Trump versoepelt regels voor politieke activiteiten van kerken

President Donald Trump zal voor zover nu bekend de federale belastingdienst IRS opdracht geven om onder andere religieuze organisaties minder streng te straffen als zij bijvoorbeeld politieke uitspraken doen tijdens campagnes.Beeld AP

Een aantal beperkingen voor politieke activiteiten door Amerikaanse kerken en liefdadigheidsinstellingen zal worden opgeheven. De Amerikaanse president Donald Trump is van plan hiertoe vandaag een decreet te ondertekenen.

De ondertekening valt samen met de Amerikaanse Nationale Gebedsdag. Voorafgaand aan de ceremonie in het Witte Huis heeft Trump een ontmoeting met zijn evangelische adviesraad en ook heeft hij leiders van de Amerikaanse rooms-katholieke kerk uitgenodigd voor een gesprek.

De tekst van het decreet is nog niet door het Witte Huis gepubliceerd, maar een regeringsfunctionaris die tegenover persbureau Reuters alleen anoniem wilde reageren, zei dat Trump de Amerikaanse federale belastingdienst IRS de opdracht zal geven om religieuze groepen en liefdadigheidsinstellingen minder strikt te beoordelen. Daardoor zouden deze organisaties niet meer via de belastingen gestraft worden als zij bijvoorbeeld tijdens campagnes politieke uitspraken doen.

In de Verenigde Staten zijn non-profitorganisaties en religieuze organisaties zoals kerken, liefdadigheidsinstellingen en universiteiten die een belastingvrijstelling hebben, al decennialang gebonden aan regels om deze vrijstelling te behouden. Zo mogen zij geen directe politieke activiteiten ontplooien, en in het bijzonder kerkelijke organisaties mogen geen campagne voeren of politieke kandidaten publiekelijk steunen of afwijzen. Door hun belastingvrije status zouden bijvoorbeeld campagnecontributies dan immers aftrekbaar zijn van de belastingen.

Johnson Amendement

Deze maatregelen zijn voorgesteld door de toenmalige senator Lyndon Johnson, in het naar hem genoemde Johnson Amendement dat in 1954 werd aangenomen. Non-profitorganisaties die zich er niet aan houden, kunnen door de Amerikaanse federale belastingdienst IRS worden gestraft met de intrekking van hun belastingvrije status.

De regels zijn sindsdien zelden toegepast, voor zover bekend één keer. Een kerk in Conklin, New York, verloor zijn status van belastingvrije organisatie nadat deze in 1992 advertenties in dagbladen had geplaatst waarin zij christenen opriepen niet op toenmalig presidentskandidaat Bill Clinton te stemmen.

De maatregel lijkt nog steeds op behoorlijk veel steun te kunnen rekenen. Uit een recent opinieonderzoek onder evangelische leiders bleek dat de overgrote meerderheid van hen tegen het steunen van politieke kandidaten is. En in een brief aan het Congres riepen vorige maand bijna honderd religieuze leiders van een breed scala aan kerkgenootschappen de Congresleden op de IRS-regels in stand te houden omdat die religieuze genootschappen juist beschermen tegen politieke druk.

Beknot

Maar een aantal andere religieuze leiders voert er al jaren campagne tegen. Zij zeggen zich door het amendement beknot te voelen in hun vrijheid van meningsuiting en ijveren voor afschaffing, maar daarvoor is een wetswijziging door het Congres nodig en dat lijkt een stap te ver.

Veel conservatieve evangelische leiders hebben desondanks hun hoop gevestigd op Trump. Hij beloofde tijdens zijn campagne ‘het christendom te beschermen’ en brak een lans voor religieuze vrijheid. Daarmee verwierf hij de stemmen van veel evangelische Amerikanen tijdens de verkiezingen.

Of conservatieve kerkleiders ook door het nieuwe decreet tevredengesteld worden is de vraag. De evangelische leider Ralph Reed, die wel al was ingelicht over de tekst van het decreet, vindt de maatregelen “een uitstekende eerste stap”.

'Slappe thee'

Maar Mark Silk, docent aan het Trinity College in Connecticut die veel publiceert over religieuze vrijheid, noemde Trumps maatregelen ‘slappe thee’, zeker in vergelijking met een conceptvoorstel dat eerder dit jaar uitlekte. Daarin waren vergaande maatregelen opgenomen voor de bescherming van gewetensbezwaarden bij ministeries, overheidsinstanties en scholen met een religieuze grondslag. Trump zei in februari zelfs nog dat hij het Johnson Amendement ‘totaal zou vernietigen’. Maar zover komt het dus vooralsnog niet. “Wat er nu ligt is vooral een gebaar, voor zover ik nu weet”, zegt Silk. "Het lijkt wat gejammer."

Volgens de eerder aangehaalde regeringsfunctionaris zijn er ook geen maatregelen in opgenomen die overheidsinstanties en bedrijven toestaan om bijvoorbeeld diensten te weigeren aan homoseksuelen onder het mom van religieuze vrijheid. Daarvoor vreesden burgerrechtenorganisaties en groepen die ijveren voor homorechten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden