Treffend portret van de twee werelden van Lampedusa

Fuocoammare

Regie: Gianfranco Rosi

*****

Voordat zinkende vluchtelingenbootjes het nieuws gingen beheersen - en er weer uit verdwenen - trok de Italiaanse documentairemaker Gianfranco Rosi 2,5 jaar geleden in z'n eentje naar het eiland Lampedusa onder Sicilië. Maandenlang sprak en filmde hij de bewoners. Net zo lang tot ze zijn camera vergaten. Toen begon het echte filmen.

Hij nam plaats aan ontbijttafels, keek toe als iemand het bed opmaakte, keek rond op straat en volgde spelende jongetjes. Eén jongetje in het bijzonder, de tienjarige Samuele.

Rosi heeft een scherp oog voor de wereld om hem heen, wat ook al bleek uit het bekroonde 'Sacro GRA' over de Grande Raccordo Anulare rondweg van Rome. Het ritme en tempo van het leven op Lampedusa klinkt door in de manier waarop hij alledaagse handelingen van de bewoners laat zien. Op het lokale radiostation doet iemand met een smartlap de groeten aan haar kleinkind.

Dan de contouren van een marineschip in het donker. Wat doet Rosi? Hij vindt een ander ritme, in de klanken van de radar die zoekt naar dobberende vluchtelingenbootjes. Twee ritmes, twee werelden. Geen woorden nodig.

Wat Rosi laat zien is geen politieke aanklacht, al laat hij in interviews geen misverstand bestaan over zijn standpunt. 'Fuocoammare' is een verhaal over de verdraagzaamheid en onverdraagzaamheid van werelden. Niet moreel maar existentieel.

Rond het eiland staat de zee als het ware in brand - dat is wat de titel betekent, verwijzend naar een lied uit WOII over een Italiaans oorlogsschip dat 's nachts in de haven van Lampedusa werd gebombardeerd - maar de bewoners vangen hun vissen en maken hun bed op. Er is slechts één connectie tussen deze gescheiden werelden: de plaatselijke arts die zowel de lokale bevolking als de gearriveerde vluchtelingen behandelt. Hij heeft alle gruwelen gezien en wanneer hij z'n verhaal doet, vraag je je af hoe deze man nog overeind kan komen. Over gruwelen gesproken. Er is één scène waarin Rosi aan boord gaat bij een bootje dat net door de kustwacht is ontdekt en in het ruim kijkt. Iedereen kan raden wat daar te zien is, maar dat maakt het niet minder verschrikkelijk.

Het past dat de eilandbewoners zich niet uitspreken over de vluchtelingen. Daar is het Rosi niet om te doen. Hij laat de camera naar Samuele's gezicht kijken, een jongen even oud als jongens aan boord van de bootjes. Hij knijpt een oog dicht en trekt aan z'n katapult. Hij had een lui oog, maar dat is door de dokter hersteld. De toekomst ligt open, maar daar is de jongen niet mee bezig. Hij wil eerst iets uit die boom schieten.

verdieping 15

Interview met Rosi

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden