Tropenmaanden

Baby's en kinderen zijn niet altijd leuk, maar durf dat maar eens hardop te zeggen. Deel twee van een debat over opvoeding.

De discussie over de nare kanten van het ouderschap ('Baby's zijn een ramp', zaterdag 30 juni in Trouw) is vooralsnog meer een feest van herkenning geworden dan een fel dispuut tussen propagandisten en critici van het ouderschap. Jonge en oude moeders en een enkele vader storten hun hart uit.

'Eindelijk echte, maatschappelijke erkenning?!' schrijft Yvonne Soudijn uit Amsterdam. Een lezeres te Amstelveen beschrijft haar moeizame bevalling in 1970, met vacuümpomp, tang en tenslotte een keizersnee.

Veertig jaar geleden mocht je al helemaal niet zeggen dat het allemaal niet zo leuk was als je had verwacht, schrijft een Rotterdamse grootmoeder. ,,En als er dan ook nog familieleden zijn, die tegen je zeggen dat het allemaal jouw schuld is, omdat je zo nerveus bent, dan is al je blijde verwachting wel over.''

J. Nijboer werd verrast door een tweeling tijdens een onverwachte ziekenhuisbevalling. De stapels was, de onhandige kinderwagen en de baby's die altijd net poepen nadat je ze hebt aangekleed - 'moeders hebben toch maar een luizenleven', hoorde ze een metselaar verzuchten toen ze hem passeerde met haar twee schatjes. Nijboer: ,,Ik ben een paar keer heel dicht bij mishandeling geweest, herkende het net op tijd en riep hulp in.'' Dat had ze zich tijdens de zwangerschap nooit kunnen voorstellen.

Het gevaar van kindermishandeling is in veel gevallen niet denkbeeldig, schrijft iemand uit Amsterdam cryptisch. ,,Moeders hebben veel meer steun en begrip van de omgeving nodig. (...) Ik ben er zelf bijna aan onderdoor gegaan en mijn relatie zeker!'' 'Nogal getraumatiseerd', noemt ze zichzelf.

Enkele oudere lezers kunnen zich niet vinden in de 'erg negatieve ondertoon' van 'Baby's zijn een ramp'. 'Schandalig. Vergeten dat u en ik ook baby waren?' schrijft een Veenendaalse lezeres. Een mevrouw uit Ridderkerk zet haar gelukkige ervaringen met de bevalling in het ziekenhuis tegenover de treurige uren van één van de moeders uit het artikel. De roze wolk in Ridderkerk was echt 'de mooiste tijd van mijn leven'. Een andere lezeres memoreert met dankbaarheid de huisarts, die haar op het hart drukte haar intuïtie te volgen, ondanks alle rondvliegende adviezen.

P. Coumans heeft medelijden met de 'generatie van straks', de baby's van nu dus, die vanaf de geboorte al zulke hoge verwachtingen moet waarmaken, en tegelijk in het tijdschema van de moderne ouder moet passen.

Blijde verwachting, rozengeur. ,,Ik denk dat wij als ouders liever niet gewaarschuwd willen worden'', schrijft Anjo Geluk, auteur van 'Het Tweelingenboek'. Het taboe van het teleurstellende ouderschap is al meermalen doorbroken met boeken als 'Het moedergevoel' van Dorothee Duyves en 'Monsters van kinderen, draken van ouders' van Mirjam Schöttelndreier. Informatie genoeg en ben je een beetje reëel, dan heb je het hier allang over gehoord in je kennissenkring, schrijven sommigen. Coumans: 'Maar je moet er natuurlijk wel voor openstaan'.

En dat wil niet iedereen, is de ervaring van Petra Scheffer, verpleegkundige op het consultatiebureau in Loosduinen bij Den Haag. Zij is zich zeer bewust van de kracht van het taboe - alle waarschuwingen ten spijt. Haar team informeert tijdens het huisbezoek standaard naar de beleving van het moederschap. ,,We gaan er niet vanuit dat iedereen het leuk vindt, we komen niet binnen met: leuk dat u een kind heeft!'' Scheffer komt het ongeveer één keer per week tegen dat een moeder het niet trekt. ,,Maar het komt vaker voor dan mensen zelf vertellen. We reageren op signalen: zuchten, moeders die er slecht uitzien. Hoe vind je het om een kind te hebben, vragen we. Als ze dan zegt: 'fantastisch!', met van die wallen onder de ogen, ga ik doorpeuteren. Als ik echt geen eerlijk antwoord krijg, benoem ik het. 'Het komt nogal eens voor dat mensen het moederschap zwaar vinden', zeg ik dan. Dan komen de meeste moeders wel met hun verhaal. Het is bijna ontroerend als je ze ziet opademen: oh het ligt niet aan mij.''

Beginnende verpleegkundigen kost het nog wel eens moeite om te vragen hoe de jonge moeder haar nieuwe taak eigenlijk ervaart. Maar het moet, zegt Scheffer.

Waarom kost het zoveel moeite om toe te geven dat het soms niet goed gaat? Scheffer noemt het geluksoffensief via de bladen, de boeken en de vrolijke advertenties. Bovendien ziet het er van de buitenkant altijd zo gezellig uit, zo'n jong gezin. Dan zijn er ook ouders die IVF moesten toepassen om kinderen te krijgen - durf dan maar eens te zeggen dat je gek wordt van dat gehuil. ,,We moeten het leuk vinden. Voelt het anders, dan ben je geen goede moeder.''

Waarom wil ze zo graag weten of de ouders hun taak aankunnen? ,,Omdat juist in die eerste maanden goede opvang cruciaal is. Als een moeder met problemen geen steun krijgt, kan het van kwaad tot erger gaan.''

Ze is het eens met cabaretière Hester Macrander die in het Trouw-artikel waarschuwt voor kindermishandeling als de schijn te lang wordt opgehouden. De schrijvende en mailende moeders die hun neiging tot mishandeling aangeven, verbazen haar niet. ,,De eerste drie, vier maanden zijn tropenmaanden. Daarna vinden de meeste ouders hun ritme.'' Maar soms blijft een moeder hangen in onlustgevoelens: haar kind blijft maar huilen die eerste tijd, en als dat minder wordt kan ze het niet geloven. Ze blijft gespannen, al is het kind rustiger geworden. Scheffer: ,,Het kind reageert vervolgens weer op de moeder, en zo houdt het probleem zichzelf in stand. En een gestoorde relatie met de baby heeft invloed op later.'' Elke dag treft ze ouders die een probleem hebben met een ouder kind, die zeggen: 'zo'n kind wil ik helemaal niet'. ,,En vaak hebben ze het gevoel dat ze de enigen zijn.''

Als ouders rond de eerste verjaardag van hun baby nog steeds niet ontspannen met hun kind kunnen omgaan, kan het uit de hand lopen, zegt de verpleegkundige. ,,Op die leeftijd krijgen kinderen een eigen wil. Overal, zelfs in de meest ideale gezinnen, komt het voor dat ouders hun peuter uit het raam zouden willen gooien - maar dat zeggen ze, ze doen het niet. Als je die negatieve gevoelens alsmaar ontkent, bestaat het gevaar van een hogedrukketel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden