Trump geeft de eens versmade neo-conservatieven vrij spel in Venezuela

Elliott Abrams (links) luistert naar minister Mike Pompeo's verklaring over Venezuela. Beeld AP

De politieagent van de wereld wil de Amerikaanse president Trump niet meer zijn. Maar in Venezuela blijkt: de politieagent van Latijns-Amerika nog wel.

Het hele Amerikaanse buitenlandbeleid zou anders worden, onder president Trump. Eigenbelang in plaats van mensenrechten. Geen dure oorlogen meer in verre landen: die moesten zichzelf maar redden. En de neo-conservatieve beleidsmakers die onder president Bush de mislukte interventies in het Midden-Oosten hadden aangejaagd, die moesten ook een toontje lager zingen.

Maar de reactie van de VS op de crisis in Venezuela was afgelopen week klassiek Amerikaans, en weinig Trumpiaans. Vrijwel direct nadat parlementsvoorzitter Guaído zich tot interim-president had uitgeroepen, eiste Trump in een verklaring van steun het ‘herstel van de Venezolaanse democratie’. De president mijmert bovendien openlijk over de ‘militaire optie’. En hij stelde als speciaal gezant voor Venezuela zelfs een neoconservatieve havik aan, Elliott Abrams.

Wat is er ineens in president Trump gevaren? De man die normaal alleen maar vriendelijke woorden heeft voor dictators, maakt zich nu ineens druk over democratie in een ver land? Nationale veiligheidsadviseur John Bolton gaf donderdag een beknopte verklaring van de paradox: “Het feit is dat Venezuela op ons halfrond ligt.”

Achtertuin

De VS zien Latijns-Amerika traditioneel als achtertuin. Die gedachte werd in 1823 voor het eerst verwoord door president James Monroe. Die decreteerde dat Europese machten zich niet hadden te bemoeien met het Amerikaanse continent. Dat kon je met wat goede wil nog zien als een statement tegen koloniale inmenging uit Europa. Maar in de twintigste eeuw betekende de Monroe-doctrine toch vooral dat de VS orde op zaken stelden, als het land zich in zijn belangen bedreigd voelde.

Na de Tweede Wereldoorlog kwam daar nog de Russische dreiging bij, die de VS helemaal schrikachtig maakten voor linkse regeringen op het eigen continent. Elliott Abrams kwam in de jaren tachtig voor de regering-Reagan werken, en hield zich bezig met wat toen low intensity warfare heette: heimelijke steun aan rechtse regeringen en paramilitaire organisaties. Zo was Abrams betrokken bij het Iran-contra schandaal, waarbij steun voor rechtse rebellen in Nicaragua gefinancierd werd met geheime wapenverkopen aan Iran. Hij loog erover tegen het Congres, en werd daarvoor in 1991 veroordeeld.

Toch was dat niet het einde van zijn politieke leven. Hij was betrokken bij de oprichting van de neoconservatieve denktank Project for a New American Century, en lobbyde al in 1998 bij president Clinton voor een inval in Irak. Onder George W. Bush kreeg hij weer regeringsfuncties. In 2002 gaf Abrams namens de VS het groene licht voor een – mislukte – militaire coup tegen de toen nog jonge regering van Hugo Chávez in Venezuela, zo onthulde The Observer destijds.

Dooi

Onder president Obama leek de Monroe-doctrine definitief begraven. Die ontdooide zelfs de betrekkingen met Cuba. Maar het leerstuk kreeg de afgelopen jaren hernieuwde aandacht, onder invloed van allerlei Chinese en Russische investeringen en militaire samenwerking in de regio. Zo schreef John Bolton een jaar geleden nog dat het hoog tijd was voor meer Amerikaanse inmenging in Latijns-Amerika.

Dat was een paar maanden voor de oude neo-conservatief Bolton door Trump werd aangesteld als adviseur voor nationale veiligheid. Ook in de woorden van de nieuwe minister van buitenlandse zaken, Mike Pompeo, klinkt de retoriek van de Bush-jaren weer door: ‘Of je staat aan de kant van de krachten van de vrijheid, of je hoort bij Maduro en zijn chaos’.

Dat de versmade neoconservatieven nu hun gang mogen gaan in Latijns-Amerika, is voor president Trump niet in tegenspraak met zijn terughoudendheid in de rest van de wereld. Zoals hij al in 2017 zei: “We hebben militairen over de hele wereld in oorden die ver, ver weg zijn. Venezuela is niet ver weg.”

Lees ook:

De Venezolanen verdienen een nieuwe president, maar zonder bemoeienis van andere landen

Niemand wil terug naar de tijd dat Washington een aanjagende rol speelde in Latijns-Amerikaschrijft Trouw in zijn commentaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden