trenchcoat

Sommige kledingstukken zijn ver verheven boven het wild gewemel van trends, grillen, merken en hypes. In deze serie over modeklassiekers ontmoeten we vandaag de trenchcoat.

Het fijne aan een degelijk kledingstuk is dat je de aankoop gemakkelijk tegenover jezelf kunt verantwoorden. 'Een goede investering', luidt de motivatie in zo'n geval. Dat gaat zonder meer op voor de trenchcoat. De ideale jas voor de zogeheten tussenseizoenen; niet echt koud, niet echt warm met af en toe een buitje. Kortom: het weer waarop we in dit land patent hebben.

Maar lang niet alleen vanwege zijn functionaliteit houden we van de 'trench'. Alweer heel wat decennia koesteren we zijn casual-chique uitstraling. Wanneer je hem in de ochtend aanschiet, geeft hij je een beetje een gevoel van glamour. En daarmee ook net dat tikje meer zelfvertrouwen om met vastberaden tred de grijze dag tegemoet te treden.

Nóg een reden om hem sans scrupules aan te schaffen: hij raakt eigenlijk nooit uit de mode. Alleen de in de jaren tachtig gemaakte exemplaren met schoudervullingen van het formaat gebaksbordjes zijn al heel lang geleden in de kledingcontainers verdwenen. En bij nader inzien zijn die uit de jaren zeventig ook gedateerd, als we uitgaan van het beroemde filmbeeld van een vertwijfelde Meryl Streep in het echtscheidingsdrama 'Kramer vs Kramer'(1979). In de bewuste parkscène, waarin ze afscheid neemt van man en kind, draagt de actrice een beige trenchcoat die volgens de huidige maatstaven nogal massief aandoet. Momenteel is-ie vrij kort en tamelijk smal gesneden.

Er zijn een hoop jassen die zich trenchcoat noemen maar dat feitelijk niet zijn. Zelf heb ik er al een paar jaar één aan de kapstok hangen. Een ecrukleurig exemplaar met heel grote leren knopen, kopmouwen en bolle opgestikte zakken. Leuk ding, maar beslist geen blijvertje. Had ik destijds misschien toch beter een 'echte' kunnen kopen. De traditionele trenchcoat behoort -hopelijk houd ik uw aandacht vast - zo ongeveer over de volgende details te beschikken: een sluiting met een dubbele rij van in totaal tien knopen ('double breasted'), steekzakken, epauletten op de schouders, een doorgestikte ceintuur met een met leer beklede gesp, smalle ceintuurtjes met eveneens leren gespjes rond de polsen, een losse flap aan de achterkant en linksvoor ook een losse flap. En tot slot, voor wie het helemaal goed wil doen: de kleur is bij voorkeur beige.

Wie dat allemaal verzonnen heeft? Zoals meestal in de modeschiedenis is daar geen eenduidig antwoord op. Zowel de Britse firma Aquascutum als het eveneens zeer Britse Burberry beweren de regenjas speciaal te hebben ontwikkeld voor militairen. Door een van hen -of misschien wel allebei - is over de talrijke details diep nagedacht. Zo was de losse flap bij de linkerschouder - de gun flap of gun patch - bedoeld als bescherming tegen de terugslag van het geweer. Maar in elk geval was het Burberry die de gabardine uitvond. De heel dicht geweven, waterafstotende stof voor de jassen waarin de Engelse officieren in de Eerste Wereldoorlog vertrokken richting de loopgraven - the trenches. Daaraan ontleent de jas dus zijn naam.

Zij die de gruwelen hadden overleefd, namen hun trenchcoats mee naar huis. Niet bij wijze van souvenir, maar omdat de jassen zo bruikbaar waren en textiel kort na de oorlog schaars.

Vanwege hun praktische kwaliteiten was de interesse van de burgerbevolking snel gewekt, en bracht Burberry ook een versie voor burgers op de markt. Militaire kleding zou in de vorige eeuw een tamelijk grote impact hebben op de mode. Na elke oorlog werden typische legerkleuren als kaki, handige details zoals grote opgestikte zakken en dus complete kledingstukken door de modewereld gekopieerd.

De trenchcoat werd mede dankzij Hollywood voorgoed verlost van zijn associatie met het slagveld. De jas is onlosmakelijk verbonden met de slotscène van kaskraker 'Casablanca' (1942). Daarin zien we acteur Humphrey Bogart die aan het begin van de Tweede Wereldoorlog op een mistig vliegveld om nobele redenen voorgoed afscheid neemt van zijn grote liefde Ilsa (Ingrid Bergman). In de rol van nachtclubeigenaar Rick Blaine geldt Bogart als de ultieme loner; de eenzame held wiens trenchcoat - mét opstaande kraag en gedeukte hoed - hem een mysterieus aura geeft.

Dat imago leende zich ook perfect voor talrijke solo opererende detectives. De trenchcoat werd eveneens gedragen door een wereldberoemde anti-held. Inspecteur Clouseau, gespeeld door Peter Sellers, klungelt er onvermoeibaar in op los in de zes afleveringen tellende filmserie 'The Pink Panther'. De Amerikaanse speurneus Columbo (Peter Falk) was een stuk voortvarender, maar hij bewees de trenchcoat feitelijk ook geen dienst. Om de verdachte in verwarring te brengen ging hij steevast gehuld in een morsig exemplaar. Daarmee is de link gelegd met een andere 'beroepsgroep' die de jas van een vieze reputatie voorzag: de potloodventers. In Nederland deed Kees van Kootens Vieze Man weinig goeds voor de trenchcoat.

Misschien dat daarom vooral vrouwen de trenchcoat koesteren. Ze hebben trouwens nog een andere goeie reden om te vallen voor deze jas. De ceintuur, die volgens de ongeschreven regels moet worden gestrikt, zorgt voor een fraai zandloperfiguur.

Burberry heeft de jas de laatste tien jaar met succes gepromoot als hét British-style-item. Dat bleek hard nodig. Het ging een tijdje wat minder met de onderneming doordat de kenmerkende Burberryruit - afkomstig van de voering van de regenjas - massaal werd gekopieerd en zo een ordinair imago kreeg. Maar twee vrouwelijke ceo's (van wie de huidige de bestbetaalde is van Groot-Brittannië) wisten het roer om te gooien. Uitgekiende reclamecampagnes met celebrities als Kate Moss en de aanstelling van modeontwerper Christopher Bailey zorgden voor de ommekeer. Bailey hipte de trenchcoat op met onder meer studs, metallic stoffen en recentelijk zelfs pauwenveren.

Wie een 'goede investering' wil doen, houdt het toch maar liever bij een wat conservatiever exemplaar. Daarvan signaleerden we er onlangs een bij kledingketen Zara voor nog geen honderd euro. Daar heb je bij Burberry misschien net de befaamde voering voor.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden