Treinreiziger heeft altijd de wind mee

Ze bezorgde de NS een 'eigen' windmolenpark om alle treinen op groene stroom te laten rijden

Zichzelf overbodig maken. Dat is het doel van Carola Wijdoogen, directeur duurzaamheid bij de Nederlandse Spoorwegen. "Dan is het gelukt." Vooralsnog heeft ze haar baan nog, ze werd vorig jaar duurzame manager van het jaar en staat nu voor het eerst in de Duurzame 100, op plaats 51.

De megadeal die onder leiding van Wijdoogen met energiebedrijf Eneco is gesloten over groene stroom voor de treinen, zal de belangrijkste reden zijn voor haar hoge plaats in de ranglijst. In 2018 moeten alle treinen in Nederland op hernieuwbare elektriciteit rijden. "Een echte innovatie waar ik van het begin tot het einde bij betrokken ben geweest", vertelt Wijdoogen.

Haar verleden in de energiewereld kwam goed van pas bij het ingewikkelde proces. "Wat is hernieuwbaar? Daar begin je al mee. We zijn met milieu-organisaties om de tafel gegaan, met de hele spoorsector, dus ook Veolia, Syntus en de anderen en je moet voldoende kennis in huis hebben. Ik wist dat het kon. Maar als je naar de bestaande capaciteit kijkt aan duurzame energie in Nederland, dan zouden wij een kwart in beslag nemen. Waar ben je dan eigenlijk mee bezig?"

Zo kwamen de spoorwegen uit bij een stroomleverancier die speciaal voor het treinverkeer extra windparken gaat bouwen. "Daarmee gebruiken we onze enorme inkoopkracht om de overgang naar duurzame energie te versnellen. Wij kunnen een langetermijnovereenkomst sluiten, de treinen blijven tenslotte rijden. Dat stelt Eneco in staat parken te bouwen. Dat ging wel in tegen het commerciële denken in de energiewereld; dat is meer gericht op de korte termijn, de fluctuerende prijzen."

Zuinige machinisten

Groene stroom is één ding, de NS moeten ook veel minder energie gaan gebruiken. In 2020 50 procent minder dan in 2005 per reizigerskilometer, zo luidt de eigen doelstelling. Het is niet zo dat Wijdoogen met dat cijfer en een pakket geboden en verboden het bedrijf in trekt. "De ideeën moeten van de werkvloer komen. Ieder bedrijfsonderdeel moet ook eigen plannen maken op het gebied van duurzaamheid."

Werknemers zijn volgens Wijdoogen goed te bewegen na te denken over duurzaamheid. "Er is altijd wel een haakje. Daar zoek ik naar, dat is ook het mooiste van mijn werk. Machinisten bij voorbeeld zijn betrokken vanuit hun vakmanschap. Daar is 'het zuinige rijden' uit voortgekomen: vrij snel optrekken en de trein dan laten uitrollen. Daar zijn machinisten zelf mee gekomen."

Afvalberg

Na energie is de volgende uitdaging de berg afval die dagelijks gepaard gaat met treinreizen. "Bij de staking van de schoonmakers vorig jaar hebben we gezien dat die berg enorm is. Dat was wel goed voor de bewustwording." Op station Rotterdam loopt nu een proef met het scheiden van afval, resultaat van samenwerking met ProRail en het ministerie. Twee bakken naast elkaar, voor papier en restafval. "Dat levert nog wel vragen op", constateert Wijdoogen, die zelf een tas heeft van gebruikte groene treinstoelbekleding. "Vervuild papier, daar heb je niks aan. Dus het kartonnen koffiebekertje met een restje koffie kan niet in de papierbak."

Het gaat hier vooral om het beïnvloeden van gedrag, stelt Wijdoogen. "Ik denk dat reizigers er uiteindelijk niet aan ontkomen ook in de trein en op het station hun afval te scheiden. Dat is wel onze ambitie. Maar je moet aansluiten bij wat elders gebruikelijk is. Je moet mensen eigenlijk overal hetzelfde vragen: op het station, in de trein, maar ook in de winkelstraat, bij een festival, thuis. In die zin is het een breder vraagstuk dan alleen de NS."

Naast de twee grote uitdagingen energie en afval, gaat duurzaamheid ook over reizigers vanuit de auto de trein in krijgen. "Met het Low Car Diet dat we samen met Urgenda organiseren, waarbij forenzen de auto laten staan, en het groepskaartje proberen we ook verstokte automobilisten te verleiden. Zodat ze meemaken hoe het is om met de trein te gaan. Ook hier gaat het over het veranderen van gedrag, het is een automatisme om met de auto te gaan."

Als ze dan zitten, kan het ook nog gezellig worden. In de SocialCoupé die de afdeling duurzaamheid bedacht, de tegenhanger van de stiltecoupé in de nieuwste dubbeldekkerintercity's. Het doel is 'verbinden': begin een gesprek, is daar het devies.

51

Carola Wijdoogen laat het 'gas geven' over aan machinist Johan Wiegman.

De groene ranglijst stap voor stap

De ontknoping van Trouws Duurzame 100 van 2015 nadert. De namen worden in etappes bekend gemaakt. Vandaag de nummers 75 tot 51. Morgen volgt nog een namenreeks, waarna op vrijdagavond in het Academiegebouw in Utrecht de toppers bekend worden gemaakt. Zaterdag worden zij gepresenteerd in een speciale bijlage.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden