Analyse

Trump heeft de grootste bom, maar nog geen strategie

De ontploffing van de 'mother of all bombs' bij een test in 2003Beeld Photo News

"Ik geef mijn krijgsmacht de toestemming", zei Donald Trump, nadat de Amerikaanse luchtmacht zijn krachtigste bom ooit op IS-strijders in Afghanistan had afgeworpen. "Wij hebben de beste strijdkrachten in de wereld, en ze hebben het werk geklaard, zoals gewoonlijk."

Dat 'mijn krijgsmacht' schoot sommigen in het verkeerde keelgat. "Die is van ons land, niet van de president", zei oud-minister van defensie Leon Panetta. Maar er waren ook vragen over dat 'toestemming': was Trump, hoe ingenomen hij ook lijkt met zijn opperbevelhebberschap, er eigenlijk wel in gekend dat een wapen dat al sinds 2003 in het arsenaal lag, voor het eerst zou worden ingezet? En als dat niet zo was, wat voor verrassingen kunnen we dan nog meer verwachten van de generaals die voor de VS de acties leiden in Syrië, Irak, Jemen, Afghanistan?

Over de precieze gang van zaken wilden Trump noch zijn woordvoerder iets kwijt. Volgens het Pentagon was de actie wel al maanden in voorbereiding, en was de bom in kwestie nog onder president Barack Obama naar Afghanistan gebracht.

Ook over gewone Amerikaanse gevechtsacties en luchtaanvallen, hangt die vraag: worden die nog uitgevoerd volgens de regels die onder Obama golden, of mag er tegenwoordig meer op het slagveld?

Mensenrechtenorganisatie hebben de laatste maanden een toename van het aantal burgerslachtoffers genoteerd. Volgens de organisatie Airwars waren het er in Irak en Syrië in maart bijna duizend.

Nieuwe gevechtsinstructies

Tijdens de verkiezingscampagne beloofde Trump dat hij de gevechtsregels voor de krijgsmacht zou aanpassen. Die instructies, waarin het voorkomen van burgerslachtoffers zwaar weegt, zouden te beperkend zijn. Voor zover bekend zijn ze nog niet veranderd. Het is wel mogelijk, zei defensie-deskundige Ilan Goldenberg tegen de Washington Post, dat commandanten die moeten beslissen over een aanval zich gesteund weten door een president die heeft beloofd 'IS helemaal plat te bombarderen'. Ze zouden daardoor hun twijfels over een missie net iets eerder laten varen.

Wat er in elk geval veranderde, is de omgeving waarin de Amerikaanse militairen opereren – meestal in een assisterende rol met militairen of strijders uit het land zelf. In de strijd om de stad Mosul in Irak is het bijvoorbeeld bijzonder moeilijk om burgers te ontzien. Daardoor was er ook eind vorig jaar, onder Obama, al een toename van het aantal burgerslachtoffers.

Terwijl de Amerikaanse media zich vergapen aan de paddestoelwolk, en zelfs een criticus van Trump als senator Lindsey Graham twittert dat er 'een nieuwe sheriff in de stad is', waarschuwt John Alterman van de denktank Center for Strategic and International Studies dat zo'n wapen niets helpt, en de generaals niets tot stand brengen, als er geen duidelijke strategie is. Moeten de VS doorgaan op de weg van Obama, met gerichte acties door commando's of vliegtuigen, of moeten er bijvoorbeeld weer tienduizenden militairen naar Irak om IS de genadeklap toe te brengen?

Daarover zijn Trumps adviseurs in het Witte Huis diep verdeeld. Trump zelf ging daar niet onder gebukt na het afwerpen van de moeder aller bommen: "Kijk wat er de afgelopen acht weken is gebeurd, en vergelijk dat met de afgelopen acht jaar. Je ziet een gigantisch verschil."

Beeld Trouw

De 'moeder aller bommen'

De Verenigde Staten hebben hun tot dusver zwaarste niet-nucleaire bom op het slagveld gedropt. ‘The mother of all bombs’, zoals de kolos in de volksmond wordt genoemd, werd donderdag ingezet om een tunnelnetwerk in Afghaans IS-gebied te verwoesten: 36 strijders van Islamitische Staat kwamen om.

De GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast Bomb (MOAB) werd ontworpen in 2003 ten tijde van de Irak-oorlog. De bom wordt met hulp van een parachute uit een C-130 transportvliegtuig gedropt en daarna door middel van gps naar het doel gestuurd. De kostprijs van een exemplaar wordt geschat op ongeveer 15 miljoen euro.

Anders dan de ‘bunker busters’, die ontworpen zijn voor doelwitten diep onder de grond, boort de ­MOAB niet door het aardoppervlak. De bom ontploft net boven de grond en vaagt alles weg in een straal van 150 meter. De schokgolven strekken zich uit tot anderhalve kilometer in alle richtingen. Ook onder de grond richt de explosie een ravage aan. MOAB kan dus worden gebruikt voor het verwoesten van tunnels en ondergrondse schuilplaatsen, zoals donderdag in Afghanistan de bedoeling was.

De MOAB is de opvolger van The Daisy Cutter, die tijdens de Vietnam-oorlog werd gebruikt om landingsplaatsen voor helikopters te creëren in de jungle. De bom verwoestte alles in een straal van 60 meter. Ook in de Golfoorlog en later tijdens de jacht op Osama bin Laden werden Daisy Cutters ingezet. 

Lees ook: Noord-Korea: eerst dreigen, dan praten

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden