Trump blijft ruzie zoeken met de rechterlijke macht

Een Somalische familie werd vandaag herenigd, nadat vader Mohamed Iye toch naar de VS mocht afreizen. Beeld AP
Een Somalische familie werd vandaag herenigd, nadat vader Mohamed Iye toch naar de VS mocht afreizen.Beeld AP

De ogen van Amerika, en van duizenden reizigers met een visum voor de VS, zijn maandag gericht op San Francisco. Daar buigt het hof van beroep zich over het inreisverbod dat president Donald Trump een week geleden uitvaardigde.

Bas den Hond

Op zondagavond Nederlandse tijd zette Trump de zaken vast op scherp, door in een tweetstorm de rechterlijke macht verantwoordelijk te maken voor een mogelijke aanslag in de VS.

Een federale rechter in Seattle, in de staat Washington, stelde vrijdagavond op verzoek van die staat het besluit van Trump voorlopig buiten werking. Daardoor mogen vluchtelingen die, voorzien van een visum, op het punt stonden om naar de VS te reizen, alsnog op het vliegtuig stappen. En gewone reizigers uit zeven landen waaruit Trump tijdelijk niemand meer wilde toelaten (Iran, Irak, Libië, Somalië, Soedan, Syrië en Jemen) mogen, als ze al een inreisvisum hadden, gewoon het land in.

Ook op die beslissing had Trump een boze tweet paraat, die bijna even groot nieuws was als de uitspraak zelf. "De opvatting van deze zogenaamde rechter, die in feite het handhaven van de wet uit handen van ons land neemt, is belachelijk en zal in beroep vernietigd worden!", twitterde hij zaterdagochtend.

Die woorden deden denken aan een eerdere uithaal naar een latino rechter die hem zijn zin niet gaf in een proces rond de mogelijk frauduleuze activiteiten van de Trump University.

De Democratische gouverneur van de staat Washington, Jay Inslee, zei dat Trumps tweet 'beneden de waardigheid van de president' was. Volgens de Democratische senator Patrick Leahy leek het erop dat Trump op een constitutionele crisis aankoerste. De Republikeinse fractieleider in de Senaat, Mitch McConnell, had milde kritiek: "Je kunt een rechter beter niet individueel aanvallen".

'Uiting van frustratie'

Maar volgens vicepresident Mike Pence moest niemand hier meer achter zoeken dan 'een uiting van frustratie'.

Terwijl Trump de autoriteit van de federale rechter niet leek te erkennen, voerden de ministeries van binnenlandse veiligheid en buitenlandse zaken de opdracht van de rechter in Seattle stipt uit. Vliegtuigmaatschappijen kregen te horen dat visa van reizigers uit de zeven landen weer gewoon geldig waren zo lang er geen stempel 'vervallen' in stond.

De regering-Trump had een beroep kunnen doen op het Hooggerechtshof, maar heeft daar mee gewacht omdat het hof van beroep in San Francisco de zaak voortvarend aanpakt. Mocht de uitspraak opnieuw in het voordeel van de reizigers uitvallen, dan zal zo'n beroep ongetwijfeld alsnog volgen.

Het Hooggerechtshof was afgelopen week zelf ook in het nieuws, omdat Trump een nieuw lid voordroeg: Neil Gorsuch. De politieke strijd rond die benoeming wordt mogelijk nog venijniger door de reactie van Trump op het opschorten van zijn maatregel. Tijdens de komende hoorzittingen over die benoeming in de Senaat zullen de Democraten Gorsuch ongetwijfeld vragen hoe hij denkt over bestuurders die het over 'zogenaamde rechters' hebben.

Tijdlijn van een omstreden maatregel

Vrijdag 27 januari
Trump besluit tijdelijk de komst naar de VS te verbieden van vluchtelingen en reizigers uit zeven overwegend islamitische landen, vanwege het gevaar dat zich onder hen terroristen kunnen bevinden. Doordat de maatregel meteen ingaat, stranden veel reizigers of komen ze vast te zitten op Amerikaanse vliegvelden. Daar wordt gedemonstreerd, advocaten bieden gratis hun diensten aan, rechtszaken worden aangespannen.

Zaterdag 28 januari
Een rechter in New York beveelt twee Iraakse immigranten die vastzitten op vliegveld JFK in New York vrij te laten.

Zondag 29 januari
Een rechter in Boston beveelt dat houders van een permanente verblijfsvergunning, de 'green card', of een geldig visum niet mogen worden vastgehouden. Advocaten raden reizigers aan via Boston het land binnen te proberen te komen. De regering zegt dat de uitvoering van het besluit prima verloopt. Wel blijkt het opeens niet te gelden voor houders van een green card.

Maandag 30 januari
De staat Washington vecht het besluit aan voor de rechter dat inwoners en bedrijven in Washington, en de staat zelf, zou schaden.

Woensdag 1 februari
Felle discussies over de vraag of de maatregel wel zorgvuldig was voorbereid en uitgevoerd. En of die wel of niet neerkomt op een 'moslimverbod', iets waar Trump achter de schermen om zou hebben gevraagd.

Vrijdag 3 februari
Een rechter in Seattle verklaart het hele besluit ongeldig. Volgens hem zijn er geen feiten die aannemelijk maken dat de maatregel tot meer veiligheid voor de Verenigde Staten leidt.

Zondag 5 februari
Het hof van beroep in San Francisco neemt een verzoek van de regering om het oordeel van rechter in Seattle teniet te doen in behandeling, maar het laat het inreisverbod buiten werking.

Maandag 6 februari
Maandagmiddag en -avond moeten de staat Washington en de Amerikaanse regering hun argumenten indienen bij het hof in San Francisco. Dat zal dan snel beslissen of het besluit geblokkeerd blijft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden