Analyse

Trump bezwijkt onder de last van zijn ‘shutdown’

President Donald Trump verlaat het podium nadat hij bekend heeft gemaakt dat de overheidsdiensten voorlopig open gaan. Beeld EPA

Donald Trump kon natuurlijk nooit toegeven dat hij toegaf. Vrijdag sprak hij de Amerikanen toe over de sluiting van overheidsdiensten voor zijn eis van een grensmuur bij Mexico. In feite ging de politicus Trump voluit op zijn gezicht door akkoord te gaan met heropening van de overheid.

Dat vonden niet alleen zijn politieke tegenstanders, maar ook prominente opiniemakers uit zijn eigen achterban. De voorzitter van de Democraten in de Senaat, Chuck Schumer zei: “Hopelijk heeft de president zijn les geleerd.” Rechtse blogger Ann Coulter twitterde: “Goed nieuws voor George Herbert Walker Bush: per vandaag is hij niet meer de grootste slapjanus die ooit heeft gediend als president van de Verenigde Staten.”

Met de zegen van Trump stemden de Republikeinen in de Senaat vrijdag mee met de Democraten voor een begrotingswet die de negen getroffen ministeries financiert tot en met 15 februari. Het Huis van Afgevaardigden volgde snel daarna. De handtekening van de president eronder maakt dan de weg vrij voor zo’n 800.000 ambtenaren om weer betaald aan het werk te gaan.

Die 800.000, en de vele Amerikanen – een op de vijf, volgens de laatste peilingen – die persoonlijk hinder ondervonden van de ‘shutdown’, waren gijzelaars in een politiek conflict. En de gijzelnemers, zo vindt volgens diezelfde peilingen een kleine meerderheid van de Amerikanen, zijn de Republikeinen.

Onvoldoende steun voor een muur

Dat is niet onlogisch: het is Trump die zijn kiezers een muur bij Mexico beloofde, en daarom vorig jaar zei, geen begroting te willen ondertekenen die daar geen geld voor beschikbaar zou stellen – 5,7 miljard dollar om precies te zijn. En al waren de Republikeinen in het Congres daar veel minder op gebrand, ze wilden hun president niet in de steek laten. Maar per saldo was er in het Congres vorig jaar al onvoldoende steun voor een muur. En met de verkiezingsoverwinning van de Democraten in november, die hen de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden gaf, is die er minder dan ooit.

De partijen stonden lijnrecht tegenover elkaar: Trump wilde absoluut kunnen beginnen met de bouw van zijn muur. De Democraten vonden die muur niet alleen geldverspilling, maar zelfs immoreel, een aantasting van het karakter van de VS als een land dat in principe nieuwkomers verwelkomt.

En ze hadden de feiten aan hun zijde: van de door Trump verafschuwde illegale immigranten komt een groot deel aanvankelijk met een visum de grens over, bij Mexico of een luchthaven heel ergens anders. En hoewel hij kan wijzen op vreselijke moorden die door illegale immigranten zijn gepleegd, is het misdaadpercentage onder die groep kleiner dan onder gewone Amerikanen.

Patstelling

Een patstelling komt in de gepolariseerde politiek van Amerika regelmatig voor, en niet zelden wordt geprobeerd die te doorbreken door een onhoudbare situatie te laten ontstaan en dan te zien wie het eerst breekt. Dat levert regelmatig een ‘shutdown’ op, maar bijvoorbeeld ook een uitblijvende verhoging van het schuldenplafond, waardoor wereldwijde financiële chaos dreigt.

Doorgaans wordt de partij die de situatie uitlokt, door het publiek als de schuldige aangewezen. En in dit geval hadden de president en de Republikeinen veel te verantwoorden. Ambtenaren die nu al een maand geen salaris hebben gekregen. Mensen met een laag inkomen die vreesden dat de belastingdienst in februari hun toeslagen niet zou uitkeren. Vliegtuigen die vrijdag niet mochten landen op La Guardia bij gebrek aan verkeersleiders.

De Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, Nancy Pelosi, schetste zowel de politieke als de logistieke situatie helder in een tweet eerder op vrijdag: “De #TrumpShutdown heeft al honderdduizenden Amerikanen op het breekpunt gebracht. Nu brengt die ook ons luchtruim op het breekpunt. @realDonaldTrump, stop met het in gevaar brengen van de veiligheid en het welzijn van onze natie. Open de regering weer, nu!”

En Trump deed het. Maar in zijn toespraak heropende hij ook onmiddellijk het gevecht, door het voornamelijk weer over de noodzaak van een muur te hebben. Hij sprak zijn vertrouwen uit, dat Democraten en Republikeinen uit Huis en Senaat, die de komende drie weken zullen onderhandelen over een begroting voor na 15 februari, samen zullen besluiten geld voor die muur uit te trekken.

Capitulatie

Maar daar lijken de Democraten niet toe geneigd, en gezien de capitulatie van Trump zullen ze ook niet bang zijn voor een nieuwe shutdown.

Daar dreigde de president alweer mee. Maar in één adem zei hij ook dat hij gebruik zou kunnen maken van zijn speciale bevoegdheden in noodsituaties om de muur te financieren. Het lijkt meer voor de hand te liggen dat hij die laatste weg kiest.

Weliswaar zal zo’n besluit onmiddellijk worden aangevochten. Rechters, en uiteindelijk vermoedelijk het Hooggerechtshof, zal worden gevraagd of de president helemaal zelf mag uitmaken of er aan de zuidgrens van het land werkelijk een noodsituatie bestaat. En of hij dan het recht heeft om daar geld heen te schuiven dat bestemd was voor herstel van door rampen getroffen gebieden als Puerto Rico en Houston.

Maar uiteindelijk is die weg voor Trump een stuk aantrekkelijker. Hij kan dan tegenover zijn aanhang volhouden dat hij absoluut niet de slapjanus is waarvoor hij nu wordt uitgemaakt. En hij heeft bij het Hooggerechtshof wel eens zeperds gehaald, maar er ook wel eens gewonnen. Terwijl winnen van de combo Chuck Schumer/Nancy Pelosi, en een versterkte en eensgezinde Democratische partij, een pijnlijke illusie is gebleken.

House Speaker Nancy Pelosi of Calif., accompanied by House Democratic members stand after signs a deal to reopen the government on Capitol Hill in Washington, Friday, Jan. 25, 2019. The measure now goes to the White House for President Donald Trump to sign. (AP Photo/Andrew Harnik) Beeld AP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden