Training voorkomt niet alles (Gerectificeerd)

De dood van twee deelnemers aan de IJsselsteinloop roept de vraag op of wandelen dan toch gezonder is dan hardlopen. En of de sportkeuring weer ingevoerd moet worden.

Afgelopen zaterdag overleden plotseling twee hardlopers tijdens de jaarlijkse IJsselsteinloop. Toevallig buigt de Nederlandse sportwereld zich volgende week over de vraag of een verplichte sportkeuring moet worden ingevoerd om de risico's van sportbeoefening zoveel mogelijk te beperken.

,,Een verplichte sportkeuring is een hot item. Vorig jaar december stelde het Internationaal Olympisch Comité richtlijnen op voor een medische keuring van sporters. De KNWU (wielrennen) en de KNVB (voetbal) zijn ermee bezig. En volgende week houdt de Vereniging van Sportgeneeskunde er een discussiedag over'', zegt Jan Hoogsteen, cardioloog aan het Máxima Medisch Centrum in Veldhoven.

Hoogsteen promoveerde vorig jaar op de risico's van hartstilstand onder beoefenaars van duursporten als hardlopen en wielrennen. Zijn proefschrift mondde uit in een pleidooi voor de herinvoering van de sportkeuring, zoals die tot de jaren tachtig van de vorige eeuw bestond, maar die sindsdien door bijna alle sportbonden is afgeschaft.

Hoogsteen was betrokken bij de opstelling van de IOC-richtlijn. Volgens die richtlijn moeten alle sporters die in verenigingsverband aan sport gaan doen, een vragenlijst invullen om te zien of sprake is van verhoogde risico's. Een sportarts kan dan een nader onderzoek doen en een gericht advies geven. Bij topsporters zou in elk geval een elektrocardiogram moeten worden gemaakt die door een sportcardioloog zou moeten worden beoordeeld.

Met enige regelmaat wordt de Nederlandse sportwereld opgeschrikt door het overlijden van jonge sporters.

Een plotselinge dood overkwam vorig jaar nog twee jonge voetballers. Ook de wielrennerij is wat dat betreft een bekende risicosport.

Het is nog gissen waaraan de twee mannen in IJsselstein zijn overleden. Er kan bij de IJsselsteinloop worden ingeschreven op een halve (20 kilometer) of een kwart marathon (tien kilometer) of op een jeugdloop. Volgens Nico Roof, een van de organisatoren van de IJsselsteinloop, is op verzoek van de families inmiddels sectie verricht op de lichamen van de overledenen. Het gaat om mannen van 62 en 63 jaar. Reanimatiepogingen door aanwezige agenten en ehbo'ers liepen op niets uit.

Wat de sectie heeft opgeleverd, wist Roof gisteren niet te vertellen. Een plotselinge hartstilstand als gevolg van een aangeboren hartafwijking of van een dichtgeslibde kransslagader, is een zeer waarschijnlijke oorzaak.

VERVOLG OP PAGINA 2

Trainen voorkomt niet alles

VERVOLG VAN PAGINA 1

De organisatoren verwijten zichzelf niks, hoewel er geen ambulance langs de route stond opgesteld. Roof: ,,Maar de ambulance was wel verschrikkelijk vlug ter plaatse, binnen de tijd die daarvoor staat. Als organisatie hebben we alle mogelijke voorzorgen genomen. Langs de route waren ehbo-posten. De twee mannen waren goed getraind. Deelnemers met een slechte conditie worden ook zonder pardon uit het veld gehaald. Dat is zaterdag in één geval gebeurd. Verder is het een eigen verantwoordelijkheid van sporters om zich medisch te laten keuren, al levert dat geen garantie op. Er kan iets sluimeren zonder dat dat er in de keuring uitkomt; een bloedstolsel bijvoorbeeld of een virus. Je kunt ook overlijden tijdens het winkelen.''

Nee, een medische keuring levert geen garantie op, zegt ook Jessica Gal, sportarts in opleiding aan het Universitair Medisch Centrum in Utrecht en tot vier jaar geleden op topniveau judoka. ,,Aan de hand van een vragenlijst kun je achter symptomen komen van een mogelijk aanstaande hartstilstand, zoals pijn op de borst met een uitstraling naar de linkerarm. Vervolgens kan de cardioloog een elektrocardiogram maken om de risico's verder in kaart te brengen. Helaas komt hartstilstand ook voor zonder de voorafgaande gebruikelijke symptomen. Soms zijn de symptomen niet duidelijk.''

Hoogsteen wenst niet mee te gaan met deze redenering. Hij is wel overtuigd van het nut van een dergelijke sportkeuring: ,,In Italië overlijden minder mensen aan een plotselinge hartstilstand dan in Nederland. Dat kan ik alleen maar verklaren uit het feit dat ze daar al een verplichte sportkeuring hebben.''

Voor wat betreft de oorzaken van een plotselinge hartstilstand maakt Gal onderscheid tussen jongeren tot pakweg 35 jaar en ouderen. Bij de jongeren gaat het meestal om een aangeboren hartafwijking. Oudere sporters overlijden meestal aan een hartinfarct als gevolg van het dichtslibben van de kransslagaderen waardoor de bloedtoevoer naar het hart stopt en de hartspier of een deel daarvan sterft. Dit is de meest voorkomende doodsoorzaak in de sport, aldus Gal. Volgens haar maakt getraind zijn of niet, voor jongeren niet zoveel uit. Maar voor ouderen wel. ,,Wie nooit sport en dat dan een keertje wel doet, loopt een grotere kans op een hartinfarct.'' Maar geen foute conclusie uit dit relaas: de gezondheid is buitengewoon gediend met de beoefening van sport. Een geleidelijke opbouw van de conditie kan veel ellende voorkomen.

Jan Hoogsteen, de cardioloog, wijst op de risico's van stoer gedrag. 'Oudere jongeren' besluiten wel eens spontaan om mee te doen aan een marathon of tijdens de vakantie even met de fiets een berg bedwingen. Ank van Drenth, arts bij de Hartstichting, weet uit literatuurstudie dat een plotselinge hartstilstand zich ook nog wel eens voordoet tijdens de beoefening van cross country skiën en op golfbanen. ,,Dat zijn onder ouderen geliefde sporten. Soms is de spanning of de inspanning kennelijk te groot.''

Wilfried van der Bles

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden