Trots op Ludger

Missionaris Ludger zwierf 1200 jaar geleden door het oosten van Gelderland. Een voetpad houdt de herinnering aan hem levend.

Hij behoort tot de top-3 van de missionarissen die Nederland tot het christendom hebben bekeerd. Maar in tegenstelling tot Willibrord en Bonifatius bleef de bekendheid van Ludger beperkt tot het katholieke volksdeel, en dan vooral in het noorden en in de Achterhoek.

In het Gelderse wordt morgen herdacht dat hij 1200 jaar geleden, op 26 maart, is overleden in Billerbeck, niet ver over de Duitse grens. Er worden kerkdiensten gehouden in het teken van de heilig verklaarde zendeling en Den Elter, ten zuiden van Zutphen, op de plaats waar Ludger vermoedelijk rond 790 voor zijn missiewerk de IJssel is overgestoken, onthult morgen een monument.

Ludger werd omstreeks 743 geboren aan de Utrechtse Vecht, vermoedelijk in Zuilen. Zijn ouders behoorden tot een voornaam Fries geslacht dat tot het christelijk geloof was bekeerd. Op zijn dertiende ging Ludger (naar wordt gezegd onder invloed van een preek van Bonifatius) naar de kloosterschool in Utrecht, studeerde daarna in Engeland en keerde in 777 terug als priester. Hij deed missiewerk in de omstreken van Deventer en Dokkum, reisde naar Italië en verbleef enige tijd in Rome, todat Karel de Grote hem terugriep en hoofd van de missie onder Friezen en Saksen maakte. In 804 werd Ludger gewijd tot eerste bisschop van Münster in Westfalen, waartoe toen ook de Achterhoek behoorde. In 809 overleed hij in Billerbeck. Hij werd begraven in het klooster van Werden aan de Ruhr.

Over Ludger gaan diverse wonderverhalen rond. Hij zou de blinde Friese zanger Bernlef van zijn blindheid hebben genezen en een gebied van een ganzenplaag hebben bevrijd.

In oktober 2008 werd tussen Zutphen en Aalten een Ludgerpad geopend, een cultuurhistorische wandelroute langs allerlei plaatsen die aan Ludger herinneren, zoals Den Elter, waar hij zijn missie in de Achterhoek begon, en kerken en scholen die naar de Friese bisschop zijn genoemd. De route volgt de oude wegen waarover ook Ludger moet zijn gegaan – te voet of te paard. Zij liepen over de hogere delen in het landschap en meden de moerassen, omdat men ook toen graag de voeten droog hield. Het verschil met die tijd is dat veel moerassen zijn drooggemalen en ontgonnen. De oude wegen zijn nog steeds de belangrijkste verkeersaders, maar dat is nog geen garantie voor veel wandelplezier. Veel van deze wegen zijn verhard en prijsgegeven aan het automobiel.

Dat is ook het geval op een van de zijtakken, die van Slangenburg via Doetinchem naar Zelhem loopt. Slangenburg werd al genoemd als kasteel in 1550, daarna beroofd en geplunderd, herbouwd en uitgebreid, dan door de landheer uit liefde voor zijn overleden vrouw voorzien van de fraaiste plafond- en muurschilderingen met afbeeldingen uit de Griekse mythologie en is nu omringd door een prachtig bosgebied.

Kortom: Slangenburg is een sieraad voor de Achterhoek. In het koetshuis zijn gastenverblijven ingericht, kun je trouwen en feesten en is ook een informatiecentrum van de Vereniging Heerlijckheid Slangenburgh gevestigd. De tuinen zijn luisterrijk. Geen wonder, de kasteelheer ontleende vroeger zijn status aan de exotische bomen die hij had laten planten: op Slangenburg bijvoorbeeld een zwarte notenboom, een tulpenboom, een lariks en hele stoere rode beuken, terwijl er ook kweeperen en mispels hun plekje hadden. Vorstelijk zijn de vijvers van het kasteel, die ook werden gebruikt om rivierkreeft die in de IJssel en de Oude IJssel waren gevangen werden ’geparkeerd’ totdat de kasteelfamilie trek had in een verse Astacus astacus.

Het landgoed Slangenburg is een ideaal wandelmilieu. Dat wordt minder op het fietspad langs de drukke Varsseveldseweg. In Doetinchem loopt de route door een aantal woonwijken en doet ook het Ludgercollege aan. Na Doetinchem vervolgt de Ludgerwandeling over een van de minst aantrekkelijke gedeelten van het Pieterpad. In Zelhem staat het Ludgerkerkje, een replica van een kapel die in 801 door Ludger zou zijn gesticht. Het is in 2001 opgebouwd uit hout en leem en riet en staat elke eerste zondag van de maand open. De oorspronkelijke kapel vormde ooit het fundament voor de huidige Lambertikerk, die boven het dorp uittorent.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden