Review

Troost en schoonheid

Drie voorwoorden maar liefst - van een kardinaal, van een bisschop en van een onkerkelijke staatssecretaris - leiden het jubileumnummer in van het Gregoriusblad, tijdschrift 'tot bevordering van [katholieke] liturgische muziek'. Het blad viert zijn 125ste jaargang. Naar eigen zeggen zijn ze de oudste periodiek in het land; in elk geval is de ouderdom eerbiedwaardig genoeg voor gelukwensen van staatssecretaris F. van der Ploeg ,,voor een blad dat 125 jaar bestaat en een muziekcultuur die haar beoefenaren nog veel langer troost en schoonheid heeft geboden.' Hij acht het blad met zijn informatie- en podiumfunctie zeer wel in staat traditie én vernieuwing te blijven dienen.

Het Gregoriusblad is niet, wat men aan de naam zou kunnen vermoeden, ter verdediging van het eeuwenoude gregoriaans of ter bestrijding van wat de laatste veertig jaar tussen dat gouden graan aan onkruid en ongedierte is gesignaleerd. Het blad laat ook in deze feest-special mensen aan het woord die traditie én vernieuwing beide zijn toegedaan. Nederlands een te platte, onmuzische taal voor liturgie en kerkmuziek? De een na de ander bestrijdt het met klem - niet zelden met voorbeelden uit het liedrepertoire van Huub Oosterhuis. Cantor, componist en leken-kameliet Chris Fictoor: ,,Cursusdeelnemers ontdekten dat het lied Licht dat ons aanstoot in de morgen (Oosterhuis-Oomen) vaak veel te snel gezongen wordt (zie het metronoomgetal) zodat de ruimte, die de tekstklank en de erachter liggende inhoud vragen, geen kant op kan. Ik probeerde hen te laten ontdekken wanneer een liedtekst meer spreektaal is dan gezongen poëzie, waar een tekstschrijver zich ten koste van poëtische zeggingskracht te zeer had ingespannen zijn tekst be-grijpelijk te maken. Soms vroeg ik ze waarom ze Kom in mij, win, ontwapen mij (Oosterhuis) zo onbegrijpelijk vonden en Heilig, heilig, heilig zo begrijpelijk.'

Het stokoude blad verkent het oude en nieuwe in de liturgie in zijn bruikbaarheid op weg naar God - liturgie als mystagogie, zegt Fictoor en diezelfde vraag krijgt vandaag elders op deze pagina weer een ander antwoord van de mystagoog Tj. van den Berk.

Oud en nieuw, dat geldt ook, maar dan heel anders, voor het blad Chronologie van het oude nabije Oosten (www.bga.nl). Het is het eerste nummer van de eerste jaargang en ziet eruit zo lelijk als de baby van de buren. Maar het blad belooft deskundigen en leken precies te informeren over hoe de wetenschappelijke archeologie past in de bijbelse geschiedenis.

Deze leek snapt er eerlijk gezegd geen hout van, maar hij kan in commissie doorgeven dat u wat betreft de datum van de Uittocht absoluut niet moet blijven denken dat deze plaatsvond onder farao Thoetmoses III in 1445, de zogeheten vroege datering, al was het maar omdat deze farao werd opgevolgd door zijn oudste zoon Amenhotep II, terwijl de oudste zoon toch bij de laatste der tien plagen was omgekomen. Toch moet u ook geen geloof hechten aan de late datering, die de Joden pas in de dertiende eeuw, ten tijde van Ramses II, doet uittrekken. Maar de aanhangers van die theorie zien over het hoofd dat Ramses II wegens ruzie met de Hethieten een groot leger in Kanaün had. Dus komen we uit bij een middendatering: farao Amenhotep II. Deze was het die in de Schelfzee verdronk en niet door zijn oudste zoon (tiende plaag) werd opgevolgd maar door zijn jongere zoon Thoetmoses IV - wat weer is op te maken uit een inscriptie op een stèle aan de voet van de sfinx van Gizeh, en wat bovendien spoort met de Septuagint-vertaling waaruit is af te leiden dat het verblijf van de Joden in Egypte niet 430 jaar maar 215 jaar heeft geduurd. En dan spreken we voor de overzichtelijkheid niet eens over het feit dat Jochebed de tante was van Mozes' vader Aram, zoon van Kehath en kleinzoon van Levi - want dat is nog een extra argument, zoals u begrijpt. Kortom, 'Chronologie van het oude nabije oosten' is minstens óók een handig zelfhulpblad voor wie knettergek wil worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden