Tribunaal hoort gedetineerden Guantánamo

AMSTERDAM - Voor het eerst krijgen vier gevangenen op de Amerikaanse basis Guantánamo Bay te horen waarvan ze worden verdacht. Vandaag beginnen hoorzittingen waar de aanklachten worden meegedeeld en waar hun verdediging -voor zover aanwezig- weerwoord kan bieden.

Salim Ahmed Hamdan, een 34-jarige Jemeniet die als chauffeur en lijfwacht voor Osama bin Laden zou hebben gewerkt, bijt vandaag het spits af. Hem wordt vanwege zijn contacten met de terreurorganisatie Al-Kaida samenzwering tot oorlogsmisdaden ten laste gelegd. Dezelfde aanklacht is ingebracht tegen een andere Jemeniet -Ali Hamza Ahmad Sulayman al-Bahloel (33), die als dichter propaganda zou hebben geschreven voor Al-Kaida- en tegen Ibrahim Ahmed Mahmoed al-Kosi (43 of 44) uit Soedan. De vierde verdachte is de 29-jarige Australiër David Hicks, ook bekend als 'de Australische Taliban'. Hij zou hulp hebben geboden aan de vijand (de Taliban) en geschoten hebben op Amerikaanse troepen in Afghanistan. De vier kunnen maximaal levenslang krijgen. Voor andere aanklachten (tegen andere verdachten) kunnen de tribunalen overigens wel de doodstraf uitspreken.

De militaire tribunalen op Guantánamo Bay liggen aan alle kanten onder vuur. Deze buitengewone vorm van rechtspraak is zestig jaar geleden voor het laatst gebruikt om Duitse saboteurs te berechten en is in zijn huidige vorm gebaseerd op een serie aan decreten: van de Amerikaanse president, het ministerie van defensie, en het Amerikaanse leger. ,,Niemand begrijpt meer de regels, inclusief degenen die het proces organiseren'', concludeerde een Amerikaanse specialist in militaire rechtspraak, Kevin Berry, tegen het persbureau AFP. Principiële kritiek is bovendien dat het leger hier zowel politie, aanklager, rechter en zelfs verdediger speelt, wat nooit voor een zuivere rechtsgang kan zorgen.

De praktische problemen blijken daarnaast groot. Eén verdediger heeft zijn cliënt al vier maanden niet gezien omdat de autoriteiten nog geen vertaler hebben geautoriseerd. Een andere advocaat heeft een nieuwe baan aanvaard, waardoor haar cliënt zonder verdediger zit. Ook mag het leger meeluisteren bij gesprekken tussen advocaten en verdachten, en mogen aanklagers delen uit dossiers achterhouden omdat het 'militaire geheimen' zijn. ,,Ik ben nog nooit met zo weinig informatie op een zitting verschenen'', zei Charlie Swift, een legeradvocaat die Hamdan verdedigt, tegen persbureau AP.

Andere kritiek betreft vooral de wijze waarop verklaringen van verdachten zijn verkregen. Volgens mensenrechtenorganisaties kunnen sommige methodes het beste als marteling worden omschreven. Zo zat Hamdan acht maanden in eenzame opsluiting.

De Amerikaanse regering verdedigt de gang van zaken. ,,Ik denk dat de commissies met grote belangstelling zullen worden bekeken en dat mensen mettertijd zullen beseffen hoe volledig en eerlijk zij in feite zijn'', zei Susan McGarvey, pr-functionaris bij de militaire processen.

De vier die nu moeten voorkomen zijn tot nu toe als enigen aangeklaagd. Tegen elf anderen van de in totaal 585 Guantánamo-verdachten zijn aanklachten in de maak. Het gaat nog maanden duren voor de eigenlijke tribunalen beginnen gaan, ook tegen deze vier verdachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden