Trump drijft partners in Chinese netten

De directeur van de Chinese poppenfabrikant DID poseert met een pop van president Trump. Beeld REUTERS
De directeur van de Chinese poppenfabrikant DID poseert met een pop van president Trump.Beeld REUTERS

Op zijn eerste werkdag haalde Donald Trump een streep door het vrijhandelsverdrag TPP. China presenteert zich graag als alternatief voor landen die tot nu toe tot de westerse invloedssfeer behoren.

Nee, China hoeft niet zo nodig een leidende rol te spelen op het wereldtoneel. Maar als andere landen een stap terug doen, dan schrikt Peking er heus niet voor terug. Die boodschap gaf een hoge ambtenaar van het Chinese ministerie van buitenlandse zaken maandag, in gesprek met buitenlandse journalisten.

Een voorzichtige, op het eerste gezicht bescheiden benadering van de verschuivingen in de internationale verhoudingen past helemaal bij de rol die de Chinese president Xi Jinping wil spelen. Op het World Economic Forum in Davos presenteerde hij zichzelf eerder deze maand als het redelijk alternatief, met warme woorden voor vrijhandel en de aanpak van het klimaatprobleem.

China kan schitteren in deze rol dankzij de wisseling van de wacht in Washington. President Donald Trump zet handelsverdragen op losse schroeven, zaait twijfel over het klimaatprobleem en provoceert China, dat hij als rivaal ziet. Op zijn eerste werkdag haalde hij een streep door het vrijhandelsverdrag TPP. Dat kan veel economische schade opleveren, ook voor de Verenigde Staten. Veel Amerikaanse bedrijven zijn afhankelijk van productie in China. Dat Peking internationaal een hoofdrol gaat spelen is niet meer dan logisch. China neemt de plaats in die het land toekomt vanwege het enorme bevolkingsaantal en de groeiende economische macht. Het is aan de VS, nog altijd het machtigste land ter wereld, om te bepalen hoe het moet omgaan met deze ontwikkeling.

Belangen verdedigen

President Obama koos voor het aanhalen van de banden met bondgenoten en ondertussen in gesprek blijven met Peking over grote kwesties als het klimaatprobleem. President Trump kiest voor de confrontatie. Gisteren zei zijn woordvoerder Sean Spicer dat de VS hun belangen zullen verdedigen in de Zuid-Chinese Zee, die China voor zichzelf claimt.

Peking reageerde als door een adder gebeten, de kalme benadering die president Xi voorstaat was ineens vergeten. Een woordvoerder sprak over de 'onbetwistbare soevereiniteit' van China over eilandjes in de zee. "Wat er ook gebeurt in andere landen, wat ze zeggen of wat ze doen, China's vastbeslotenheid om zijn soevereiniteit en maritieme rechten in de Zuid-Chinese Zee te verdedigen zal niet veranderen." Harde taal klonk ook al toen Trump de banden leek aan te halen met Taiwan, dat door Peking als een afvallige provincie wordt gezien.

Terwijl Trump de confrontatie zoekt over een zee waar het Amerikaanse belang moeilijk te duiden is, trekt hij zich terug uit een verdrag waarin dat belang juist centraal staat. Het vrijhandelsakkoord TPP, met onder meer Japan, Vietnam en Australië, verzekerde voor president Obama de Amerikaanse belangen in het gebied rond de Stille Oceaan. Met het opzeggen van TPP laat Trump zijn partners in de regio zwemmen.

Australië en Japan willen het verdrag nu doorzetten en dat biedt kansen voor China, de dominante economische macht die in eerste instantie niet zou meedoen met TPP. De Australische handelsminister Steven Ciobo houdt de mogelijkheid open dat China zich alsnog aansluit. Zo zwemmen de landen in het Pacifisch gebied regelrecht in de netten van China. Peking houdt nog vast aan een eigen vrijhandelsverdrag met landen rond de Stille Oceaan. Maar of dat er nu komt of dat China zich aansluit bij TPP, het resultaat is hetzelfde: een nauwere band tussen de communistische grootmacht in opkomst en landen in de regio die tot nu toe tot de westerse invloedssfeer behoren.

Waar de dit toe kan leiden, is moeilijker te voorspellen. Voorlopig veroorzaakt Trump veel onrust in Peking. Een conflict is niet uitgesloten als de VS zich militair mengen in de regio, zoals de nieuwe Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Rex Tillerson al heeft gesuggereerd. Chinese, door de staat gecontroleerde media dreigen zelfs met 'oorlog' als de VS doorzetten.

Jaar van de haan

We gaan een jaar tegemoet dat gekenmerkt wordt door agressiviteit en onvoorspelbaarheid. Dat zeggen waarzeggers in Hongkong, met het oog op de jaarwisseling in de Chinese kalender: zaterdag begint het jaar van de haan. "De haan houdt van vechten en van twistgesprekken", zegt de Hongkongse waarzegster Thierry Chow tegen persbureau AFP. De Amerikaanse president Donald Trump zal daarom dit jaar helemaal tot zijn recht komen, ook al is hij zelf geboren in het jaar van de hond. Het dominante element dit jaar is vuur. Dat maakt de kans op onrust, stakingen en opstanden nog groter volgens de voorspellingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden