Tribunes steeds leger, want alles komt toch op tv

AMSTERDAM - Twee weken voor de aftrap hebben KNVB en RTL 4 de feestelijke mededeling gedaan dat de WK-kwalificatiewedstrijd Nederland-Polen rechtstreeks door de commerciele zender op het scherm wordt gebracht. Zo, dat weten de nu al onder druk staande bondscoach Dick Advocaat en zijn internationals dan ook weer: niet het sportieve belang van het Nederlands elftal staat nog voorop, maar de vermeende Oranje-geldbron.

Waar na de nederlagen tegen Italie en Noorwegen voetbalminnend Nederland toch al niet meer aan de voeten van de nationale ploeg ligt, heeft de KNVB de toegangsprijzen voor de zo belangrijke wedstrijd tegen de Polen nog maar eens opgeschroefd. Wie goed wil zitten, betaalt bijna 90 gulden, de tribuneplaatsen waar men minder zicht op het spel heeft dan voor de buis, beginnen met een prijsje van 42 gulden. Wie een (rechtstreekse uitzending) en ander (gepeperde toegangsprijzen) combineert, zal zich afvragen hoeveel fans straks de tocht naar de Kuip zullen maken. Vijftienduizend, twintigduizend, dertigduizend? Meer dan waarschijnlijk zal het Rotterdamse stadion niet uitverkocht raken.

Dat zou bij de entree op het veld dan alvast de eerste bittere pil zijn voor de vedetten, die in Milaan en Barcelona gewend zijn voor afgeladen tribunes op te treden. Hoe vaak is het de afgelopen jaren al gebeurd dat de Milanezen en Koeman de eerste prikkel al misten bij de ontmoeting met rijen lege stoelen, zodra zij met het Nederlands elftal aan de slag gingen ? Het (eventuele) belang van De Twaalfde Man, telt al lang niet meer voor de door tv- en reclamrechten verblinde bondsleiders. De heren van het sectiebestuur betaald voetbal is het louter nog om de miljoenen te doen, die voor een deel in de diverse bodemloze putten van de clubs worden gestort.

In het najaar van 1990 werd de toon gezet door sectievoorzitter Martin van Rooijen. Meteen na de op een hopeloze manier verloren EK-kwalificatiewedstrijd tegen Portugal, meldde Van Rooijen dat enkele weken later de in Rotterdam vastgestelde wedstrijd tegen Griekenland uiteraard live zou worden uitgezonden. Uiteraard, want zelfs bij een minder dan halfvol stadion bieden de tv- en reclamerechten al uitkomst. Van Rooijen trok later zijn keutel nog wel even in. In de aanloop naar Nederland-Griekenland ging hij ineens schermen met een altijd nog mogelijk verbod op een rechtstreekse uitzending. Dank je de koekoek. Het gaat tegenwoordig om de reclameborden en die leveren alleen de gewenste geldstroom op, zodra vaststaat dat de wedstrijd wordt uitgezonden.

In het nieuwe contract dat de KNVB met het Duitse bureau UFA voor de komende vier interland-jaren heeft afgesloten, is voor die onzin geen ruimte meer gelaten. Alles komt voortaan op het scherm. Live. En ach, dat de vedetten Nederland-Italie voor 12 800 mensen moeten spelen, wie maakt zich er druk om? Het omslagpunt is bereikt: de voetbalsport staat in dienst van de commercie. In deze sfeer siert het de mannen en vrouwen van NOS' Studio Sport dat zij nog altijd blijven proberen het journalistieke aspect van hun werk boven water te houden. Zij maken aardige programma's, maar de commerciele golven beuken harder en harder op de dijk. Men ziet de bekken als het ware verkrampen wanneer Smeets en Jansma over de PTT Telecompetitie berichten. De PTT Telecompetitie! Ook het hotseknotsvoetbal in de eerste divisie is de NOS al door de strot geduwd. Het heeft allemaal te maken met het feit dat de televisie al lang en breed onderdeel is van een krachtenveld, waarin de wetten in toenemende mate worden geschreven door sportbonden en hun in snelle pakken gehulde handlangers uit de commerciele hoek. De KNVB speelt NOS en RTL 4 vrolijk uit. Vanuit de Zeister optiek is dat niet eens onbegrijpelijk, maar goede smaak wordt langzamerhand een wel zeer schaars artikel in voetballand.

De KNVB moet zich overigens niet al te rijk rekenen. Voor vier jaar interlandvoetbal schijnt UFA een slordige 20 miljoen gulden over te hebben. Maar zie eens hoeveel kaartjes er de laatste jaren bij interlands al onverkocht zijn gebleven. Het begin van alle onzin was de oefenwedstrijd Nederland-Denemarken op 6 september 1989. In het Olympisch Stadion kwamen die avond slechts 12 000 toeschouwers opdraven. Nochtans mocht Veronica die interland rechtstreeks uitzenden. Sindsdien heeft Oranje nog elf maal in Nederland gespeeld. Precies een keer werden alle kaarten verkocht. Bij Nederland-Portugal in 1991, in de Kuip.

Sinds de min of meer als een commerciele ommezwaai aan te wijzen wedstrijd tegen de Denen in Amsterdam, is bijna veertig procent van de kaarten (180 000 stuks) onverkocht gebleven. In geld uitgedrukt ging het om een gemist bedrag van ongeveer 6 miljoen gulden. Op 14 oktober zal er mogelijk een nieuwe schadepost van een klein miljoen bij komen. Het plaatst die 20 miljoen van UFA in een ander daglicht.

De aantallen onverkochte kaarten bij de laatste twaalf, steeds rechtstreeks uitgezonden thuiswedstrijden van Oranje op een rij:

Nederland-Denemarken 38 000 Nederland-Brazilie 20 000

Nederland-Italie 25 000 Nederland-Griekenland20 000

Nederland-Malta 13 000 Nederland-Finland 22 000

Nederland-Polen 12 500 Nederland-Portugal 0

Nederland-Joegoslavie 9 000 Nederland-Oostenrijk 2 000

Nederland-Wales3 000 Nederland-Italie16 500

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden