Tranen en een kus voor de Gazastrook

De verbannen Hamas-leider barstte in tranen uit toen hij gisteren voor het eerst in zijn leven voet aan de grond zette in de Gazastrook. Khaled Mesjaal (56), geboren op de Westelijke Jordaanoever, verliet de regio in 1967 als jongetje, toen Israëlische soldaten de Palestijnse gebieden binnenvielen. Sindsdien was hij niet meer in Palestina geweest.

"M'n hele leven heb ik over dit historische moment gedroomd", zei hij nadat hij vanuit Egypte was binnengekomen en de grond had gekust. Hij bezichtigde vervolgens het zwartgeblakerde autowrak van de vorige maand door Israël vermoorde Hamas-leider Achmed Jabari. Daar zei hij uitdagend: "Ik vraag God of hij me ooit het martelaarschap wil geven in de Gazastrook."

Martelaarschap zit er op korte termijn vermoedelijk niet in. Israëls handen jeuken weliswaar, maar na de achtdaagse oorlog van vorige maand is er een wapenstilstand van kracht tussen Hamas en Israël. Dat bestand zal Israël niet zomaar opblazen. Mesjaal kan dus voorlopig zijn gang gaan.

De leider in ballingschap blijft drie dagen in de Gazastrook om het 25-jarig bestaan van de Hamas-beweging te vieren. Zijn toespraak, vandaag voor een grote mensenmassa, moet het hoogtepunt worden. Mesjaal zal spreken over de vraag hoe Hamas in de toekomst met Israël moet omgaan, en over toenadering tussen Hamas en de rivaliserende Fatah-partij, die over de Westoever regeert.

Mesjaal, afgestudeerd natuurkundige, ontdekte het islamisme aan de universiteit van Koeweit. In 1987 hielp hij bij de oprichting van Hamas, geschoeid op islamistische leest. In 2004, toen Israël Hamas-leider sjeik Jassin liquideerde, nam Mesjaal het stokje over. Hij geldt sindsdien als het internationale gezicht van de beweging. Vanuit het buitenland kan hij zonder Israëlische reisbeperkingen de wereld rond om aan bijeenkomsten deel te nemen, anders dan Hamas-leider Ismael Hanijeh in Gaza zelf.

Als voorstander van de gewapende strijd tegen Israël is Mesjaal zijn leven nooit zeker geweest. In 1997 probeerden tien Israëlische geheim agenten hem in Jordanië te doden door gif in zijn oor te spuiten, in opdracht van de toenmalige en huidige premier Netanjahoe. Maar twee agenten werden gepakt. Israël kreeg de mannen alleen terug als het het tegengif zou leveren dat Mesjaals leven zou redden. Zo geschiedde.

In de strijd tussen Hamas en Fatah stelt Mesjaal zich verzoenend op. Zo sloot hij vorig jaar in Egypte een pact met president Mahmoed Abbas van de Westoever. Dat leidde in de praktijk nauwelijks tot toenadering. Maar daar komt misschien verandering in na het recente succes van Abbas, die vorige week bij de Verenigde Naties de erkenning van de staat Palestina in de wacht sleepte. Mesjaal steunde deze stap volmondig. Volgens hem heerst er nu een sfeer waarin verzoening haalbaar is.

Hamas wordt door Europa, de Verenigde staten en Israël beschouwd als terroristische groep, onder meer omdat in het handvest van Hamas staat dat Israël moet worden vernietigd. Mesjaal zelf lijkt minder radicaal. Hij heeft Israël een langdurig bestand aangeboden, op voorwaarde dat het land zich terugtrekt tot de grenzen van 1949. Maar onderhandelingen wijst hij tot dusver af.

Begin dit jaar zei Mesjaal dat hij zich niet herkiesbaar zou stellen. Hij wordt wel genoemd als kandidaat om straks een regering te leiden van de verenigde Gazastrook en Westoever.

Maar voor het zover kan komen, zal Hamas eerst de interne strijd tussen hardliners en pragmatici moeten uitvechten.

In het nieuws omdat...

...Khaled Mesjaal, Hamasleider in Egyptische ballingschap voor het eerst van zijn leven de Gazastrook bezoekt.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden