Trump polariseert, maar Cruz is eigenlijk nog erger

Over drie weken zijn de eerste voorverkiezingen in de Amerikaanse staat Iowa. Daar zullen we voor het eerst zien hoe machtig Donald Trump eigenlijk is. Het lijkt erop dat hij deze voorverkiezingen niet zal winnen, want de inwoners van deze staat behoren niet tot zijn meest enthousiaste aanhangers. Maar het is de vraag of een overwinning voor zijn belangrijkste mededinger, de senator Ted Cruz uit Texas, goed is. In veel opzichten is hij een nog problematischer kandidaat dan Trump.

Ik ben geboren en getogen in Iowa en dus vertrouwd met deze speciale soort voorverkiezing, de caucus. Zelf ben ik een paar keer aanwezig geweest bij de voorverkiezing door de Democraten. Alle leden van een kiesdistrict komen dan bij elkaar en geven hun voorkeur voor een kandidaat aan door het opsteken van handen of door naar het vak te lopen waar de kandidaat staat. Op zo'n manier heb ik als gast in 2008 de eerste overwinning van Obama meegemaakt op Hillary Clinton. Het ziet ernaar uit dat Hillary het dit jaar in Iowa wel gaat halen.

Ik vind de Iowa voorverkiezing een mooie uiting van grassroots democracy, maar dat betekent niet dat de uitkomsten mij altijd welgevallig zijn.

Er is reden om je af te vragen of de voorverkiezingen in Iowa zoveel gewicht zouden moeten hebben in het bepalen van het verloop van de verkiezingen, want de bewoners van Iowa zijn niet per se representatief voor Amerika. Onder de Democraten valt dat wel mee, want hun stemgedrag komt vaak redelijk overeen met het nationale stemgedrag van hun partijgenoten. Maar dat is niet zo bij de Republikeinen, waar de helft van de caucus-gangers behoudende protestantse christenen zijn. Dat wijkt af van het nationale gemiddelde. In New Hampshire, waar de tweede voorkiezingen worden gehouden, speelt dat minder. Die staat telt vooral seculiere kiezers onder de Republikeinen.

Dit kan slecht nieuws zijn voor Trump. Zijn kracht ligt vooral in het oosten van de VS, waar vervreemde blanke burgers krachtiger vertegenwoordigd zijn. Trump heeft de minste steun in de westerse staat Utah, een oerconservatieve mormonenstaat. Maar ook Iowa is niet zijn natuurlijke habitat.

Waarom spreekt Trump de conservatief-religieuze kiezers in deze staten niet aan? Op zich vinden zijn thema's - immigratie, de islam, de aanpak van terrorisme - wel weerklank. Maar Trump is minder makkelijk te duiden als gelovige. Hij heeft een enorm gokimperium opgezet, was vroeger voorstander van abortus en ondanks een kerklidmaatschap houdt hij er een levensstijl op na die niet bepaald vroom genoemd kan worden. Bovendien betitelde hij de inwoners van Iowa die de verhalen van zijn populaire tegenstander Ben Carson zouden geloven, als 'stom'.

Deze Republikeinen uit Iowa verkiezen een kandidaat van het kaliber betrouwbaar en gelovig, zoals de laatste twee winnaars, Mike Huckabee (baptistisch voorganger en gouverneur) en Rick Santorum (behoudende katholiek die door zijn morele standpunten goede sier maakte).

Daarom lijkt Ted Cruz favoriet in Iowa: hij is een domineeszoon die zichzelf neerzet als een diepgelovig man van gebed en leider van conservatief christelijk Amerika. Daar kan Trump niet aan tippen.

De voorverkiezingen in Iowa kunnen Trumps eigen imago als onvermijdelijke winnaar aantasten. Maar is Cruz een betere optie? Hij is enorm slim en heeft politieke ervaring in de Senaat opgedaan. Maar hij is geen teamspeler. Sommigen hebben hem 'de meest gehate man in de Senaat' genoemd. Hij is zelden of nooit collegiaal en heeft de reputatie louter gericht te zijn op eigen roem en eer. Tegen de wil van zijn collega's in de Senaat was hij de hoofdaanstichter van de 'government shutdown' van een paar jaar geleden, waarin sommige Republikeinen de geldkraan dicht wilden draaien totdat Obama zijn eigen gezondheidsbeleid om zeep zou helpen. Het is goed denkbaar dat politici in Washington van beide partijen hem als een grotere bedreiging zien dan Trump.

We moeten nog zien hoe 2016 in politiek opzicht verloopt. Maar op dit moment lijkt het erop dat de Republikeinen van Iowa iemand van hun eigen soort zullen kiezen, die nog meer dan Trump kan aansturen op een gepolariseerde en onwerkbare politiek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden