Trots Brazilië is plots een wiebelland

Voormalige groeikampioen vindt zich terug in het rijtje zwakke landen, de Fragile Five

Een recessie? In Brazilië? De president van de centrale bank, Alexandre Tombini, ziet het niet gebeuren, zei hij gisteren. "Alles wijst erop dat de groeicijfers over het vierde kwartaal van 2013 positief zijn."

En dat is een opmerkelijke uitspraak. In het derde kwartaal van 2013 kromp de Braziliaanse economie met een half procent. Vorige week kwamen er slechte cijfers naar buiten over de industriële productie en winkelverkopen in het vierde kwartaal. Die duiden op nog eens drie maanden in de min. Volgens de definitie heet dat: recessie.

Brazilië is even groeikampioen af. Het land staat voor de 'B' in Brics, het acroniem van de vijf opkomende economieën waarop de wereld haar hoop heeft gevestigd. In 2010, toen de VS en Europa in ellende wegzonken, groeide de Braziliaanse economie nog met 7,5 procent.

De jaren erna was de groei al een stuk bescheidener en daalde naar 0,9 procent in 2012. Sinds een paar maanden is-ie helemaal weg. Plots vindt Brazilië zich terug in het rijtje van de Fragile Five, met de zwakke broeders Turkije, India, Indonesië en Zuid-Afrika, wier munten de afgelopen weken onderuitgingen, die lijden onder hoge inflatie en die investeerders zagen vertrekken naar graziger weiden in de opkrabbelende VS.

Inderdaad, de Braziliaanse real schommelt, maar dat ziet Tombini als teken van kracht, niet van zwakte. Een correctie was te verwachten, nu de Amerikaanse centrale bank steeds minder geld in de economie pompt. Van dat goedkope geld profiteerden opkomende landen, zoals ze pijn lijden nu de Amerikanen minder scheutig zijn.

En in het gevecht tegen de inflatie 'hebben we ons huiswerk gedaan', aldus de bankpresident. Sceptici vrezen dat de geldontwaarding komend jaar rond de 6 procent blijft hangen, ver verwijderd van de 4,5 procent die de centrale bank zich eerder ten doel stelde. Tombini verhoogde de rente meermaals de afgelopen maanden. Met vertraging zal dat zijn effect hebben op de inflatie, zei hij gisteren. Wacht nog maar even af.

Maar de Brazilianen lijken er niet in te geloven. Hoewel ze vol vertrouwen zijn dat ze het komend half jaar meer gaan verdienen, vertelden ze aan onderzoekers van de Zwitserse bank Credit Suisse dat het niet de tijd is om grote aankopen te doen. Een smartphone wil nog wel - slechts 45 procent van de Brazilianen heeft er een - maar een auto zit er even niet in.

En, opvallend, ook de consumptie van vlees en sterke drank gaat achteruit. In de voedselprijzen laat de inflatie zich dan ook voelen. Prijsverhogingen van buskaartjes waren vorig jaar zelfs het sein voor boze Brazilianen om massaal de straat op te gaan. Scholen wilden ze, betere gezondheidszorg en een einde aan de corruptie.

Dat de geest niet in de fles is, blijkt wel uit de bezwering die voetbalbond Fifa gisteren de wereld inzond: we hebben er alle vertrouwen in dat de Braziliaanse politie voorkomt dat geweldadige demonstraties het wereldkampioenschap voetbal deze zomer zullen beïnvloeden, zei secretaris-generaal Valcke, op bezoek in Brasilia.

Het is de grootste economie van Zuid-Amerika de afgelopen decennia gelukt om miljoenen inwoners uit de armoede te trekken. Het land verdiende goud geld aan zijn grondstoffen. Maar de prijzen van grondstoffen dalen, onder andere doordat superklant China minder groeit en dus minder afneemt. In de goede jaren lukte het Brazilië en zijn Latijns-Amerikaanse buren niet om een groter deel van de wereldeconomie voor hun rekening te nemen. Al sinds begin jaren negentig van de vorige eeuw schommelt hun aandeel tussen de 7 en de 9 procent. Opkomende economieën in Azië hebben hun deel van de cake in die tijd verdubbeld.

Brazilië moet veel minder van zijn rijkdom verschepen, luidt keer op keer het advies. Het moet fabrieken bouwen en zelf produceren. En als het 5,2 procent van wat het land verdient, investeert in nieuwe wegen, werkt het zijn forse achterstand op infrastructuur weg, staat in een gisteren verschenen rapport van onder andere de Zuid-Amerikaanse ontwikkelingsbank.

Maar voor investeringen is groei nodig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden