Trump is bereid heel ver te gaan voor zijn muur

President Donald Trump en vice-president Mike Pence spreekt de media toe. Beeld EPA

De Amerikaanse overheid blijft dicht, zolang Democraten en Trump geen akkoord bereiken over de grensmuur. Roept Trump straks de noodtoestand uit, om uit de impasse te geraken?

Welke Trump krijgt Amerika vandaag te zien, als de president op reis gaat om de ‘crisis aan de grens’ met eigen ogen te aanschouwen? De presidentiële Trump, die een door zijn adviseurs opgestelde toespraak voorleest? Of de improviserende Trump, zoals die gisteravond in een woedeaanval wegliep uit een overleg met de Democraten en twitterde dat het 'totale tijdverspilling’ was?

Trump voelt zich vooral in zijn element in die tweede rol. Maar in zijn ultieme pogingen om de grensmuur te kunnen bouwen, die tot nu toe stuklopen op onvermurwbare Democraten in het Congres, probeerde hij de afgelopen dagen nadrukkelijk om een breed deel van het Amerikaanse publiek te winnen voor zijn muur.

In een op prime time uitgezonden toespraak tot de natie, deed hij dinsdagavond uitspraken die onverwacht presidentieel klonken, zoals: ‘Amerika is trots om miljoenen wettige immigranten te verwelkomen die onze maatschappij verrijken’. Maar die vormden de opmaat voor een grimmig beeld van de ‘groeiende humanitaire- en veiligheidscrisis aan onze zuidgrens’. Illegale immigratie loopt er volgens Trump gierend uit de hand, heroïne wordt onbelemmerd het land binnengesmokkeld, en immigranten zonder papieren plegen allerlei misdaden.

Factcheckers maakten gelijk gehakt van de beweringen van de president. De meeste heroïne komt via officiële grensposten het land binnen, de illegale immigratie ligt historisch gezien juist erg laag, en immigranten zonder papieren plegen gemiddeld gezien juist minder misdaden dan de gemiddelde Amerikaan.

Symbool

Maar de discussie tussen Trump en de Democraten gaat niet meer om zulke nuchtere beleidsoverwegingen. De grensmuur is vooral een symbool geworden. Van hoe het niet moet, aldus Chuck Schumer, leider van de Democraten in de Senaat: ‘Het symbool van Amerika moet het Vrijheidsbeeld zijn, niet een tien meter hoge muur’,

Trump hoopt naar verluidt dat zijn charme-offensief een snaar raakt bij mensen van het politieke midden. Hij riep ze op om hun volksvertegenwoordigers te bestoken. Opiniepeilingen laten vooralsnog echter geen pad uit de politieke patstelling zien: een meerderheid van de Amerikanen geeft Trump de schuld van de shutdown, maar zijn trouwe aanhang staat nog wel vierkant achter hem.

Vrijdag is de eerste dag dat sommige ambtenaren hun maandelijkse salaris niet zullen ontvangen. Vanaf dat moment zal de druk op politici toenemen om een uitweg te vinden. De Democraten kunnen dan wijzen op hun initiatiefwetten, waarmee de overheid tijdelijk weer geld krijgt.

Voor Trump ligt er een radicalere optie op de tafel, om zonder gezichtverlies uit de impasse te komen. Want vanuit de hoek van zijn ultrarechtse aanhang klinkt een steeds luider advies om de noodtoestand uit te roepen, en de muur zonder instemming van het Congres te bouwen. Hijzelf heeft ook al laten vallen dat hij daartoe gerechtigd is. De retoriek over een ‘humanitaire- en veiligheidscrisis’ lijkt in ieder geval ook te dienen om die weg open te houden.

Het lijkt onwaarschijnlijk dat zoiets standhoudt voor de rechter, of dat hij zich er populair mee maakt bij gematigde Republikeinen. Maar Trump gedijdt wel bij zulke moddergevechten, en hij kan uiteindelijk met opgeheven hoofd het slagveld verlaten. Ann Coulter, een bekende rechtse spreker, jutte hem vorige maand al op om dat te doen, en verheugde zich op de reactie van de Democraten: “Hoe zullen ze reageren? Er komen rechtszaken, impeachmentprocedures, er komt hysterie bij links. Dat is een gevecht dat hij kan winnen.”

Amerikaanse overheid al bijna drie weken dicht

Amerikaanse overheidsinstellingen moeten periodiek met een nieuwe wet gefinancierd worden. Gebeurt dat niet, dan gaan er kantoren dicht, en krijgen ambtenaren geen salaris meer. Ongeveer een kwart van de Amerikaanse overheid is nu al bijna drie weken dicht. President Trump eist dat in zo'n wet ook 5 miljard dollar wordt vrijgemaakt voor een grensmuur. De Democraten zijn daar mordicus tegen. Eerder kwamen Democraten en Republikeinen in de Senaat al een compromis overeen waarin anderhalf miljard dollar was vrijgemaakt voor extra grensbeveiliging. Maar president Trump weigerde dat te tekenen.

Lees ook

 VS beginnen effect van shutdown te voelen

De shutdown in de VS duurt al even. En dat beginnen de Amerikanen te voelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden