Trump afgestraft door eigen partijgenoten

Donald Trump. Beeld EPA

Twee keer in twee dagen heeft Donald Trump een politieke nederlaag geleden door toedoen van zijn partijgenoten in het Congres. Donderdag werd de door hem uitgeroepen noodtoestand aan de grens met Mexico afgekeurd door de Senaat. 

Dat was alleen mogelijk doordat twaalf Republikeinen met de Democratische minderheid mee stemden. Een dag eerder hielpen zeven Republikeinen een maatregel aannemen die de militaire bemoeienis van de VS met de burgeroorlog in Jemen stopt.

De resolutie over de noodtoestand was al door het Huis van Afgevaardigden aangenomen. Die over Jemen kan daar op een meerderheid rekenen. Maar in de praktijk zullen ze geen effect hebben, omdat Trump er - voor het eerst in zijn presidentschap - zijn veto over kan uitspreken. Hij kondigde dat meteen aan, in een tweet die maar één woord telde.

Als het Congres daarna alsnog zijn zin wil doorzetten, moet dat met een tweederde meerderheid. Zoveel afvallige Republikeinen zijn er ook weer niet.

Afstraffing 

Toch zijn beide stemmingen een politieke afstraffing voor Trump. Tot voor kort waren de Republikeinen in het Congres, hoeveel kritiek sommigen binnenskamers ook op hem hebben, een betrouwbaar stemblok. Maar daar zitten nu flinke barsten in. Trump voorspelde voorafgaand aan de stemmingen dat degenen die met de Democraten zouden meestemmen daar politiek schade van zouden ondervinden. Republikeinse senatoren die nog wel in het gareel bleven, zullen met belangstelling volgen of dat inderdaad zo is.

Volgens de overlopers in de stemming over de noodtoestand was hun stem niet tegen Trump gericht, en zelfs niet tegen zijn streven om aan de grens met Mexico een muur te bouwen, maar ging het om een staatsrechtelijk principe. Trump wil de noodtoestand gebruiken om meer geld aan die muur uit te geven dan het Congres hem wilde geven. Daarmee omzeilt hij de in de grondwet vastgelegde rol van het Congres als betaalmeester van de overheid. Als Trump zijn veto doorzet, komen hier ongetwijfeld ook rechtszaken over.

Ook bij de stemming over Jemen speelt het machtsevenwicht tussen Congres en president een rol. Het is aan het Congres om de oorlog te verklaren, maar in de praktijk gaan presidenten al decennia min of meer hun gang.
In het geval van Jemen speelt echter ook mee, dat de VS daar Saudi-Arabië helpen. Dat land heeft bij zowel Republikeinen als Democraten alle krediet verloren sinds de moord in Istanbul op dissident Jamal Khashoggi. Die had zich in de VS gevestigd en was onder andere columnist van de Washington Post. De Amerikaanse veiligheidsdiensten zeggen dat de Saudische kroonprins en feitelijke machthebber Mohammed bin Salman de opdracht gaf tot de moord. Maar president Trump nam die conclusie niet over.

Mueller 

Trump kreeg donderdag ook een meer persoonlijke tegenslag te verwerken in het Huis van Afgevaardigden. Daar riepen Republikeinen en Democraten met zelden voorkomende eensgezindheid het ministerie van Justitie op, het komende rapport van Robert Mueller volledig vrij te geven, de speciale aanklager die de bemoeienis van Rusland bij de presidentsverkiezingen en een mogelijke rol daarin van Trump onderzoekt. De stemverhouding was 420 tegen 0. 

De minister is daartoe echter niet verplicht. En het is niet zeker of de Senaat de motie zelfs maar zal behandelen. Daarover beslist fractieleider Mitch McConnell, en die zoekt nog steeds liefst geen ruzie met de president.

Lees ook: 

Het is denkbaar dat Trump wegkomt met deze noodtoestand

Om zijn muur te realiseren, roept de Amerikaanse president Donald Trump de noodtoestand uit. Het is de start van een ongekend politiek conflict.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden