Trots op breuk met het CDA

In het Lutherse verpleeghuis De Wittenberg in Amsterdam is in de vroege ochtend van 18 juni op 88-jarige leeftijd overleden de gereformeerde predikant drs. Eduard Pijlman, die sinds 1969 in Trouw vele jaren onder het kopje 'Vandaag' de dagelijkse korte overdenkingen rechts bovenaan op pagina 2 schreef.

Hij had als legerpredikant in Indonesië gediend en was voor de Indonesische souvereiniteit. Samen met zendingsmensen als J. Verkuyl was hij voor de overdracht van Nieuw-Guinea aan Indonesië. Hij had mede de hand in 'de bekering' van de antirevolutionaire fractieleider en Trouw-hoofdredacteur Bruins Slot. Als legerpredikant had hij onder Indonesisch vuur gelegen en was hij op een avond in het wilde weg gaan schieten. Zijn chauffeur, een gereformeerde jongen uit Zeeland, had het wapen uit zijn handen gegrist en gezegd: ,,Dominee, dat is niks voor u''.

Toen hij dominee was in Wassenaar riep hij in 1962 als een van de achttien hervormde en gereformeerde theologen op tot hereniging van hun kerken. Pijlman hoorde sinds 1966 bij de gereformeerde Keizersgrachtkerk, met rondom hem veel jongeren, die bij de gereformeerde synode aandrongen op een nieuwe kijk op ontwikkelingssamenwerking, vragen van oorlog en vrede en homo's in de kerk.

De op-en-top Amsterdammer Pijlman voelde zijn tijd goed aan. In de jaren vijftig was hij een van de eerste gereformeerde predikanten in een toga. In de dagen dat de dominee nog een alleenheerser was op de kansel, overlegde hij samen met zijn gemeenteleden hoe het er in de liturgie aan toe moest gaan. De talrijke vergaderingen over de zondagse dienst leidden echter tot iets dat nauwelijks afweek van hetgeen Pijlman al in zijn hoofd had.

Een trouwe kerkganger in de Keizersgrachtkerk was de vroegere chef-kerk van Trouw, A.J. Klei. ,,Ik kom niet voor je preek, maar voor de koffie,'' had hij tegen Pijlman gezegd, en dat mocht. Aan Klei vertelde Pijlman eens dat hij had gedroomd over een kerkdienst waar het gezellig was, ,,waar we met elkaar wat aan het doen waren. Ik droomde van jonge mensen, die muziek maakten, die wat kwamen vertellen, en van kinderen die onbevangen rondliepen.'' In de vroege jaren zeventig was het zover. In de Keizersgrachtkerk kon van alles, tot en met de zwerver die met zijn hondje achter in de kerkbanken zat. ,,Als ie zijn snuit maar houdt'', had Pijlman gezegd.

Hij kwam uit een kunstzinnige familie. Zijn vader was muziekleraar en koordirigent en zijn oom was kunstschilder. Hij genoot ervan als mensen aan zijn lippen hingen. Ook als dit tiptop verzorgde heertje de redactie op kwam lopen, met de laatste gereformeerde gossip, werd er geluisterd.

Pijlman had gestudeerd aan de VU. Hij leerde er wel wat, maar werd er, naar hij zelf zei, 'niet veel wijzer' van. Later, na zijn emeritaat, leek het alsof hij pas echt belangstelling kreeg voor de theologie en begon hij opnieuw te studeren. Dat was te merken aan de serie dagelijkse stukjes in Trouw, die hij na zijn emeritaat in 1980 nog enige jaren voortzette. Het waren persoonlijk getinte korte overwegingen, zonder stichtelijkheden. Pijlman was links, hij was er trots op dat hij met het CDA gebroken had, hetgeen heel wat lezers, maar ook sommige toenmalige redacteuren van Trouw irriteerde. Die kritiek deed hem niet veel. Kwamen er kritische brieven over Pijlmans laatste 'Vandaagje' waarin hij het bankwezen weer eens op de korrel nam, dan reageerde hij ironisch. Hij hield niet zo van 'al dat zwaarwichtige gedoe'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden