Column

Trump viert laatste wittebroodsweek in stijl

null Beeld AP
Beeld AP

Zaterdag sluiten de media de boeken: de eerste honderd dagen van Donald Trump als president worden dan gewogen en ongetwijfeld te licht bevonden.

Dat je na honderd dagen een nieuweling in het Witte Huis een cijfer moet geven, staat nergens, maar het is een mooi rond cijfer, en dat is voor de media altijd een mooie kapstok. Van de weeromstuit beloven presidentskandidaten dus allerlei moois al in die periode te zullen doen.

En of die nu precies honderd dagen duurt of niet, feit is dat een president in het begin het meeste krediet heeft bij de kiezers, zelfs degenen die niet op hem stemden, en de meeste veranderingen kan bewerkstelligen. Uiteindelijk is het nu nog maar anderhalf jaar tot de volgende Congresverkiezingen, waar elke zetel in het Huis van Afgevaardigden opnieuw moet worden bevochten, en een derde van de Senaatszetels. De uitslagen van twee tussentijdse verkiezingen voor het Huis doen de Republikeinen voor het ergste vrezen. In een doorgaans onbedreigde zetel in Kansas ging het maar net goed, en in Georgia komt er een tweede ronde nadat een Democraat 48 procent haalde. Congresleden zullen de komende maanden steeds scherper gaan letten op wat hun achterban wil, en wee de president die daar tussen probeert te komen.

Hoe staat het met Trump na honderd dagen? Afgelopen weekeinde begonnen de evaluaties al, met peilingen van Washington Post en Wall Street Journal. De uitslagen waren bijna gelijkluidend: er zijn meer kiezers die Trump wantrouwen dan kiezers die tevreden zijn, in een mate die bij die mijlpaal nog nooit is gezien. Zelf Gerald Ford, de onverkozen president die na Watergate in de vuile voetsporen van Richard Nixon mocht treden, werd na zijn eerste honderd dagen serieuzer genomen dan Donald J. Trump. En de laatste weken is het alleen maar erger geworden.

Het waren vooral partijloze kiezers die zich van Trump afwendden. Republikeinen staan nog steeds bijna unaniem achter hem. Van degenen die op hem gestemd hebben, heeft maar 2 procent daar spijt van. Met name de kiezers die op Trump stemden om de kwaliteiten van Trump zelf (en dus bijvoorbeeld niet vooral om Hillary Clinton uit het Witte Huis te houden) vinden dat hij het hartstikke goed doet.

De komende week, de laatste van de wittebroodsweken die hij dus toch al niet heeft, zal Trump de voor- en tegenstanders vermoedelijk niet op andere gedachten brengen. Integendeel, als de tekenen niet bedriegen wordt het een typische Trumpweek: eerst grootspraak, dan bluf en vermoedelijk tegen het einde een in grote verwarring uitgevoerde terugtocht. En dat op twee of drie fronten.

Obamacare

Op een daarvan wordt al bijna honderd dagen gevochten: de afschaffing en vervanging van Obamacare. Dat hoofdstuk leek voorlopig afgesloten, met het intrekken van een wetsontwerp dat een deel van de Republikeinen niet ver genoeg vond gaan (geen echte afschaffing) en een ander deel juist te ver (te veel mensen weer onverzekerd). Hoe Trump en zijn strijdgenoot in het Huis van Afgevaardigden, voorzitter Paul Ryan, ook gaven en namen, er bleek geen meerderheid voor te vinden. En een ultimatum van Trump, dat Obamacare anders gewoon wet zou blijven, hielp ook al niet.

Inmiddels lijkt Trump dat ultimatum te zijn vergeten. Hij stuurt er op aan dat er deze week alsnog een nieuwe zorgwet wordt ingediend, en zelfs aangenomen. Die onrealistische haast lijkt voornamelijk ingegeven door die kunstmatige honderd-dagen deadline: de zorgwet is een van de belangrijkste verkiezingsbeloften van Trump, en dat hij die niet heeft kunnen nakomen, wil hij kennelijk nog niet accepteren.

Het belastingstelsel en de muur

Al evenveel haast heeft hij met een andere belofte, de hervorming van het belastingstelsel. Die hervorming is al in problemen omdat het nieuwe zorgstelsel er niet komt – dat had een flinke belastingverlichting moeten opleveren, waardoor er meer speelruimte was gekomen bij het inrichten van het belastingstelsel. Iedereen ging er eigenlijk van uit dat het nog maanden zou duren voor er een helder belastingplan zou zijn. Maar afgelopen week zei Trump, ook tot verrassing van zijn eigen medewerkers, dat het plan er deze week nog moet liggen.

En dan is er nog belofte nummer drie, de muur bij de grens met Mexico. Daarover zou ook zonder honderd-dagengrens deze week een flink gevecht zijn geleverd. Want omdat het Congres voor dit jaar geen definitieve begrotingswet heeft aangenomen (dat komt vaak voor) moet er op 29 april een tijdelijke financieringswet door Huis en Senaat worden aangenomen. Lukt dat niet, dan blijven maandag vele overheidskantoren dicht, en zullen vele kiezers concluderen dat het ook onder Trump een incompetent zootje is in Washington.

Bij de onderhandelingen over die financieringswet heeft Trump een harde eis: er moet geld in staan voor de muur. Maar daarvoor heeft hij de medewerking nodig van de Democraten in de Senaat, want met hun grote minderheid kunnen die de wet blokkeren. De Democraten piekeren er niet over om geld uit te trekken voor wat zij een verspillend project vinden, en een monument van vijandigheid tegenover de vele latino Amerikanen in hun achterban.

Trump en zijn begrotingsdirecteur, Mick Mulvaney, spelen het spel echter ook hard. Als er geen geld komt voor de muur, dreigde Mulvaney, dan houdt het Witte Huis miljarden tegen die in het kader van Obamacare naar verzekeringsmaatschappijen moeten.

Als zet op het politieke schaakbord is dat wel een goede: als de Democraten toegeven, heeft Trump een eerste aanbetaling binnen voor de muur (die hij officieel nog steeds door Mexico wil laten betalen). Als ze niet toegeven en Trump zijn dreigement uitvoert, stort Obamacare in en komt de weg vrij voor een nieuw stelsel, waardoor hij die verkiezingsbelofte alsnog kan uitvoeren. Dat miljoenen mensen daardoor in grote onzekerheid komen, en misschien in financiële problemen, als ze ziek worden, is dan een betreurenswaardige bijkomstigheid.

Het wordt dus een spannende, en mogelijk gewichtige week. En bij al die wonderlijke of gevaarlijke zetten, had Trump ook nog tijd om een plaagstoot uit te delen naar de media. We wisten al dat hij zaterdag niet zal verschijnen op het jaarlijkse Washington Correspondents' Dinner. Er was dan van hem een grappige speech verwacht, en een gastspreker zou hem ongetwijfeld flink over de knie hebben gelegd. President Obama was er een ster in 2011 mede ten koste van Trump. 

Tekst loopt verder na video

En bij een soortgelijke gelegenheid, het rooms-katholiek-liefdadige Alfred Smith Dinner, ging Trump zelf juist nogal af. Dus dat hij niet gaat is wel begrijpelijk. Maar nu heeft hij aangekondigd dat hij dezelfde avond een grote bijeenkomst houdt in Harrisburg, Pennsylvania. Om de honderd-dagenperiode die hij zelf nu ook onzin vindt, maar die hem stiekem toch moet hebben teleurgesteld, af te sluiten met waar hij het meest van opkikkert: applaus. Dat misschien een aantal van die lastige politieke verslaggevers een van de leukste uitjes van het jaar moeten missen om zijn rede te verslaan, is mooi meegenomen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden