Trump en Bannon brengen een Republikeinse burgeroorlog dichtbij

"Bannon werpt zich op als de echte verdediger van Trumps agenda, en onbezoldigd bestrijder van al Trumps vijanden." Beeld AFP

Hoeveel rumoer, opschudding en verbijstering Donald Trump de komende weken ook zal veroorzaken, de machtsfactor om de komende weken in de gaten te houden, is het Congres. 

En dan vooral de Republikeinen. De kans is groot dat de ideologische spanningen binnen die partij tot uitbarsting komen in een regelrechte politieke burgeroorlog.

In het ene kamp zullen de traditionele Republikeinen te vinden zijn, die het steeds moeilijker vinden om met Trump en zijn populistische aanpak van het presidentschap te leven. Dat hielden ze tot nog toe voor zich, althans in het openbaar, maar inmiddels is er één senator die vindt dat hij niet langer kan zwijgen.

Bob Corker, uit de staat Tennessee, speelde voor de verkiezingen het spel mee – hij zou zelfs bereid zijn geweest om als minister van buitenlandse zaken onder Trump te dienen – maar spaart de laatste weken president helemaal niet meer.

Verbruid

Het eerste teken daarvan was zijn vernietigende vaststelling in augustus dat Trump niet de 'stabiliteit en competentie heeft laten zien om succesvol te zijn' – dat was na Trumps duidelijke tegenzin om neonazi's te veroordelen die met fakkels door Charlottesville liepen en 'Joden zullen ons niet vervangen' riepen.

Sindsdien heeft Corker het bij Trump verbruid. Begin deze maand twitterde hij dat Corker hem had 'gesmeekt' hem officieel te steunen bij zijn strijd om herverkiezing volgend jaar; dat Trump dat geweigerd had en dat Corker er daarom maar van had afgezien zich nog een keer kandidaat te stellen voor de Senaat. Die gang van zaken wordt door Corker bij hoog en laag ontkend, en in zijn reactie roerde hij wat sarcasme door zijn afkeuring: hij vergeleek het Witte Huis met 'een dagopvang voor volwassenen' waar kennelijk op de dag dat Trump een wel heel onpresidentiële tweet liet, een personeelslid niet was komen opdagen om hem in het gareel te houden.

De tekst gaat verder onder de tweet.

Eén element van waarheid zat wel in Trumps Twitter-tirade: dat de senator zich volgend jaar inderdaad uit de politiek terugtrekt. En dat geeft hem kennelijk de moed zich zo oneerbiedig over Trump uit te laten.

Want kritiek hebben op Trump is gemakkelijk – de president draagt zelf het materiaal aan – maar ook gevaarlijk. Luister maar hoe Steve Bannon, de baas van de ultrarechtse en invloedrijke website Breitbart, over Corker praat en diens collega's de wacht aanzegt.

Stoorzender

Bannon werd nog maar kort geleden door Trump de laan uitgestuurd, maar dat was vooral omdat zijn stafchef John Kelly hem een enorme stoorzender vond in het Witte Huis, niet omdat hij en Trump het oneens waren. Nu werpt Bannon zich op als de echte verdediger van Trumps agenda, en onbezoldigd bestrijder van al Trumps vijanden.

Dat gaat dan zo: "Bob Corker heeft kwaad gesproken over de opperbevelhebber van onze strijdkrachten, op een moment dat we jonge mannen en vrouwen hebben die zich voor ons in gevaar begeven. (...) Voor het eerst in onze geschiedenis heeft een senator, of iemand met een soortgelijke hoge positie, de opperbevelhebber belachelijk gemaakt terwijl we jongens in het veld hebben."

Zo uniek is kritiek op een president in oorlogstijd helemaal niet, merkte de Washington Post in zijn verslaggeving terzijde op. Maar zoals zo vaak in Amerikaanse politieke discussies gaat het niet om de feitelijke juistheid, maar om de emotionele waarheid die de spreker verwoordt: Trump trouw blijven is nog steeds voor veel Republikeinen de hoogste opdracht; ofwel omdat hij zulke goede dingen voor het land aan het doen is, ofwel omdat hij nu eenmaal de Republikeinse president is, die klaar staat om Republikeinse wetten te ondertekenen – als het lukt om die door het Republikeinse Congres te krijgen.

Er zijn nog genoeg leden van het Congres die vanwege een van die twee redenen in het Trump-kamp zitten. Maar Corker is natuurlijk bij lange na niet de enige die vreest dat als Trump zo doorgaat er weinig meer te ondertekenen valt. Noch onder de Republikeinen, noch onder de Amerikanen in het algemeen probeert de president immers, zoals traditioneel zijn taak is, de verdeeldheid te bezweren en grote groepen achter een plan voor de toekomst te krijgen. Integendeel, met elke tweet lijkt hij vooral zijn eigen gelijk te willen halen, en de harde kern van zijn aanhang te plezieren.

Voorlopig laten de Republikeinen die daar wanhopig van worden, op Corker na hun stem nog nauwelijks horen. Als die twijfelaars hun angst overwinnen en zich bekendmaken, kunnen ze het presidentschap van Trump verlammen, nog veel grondiger dan een handvol dissidenten het deed in de discussie rond Obamacare.

Aan al die twijfelaars liet Bannon daarom een duidelijke waarschuwing horen. Hij kondigde een "periode van oorlog tegen de gevestigde orde in de Republikeinse partij" aan. Hij noemde namen van senatoren die zich heel snel moeten distantiëren van wat Corker allemaal gezegd heeft, anders zal er voor hen een tegenstander gezocht en gesteund worden bij de voorverkiezingen begin volgend jaar. "De dagen zijn voorbij dat je braaf voor een paar conservatieve dingen stemt, en je daarna verstopt."

En de fractieleider in de Senaat, Mitch McConnell, die krijgt zelfs geen tweede kans meer. Volgens Bannon staat hem hetzelfde lot te wachten als de Romeinse dictator in wording Julius Caesar, die bij een bezoek aan de Senaat werd doodgestoken: "Daar op Capitol Hill breken de 'Iden van maart' aan. Ze zijn nu aan het uitzoeken wie jouw Brutus zal zijn.”

Lees ook:
Trump zet serieuze stappen naar een autoritaire regeringsvorm
Wie invloed wil op Trump, moet eerst langs Steve Bannon
Steve Bannon belooft 'oorlog' tegen Trumps opponenten: 'Ik heb mijn handen terug op de wapens'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden