlands politiek niets voor elkaar krijgt. Daarom kan de recente Noord-Koreaanse lancering van een raket over Japan en de dreiging er meer af te vuren ingrijpende gevolgen hebben. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden