Trump is een nachtmerrie voor Republikeinen

Ze durven het niet hardop te zeggen, maar de partijgenoten van Donald Trump hopen maar al te graag dat hij er niet in slaagt genoeg stemmen binnen te slepen. Beeld afp
Ze durven het niet hardop te zeggen, maar de partijgenoten van Donald Trump hopen maar al te graag dat hij er niet in slaagt genoeg stemmen binnen te slepen.Beeld afp

Het historische klimaatakkoord in Parijs was gisteren het derde item in het journaal van tv-netwerk NBC. Nummer één was de nasleep van de aanslag in San Bernardino. En nummer twee ging over de man die als geen ander garen  spint bij die aanslag door extremistische moslims: Donald Trump.

De media kunnen geen genoeg krijgen van de rijke blaaskaak uit New York, zijn steeds extremere uitspraken tegen Mexicanen en moslims en de hardnekkigheid waarmee een flinke portie van de Republikeinen hem blijft toejuichen; in enquêtes en in campagne-bijeenkomsten.

Linksom of rechtsom gaat dit slecht aflopen. Ofwel voor Trump zelf, als hij alsnog in de peilingen gaat zakken en moet afhaken. Politiek voorgoed gemarginaliseerd en zakelijk een paar goede contacten en contracten in de Arabische wereld armer. Ofwel voor de Republikeinse partij, als Trump volgend jaar bij de voorverkiezingen in de afzonderlijke staten de triomfen gaat vieren die de peilingen beloven. Want bij de algemene verkiezingen in november gaat het dan helemaal mis. En het merk 'Republikeins' is dan ook voor vele jaren daarna nog bezoedeld in de ogen van de weldenkende meerderheid van de Amerikanen.

Meest gehaat
Want van alle kandidaten voor het presidentschap, Republikeinen en Democraten, is Trump per saldo het meest gehaat: 32 procent van de Amerikanen vindt hem geweldig, 59 procent juist niet, een verschil in zijn nadeel van 27 procent. Dat verschil is bij Hillary Clinton maar 4 procent en Ted Cruz 3 procent.

De door Gallup ondervraagde kiezers vinden per saldo vooral Ben Carson aardig (6 procent meer gunstige dan ongunstige oordelen), Marco Rubio volgt met 5 procent. Dat zouden betere kandidaten zijn om het op te nemen tegen Hillary Clinton in november. Maar zo werkt het nu eenmaal niet in de Amerikaanse politiek. Veel belangrijker is voorlopig dat Trump bij een op de drie Republikeinen geen kwaad meer doet.

Kan de partij Trump nog stoppen? Op korte termijn niet. Het maakt niet uit dat commentatoren van links tot rechts hem nu openlijk een fascist noemen en met Mussolini vergelijken. Zijn rivalen en andere kopstukken uit de partij durven het zo hard niet te spelen, en blijven zeggen dat ze 'de uiteindelijke Republikeinse genomineerde zullen steunen'. En ze moeten wel: als Trump niet 'netjes' behandeld wordt, kan hij zomaar een onafhankelijke kandidatuur beginnen, als 'derde partij', zo heeft hij ook deze week nog eens gedreigd. Zonder het gedoe met voorverkiezingen kan hij vervolgens de Amerikanen vertellen hoe het zou moeten.

Trump als president uitgesloten
Dat hij op die manier in november genoeg stemmen zou krijgen om president te worden, lijkt uitgesloten - en datzelfde geldt dan voor de ongelukkige officiële Republikeinse kandidaat. Hillary Clinton kan in dat geval al haar tv-advertenties wel afbestellen: het Democratische stemmenblok zal in veel staten het grootste van de drie zijn, en daarmee haalt ze met gemak het presidentschap binnen.

Om die stap naar een onafhankelijke kandidatuur te nemen heeft Trump nog ongeveer tot in maart de tijd, zo is de algemene inschatting. Je moet op tijd zijn met het inschrijven in allerlei staten, en vaak moet je dan heel veel handtekeningen meenemen van ongebonden kiezers. Dat kost allemaal tijd.

De beste afloop voor de Republikeinen zou zijn, als Trump binnenboord blijft, maar uiteindelijk toch de nominatie niet binnenhaalt. De voorsprong van Ted Cruz in peilingen in Iowa, de eerste staat waar in februari gestemd wordt, zien ze als het licht aan het einde van de tunnel. En er zijn tekenen dat Trump zich daar ook zorgen over maakt. Hij is Cruz rechtstreeks gaan aanvallen, en noemt zichzelf, omdat het goed staat in Iowa, 'evangelisch christen'.

Compromiskandidaat

Uiteindelijk worden de stemmen geteld op de Republikeinse conventie, in juli in Cleveland. Onlangs vergaderden kopstukken van de partij over mogelijke strategieën om Trump daar te stoppen als hij geen absolute meerderheid haalt, zo onthulde de Washington Post.

Op de conventie zou dan een compromiskandidaat naar voren kunnen worden geschoven, misschien wel niet eens iemand die aan de voorverkiezingen heeft meegedaan. Een van de namen die de ronde doet: Mitt Romney, de verliezende kandidaat van 2012.

Maar het is de vraag of een compromiskandidaat de Republikeinse partij zou redden. Die blijft dan achter met een min of meer geredde reputatie, maar beroofd van een flink deel van zijn aanhang, die het verraad niet zal accepteren. Die aanhangers kunnen theoretisch hun plek vinden in een derde partij - maar dat soort partijen is in de VS meestal geen lang leven beschoren. Of ze haken af en gaan nooit meer stemmen . Iets wat 43 procent van de kiesgerechtigde Amerikanen toch al niet doet.

Bas den Hond is correspondent voor Trouw in de Verenigde Staten, en bericht voor trouw.nl regelmatig over de opmaat naar de presidentsverkiezingen in 2016.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden