Trump lijkt erop uit de nucleaire deal met Iran op te blazen

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

President Trump wil de nucleaire deal met Iran herzien en is op ramkoers met Teheran. Iran zet geen stap opzij.

Ghassan Dahhan

De show van president Trump en zijn Franse collega Macron is voorbij, maar de woorden die zij in elkaars bijzijn uitspraken over Iran zijn aangekomen in Teheran. Trump noemde de nucleaire deal die de VS, Rusland, China, Groot-Brittannië, Frankrijk en Duitsland met Iran sloten in 2015 dinsdag opnieuw krankzinnig en belachelijk. Hij moet op 12 mei besluiten of zijn land zich aan het nucleaire akkoord houdt. Zo niet, dan ontstaat er een gevaarlijke situatie.

De Franse president Macron speelde tijdens zijn staatsbezoek aan Amerika de rol van good cop. Hij dreigt niet, zoals Amerika, om de deal op te blazen, maar wil kijken of het atoomakkoord met Iran aangepast kan worden zodat die ‘tegemoetkomt aan al onze zorgen’. Maar wat zijn deze zorgen?

Amerika eist dat Iran niet alleen zijn nucleaire programma inperkt, maar dat het zijn militairen terugtrekt uit Syrië, dat het stopt met zijn steun aan de Libanese Hezbollah-beweging en aan de Jemenitische Houthi-rebellen en daarnaast zijn ballistische raketprogramma ontmanteld. Als Iran niet aan deze voorwaarden voldoet, dan is de nucleaire deal wat Trump betreft niet langer houdbaar. Amerika zal dan weer sancties instellen tegen Iran.

Oorlogstaal

De Iraniërs hebben zich tot op heden stipt aan het nucleaire akkoord gehouden, zo bevestigt de nucleaire waakhond IAEA. Het instellen van sancties zou dus een overtreding betekenen van het nucleaire akkoord. De rol van Iran in Syrië en Jemen, of de status van zijn ballistische raketprogramma vallen buiten de nucleaire afspraken die in 2015 zijn gemaakt.

Besluit Trump de deal op te blazen, dan voelt Iran zich niet langer verplicht om mee te werken met het atoomagentschap, zo dreigde de Iraanse veiligheidschef Ali Shamkhani dinsdag. Iran zal zich zelfs helemaal terugtrekken uit het non-proliferatieverdrag, dat erop toeziet dat landen geen kernwapens ontwikkelen. Shamkhani zei dat Iran dan verrassingsacties zal ondernemen.

Mogelijk zal Teheran zijn nucleaire programma weer opstarten en de inspecteurs het land uitzetten, wat een indicatie kan zijn dat het kernwapens zal produceren. In de wereld zijn maar vijf landen niet zijn aangesloten bij het non-proliferatieverdrag, waarvan vier met kernwapens: Noord-Korea, Israël, India en Pakistan.

Geen alternatieven

Trump zei dat de Iraniërs niets in hun hoofd moeten halen: “Als zij het (nucleaire programma, red.) heropstarten, dan krijgen ze grote problemen, groter dan ze ooit hebben gehad.”

Het is de vraag of good cop Macron veel kan uitrichten om Amerika of Iran op andere gedachten te brengen. De Iraanse president Hassan Rouhani zei vandaag dat het nucleaire akkoord blijft zoals het is. “Ik heb (Macron, red.) expliciet gezegd dat we niets veranderen aan het akkoord, geen letter. Een nucleaire deal is een nucleaire deal.” Hij zei verder niet onder de indruk te zijn van Trumps loze dreigementen.

Trumps wens om de deal te herzien kan niet zonder instemming van alle landen die het akkoord hebben ondertekend. Rusland liet woensdag weten dat er geen alternatieven zijn voor het huidige akkoord, en de Duitse bondskanselier Merkel denkt er net zo over.

De VS houdt twee alternatieven over: de deal opblazen of in zijn geheel accepteren. Trump heeft niet veel tijd meer, want de Amerikaanse wet verplicht de president om elke zes maanden zijn goedkeuring te verlenen aan handhaving van het akkoord. De deadline verloopt op 12 mei.

Lees ook: Macron en Trump: een ijdele bromance

De een is een briljante leerling van een aantal excellente Franse scholen, een vertegenwoordiger van de door populisten gehate pro-Europese elite en pleitbezorger van het multilateralisme. De ander is een vastgoedmagnaat, volgens de weldenkenden een demagoog die America First als adagium heeft. Toch hebben beiden na een jaar een uitstekende verstandhouding.

Op de apenrots van de wereldpolitiek staat Macron naast Trump

In de ogen van de Franse president Emmanuel Macron, is Emmanuel Macron de leider van de westerse wereld. Een jaar geleden verhuisde hij naar het Elysée, nu al is hij in staat om Donald Trump te overtuigen en een diplomatieke oplossing voor Syrië in elkaar te steken.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden