Trump doet verwoest Puerto Rico een kleine handreiking

Inwoners van Puerto Rico proberen te redden wat er te redden valt uit hun ingestorte huizen. Rechts: van boven is de verwoesting goed te zien.Beeld AFP

Puerto Rico is verwoest. Maar een lange week moesten de inwoners zichzelf redden. Na veel kritiek stuurt president Trump nu meer hulp.

'Mr. President, hou eens je kop over die footballers en doe iets voor onze mensen in nood. Wij zijn ook Amerikaanse burgers', tweette popster Marc Anthony maandag al richting Donald Trump. Die bleef maar zwijgen over de chaos die orkaan Maria achterliet op het eiland Puerto Rico. Wel twitterde hij het hele weekend zijn gram over American footballers die knielen tijdens het volkslied om aandacht te vragen tegen racistisch politiegeweld.

Anthony is de ex-man van filmster/zangeres Jennifer Lopez en net als zij van Puerto Ricaanse komaf. Lopez doneerde zondag een miljoen dollar voor noodhulp, het duo is een inzamelactie begonnen.

Immense schade

Vorige week woensdag kwam Maria bij Puerto Rico aan land. Het resultaat: zeker zestien doden. De materiële schade is immens. Herstellen van het stroomnetwerk zou een half jaar gaan duren, een dam staat op instorten. Hulpgoederen die in de haven staan kunnen bij gebrek aan chauffeurs en door kapotte en ondergelopen wegen niet verspreid worden.

Burgemeester Carmen Yulin Cruz van de hoofdstad San Juan moet haar tranen inhouden als ze voor de camera vertelt over de pijn dat 'we niet op tijd iedereen zullen kunnen redden'. Er is te weinig drinkwater, te weinig voedsel. Diabeten bijvoorbeeld hebben gekoelde medicijnen nodig. Maar op Puerto Rico is het tot veertig graden. Veel van de 3,5 miljoen inwoners kunnen niet bereikt worden. Er staat nog zoveel water dat hulpverleners huis voor huis langs moeten, aldus Cruz.

Op een drukke snelweg over de baai van de hoofdstad San Juan staan uitgestapte automobilisten met hun mobieltje in de lucht, op zoek naar een signaal. Negentig procent van de ontvangstpunten is buiten gebruik. Voor benzinestations staan rijen van dagen, en nu raakt ook het geld in pinautomaten op. "We zitten zonder benzine, zonder geld, zonder eten. Dit is een ramp", zegt ambtenaar Cruzita Mojica tegen persbureau AP.

Door het uitblijven van genoeg hulp uit Washington is de wederopbouw al een week lang een doe-het-zelfkarwei. Pas gisteren kwam president Trump over de brug, nadat hij eerder vooral zei 'dat we heel goed bezig zijn'. Het Pentagon heeft een generaal benoemd tot crisiscoördinator, er is een militair ziekenhuisschip onderweg, en de bevoorrading komt op gang. Trump gaat dinsdag op bezoek, bijna twee weken na de ramp.

Het belangrijkste is dat Trump na veel aandringen eindelijk de zogeheten Jones-wet voor tien dagen opschort voor het eiland. Die verbiedt de facto dat buitenlandse handelsschepen afmeren in Puerto Rico. Het is een honderd jaar oude constructie om Amerikaanse handel te bevorderen, maar die nu vooral het bedrijfsleven winst oplevert en de leefkosten voor de toch al arme Puerto Ricanen opdrijft. 

Monopolie

Zo kost een auto er 6000 dollar meer en zijn ook voedsel en goederen door allerlei heffingen extra prijzig. Een groep vrachtvervoerders monopoliseert de uiterst winstgevende handel met het eiland, zegt ex-politicus Nelson Denis tegen internetzender Democracy Now!. Denis schreef het boek 'De Wet die Puerto Rico Wurgt'. Onder andere de familie van vervoersminister Elaine Chao is eigenaar van zo'n zeevrachtbedrijf.

"Het bedrijfsleven voert nu een sterke lobby om de Jones-Wet intact te houden", aldus Denis, maar 'we moeten die afschaffen'. Volgens het Amerikaanse Maritieme Partnership dat 400 vrachtbedrijven vertegenwoordigt, zou opschorten van de wet 'de hulpverlening hinderen'.

Wie wel direct met hulp begonnen zijn de staten New York en Florida die elk een miljoen Puerto Ricanen huisvesten. Gouverneur Andrew Cuomo van New York landde met de eerste vlucht in San Juan. Burgemeester Bill de Blasio zei simpelweg: "Presente. Wij zijn er voor jullie." De twee stuurden honderden hulpverleners, noodhulp en helikopters.

In tegenstelling tot Trump zoeken Republikeinen in Florida en New York wel naar een ingang in de gemeenschap. De verwachting is namelijk dat vele tienduizenden het eiland dat al tien jaar in recessie verkeert en in mei bankroet ging, nu definitief de rug zullen toekeren. En op het vasteland mogen zij wel stemmen.

Puerto rico hoort wel en niet bij de VS

Puerto Rico is een Amerikaanse 'vrijstaat'. De VS veroverden het eiland in 1898, een jaar nadat het zelfbestuur had gekregen van Spanje. Door een wet uit 1917 werden de inwoners officieel Amerikaanse burgers. Ze mogen zonder visum in de VS wonen, maar zijn niet vertegenwoordigd in het Amerikaanse Congres. Ze mogen ook niet stemmen bij presidentsverkiezingen. Het grote voordeel: ze hoeven geen belasting af te dragen aan Washington.

Lees ook: Trump reist naar door orkaan verwoest Puerto Rico na kritiek op hulp

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden