Analyse

Trump kiest met beschietingen de weg waar Obama voor terugschrok

Een foto van de Amerikaanse marine toont raketten boven de Middellandse Zee.  Beeld AFP
Een foto van de Amerikaanse marine toont raketten boven de Middellandse Zee.Beeld AFP

Met het afvuren van kruisraketten op een militaire basis in Syrië is Donald Trump een weg ingeslagen die zijn voorganger Barack Obama op het laatste moment vermeed.

In 2013 stonden de kruisraketten op scherp voor een vergeldingsaanval wegens gebruik van chemische wapens door het Syrische regime. Maar Obama kreeg twijfels over de actie en besloot het Congres om instemming te vragen. Die kwam niet.

Ook Donald Trump veranderde van gedachten over het nut van actie in Syrië, maar dan andersom. Jarenlang wees hij ingrijpen door Amerikaanse militaire in andere landen af – alleen voor Islamitische Staat wilde hij een uitzondering maken. Maar nadat de president deze week van zijn inlichtingendiensten de verzekering kreeg dat Syrië sarin had ingezet, en naar eigen zeggen nadat hij getroffen was door de gruwelijke beelden op televisie, gaf hij bevel tot de bestraffing van afgelopen nacht.

Krachtige aanpak

Politiek zal die actie hem op korte termijn geen kwaad doen. De minderheid van Amerikanen die nog steeds enthousiast over hem is - een op de drie - zal er de krachtige aanpak in zien die Trump beloofde: Amerika zal wereldwijd weer gerespecteerd worden. De meerderheid die grote twijfels over hem heeft, zal moeten toegeven dat dit een reactie is die je van de opperbevelhebber van een supermacht kunt verwachten, en gezien het internationale taboe op chemische wapens haast wel moet verwachten.

Maar met 59 kruisraketten is het avontuur van Trump in Syrië nog niet afgelopen. Het is er zelfs niet echt mee begonnen, want er waren al honderden militairen – special forces vooral – actief in het land, in de strijd tegen Islamitische Staat. Zijn militaire bevelhebbers, en het Congres, zullen nu willen weten wat hij in Syrië precies wil bereiken en hoe hij dat denkt te doen. Want als hij denkt dat hij het wel bij deze ene aanval denkt te laten, dan heeft de burgeroorlog in Syrië vast nog wel meer gruwelijke beelden in petto.

Kritiek Obama

Barack Obama kreeg in 2013 veel kritiek toen hij zijn vinger van de trekker haalde. Hij zou de statuur van de VS hebben aangetast door in 2012 over een rode lijn te spreken, maar een jaar later geen consequenties te verbinden aan het overschrijden ervan. Zelf was hij er juist trots op. Hij had besloten dat het niet acceptabel was als één man het land de oorlogsmoede Amerikanen zou verstrikken in weer een oorlog in het Midden-Oosten.

"De overweldigende conventionele wijsheid en ons nationale-veiligheidsapparaat waren er eigenlijk al wel uit. Het idee was dat mijn geloofwaardigheid op het spel stond, dat Amerika's geloofwaardigheid op het spel stond. En het indrukken van de pauzeknop op dat moment zou mij dus, dat wist ik, politiek duur te staan komen. En het feit dat ik in staat was me te onttrekken aan die druk van dat moment, en voor mezelf te doordenken wat in het Amerikaanse belang was, niet alleen wat Syrië betreft, maar ook wat onze democratie betreft – het was een van de moeilijkste beslissingen die ik heb moeten maken – en ik geloof dat het uiteindelijk de juiste was."

Het Amerikaanse ministerie van defensie gaf deze kaart van de Shayrat basis in oktober 2016 vrij.  Beeld AFP
Het Amerikaanse ministerie van defensie gaf deze kaart van de Shayrat basis in oktober 2016 vrij.Beeld AFP

Toen Obama dat vertelde aan Jeffrey Goldberg van The Atlantic leek het erop dat betrokkenen en historici een eindeloos debat zouden kunnen houden over de vraag of hij gelijk had. In plaats daarvan krijgen zij een onbedoeld, wreed experiment voorgeschoteld: opnieuw een gifaanval in een chaotisch Syrië, opnieuw een president die de druk of de behoefte voelt daarop te reageren – en de andere weg kiest.

Het zware werk komt nog

Die weg is in het begin gemakkelijk begaanbaar. De kruisraketten van de Amerikaanse Zesde Vloot doen hun werk wel. De publieke opinie zal het begrijpen en de eerste reacties uit de politiek zijn instemmend.

Maar het zware strategische en diplomatieke werk komt daarna pas. Het Syrische regime en hun Russische bondgenoten zullen tegenzetten doen. In eigen land waarschuwde de Democratische senator Dick Durbin donderdagavond al, dat verder ingrijpen in Syrië alleen kan met toestemming van het Congres.

In 2013 kreeg Obama van het Congres niet de gevraagde expliciete steun voor militaire actie. Maar onder de dreiging dat hij toch zelf zou handelen, en met hulp van Rusland, werd een akkoord bereikt dat Syrië zijn chemische wapens liet inleveren. Inmiddels is gebleken, en hebben de ongelukkige inwoners van Khan Sheikhoun het geweten, dat die afspraken niet afdoende waren. Trump en de wereld gaan nu ontdekken of het alternatief dat Obama verwierp een betere uitkomst oplevert.

Lees ook: Amerika valt Syrische legerbasis aan
Lees ook:
Bijval voor Amerika van bondgenoten, Poetin is boos

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden