Tragisch einde van de man die de Enigma-code kraakte

The Imitation Game

Regie: Morten Tyldum. Met Benedict Cumberbatch en Keira Knightley.

****

Benedict Cumberbatch doet het perfect als Alan Turing, de Britse wiskundige die tijdens de Tweede Wereldoorlog de Enigma-code van de Duitsers kraakte. Zonder de knappe kop van Turing - zo heet het - zou de oorlog twee jaar langer hebben geduurd. Logisch dat een groot deel van het drama opgaat aan het speuren naar die code en wie kan dat beter dan Cumberbatch die in de rol van superspeurder Sherlock Holmes uitgroeide tot de grootste Britse ster van dit moment.

De charmante Cumberbatch speelt Turing als een complex karakter: briljant, arrogant, gevoelig, geobsedeerd en sociaal totaal onbegaafd. Een wiskunde-nerd uit Cambridge die op het landgoed Bletchley Park de leiding krijgt over een geheime regeringsmissie om het communicatiesysteem van de nazi's te ontcijferen.

Om de slimste koppen van het land binnen te halen - en hier betuigt Turing zich de onconventionele denker - schrijft hij een puzzelwedstrijd uit die gewonnen wordt door de jonge wiskundige Joan Clarke (Keira Knightley). We zijn echter in de vroege jaren veertig, een vrouw is ongewenst in het mannengezelschap. Turing laat haar in het geheim meedoen. Tussen de twee groeit een bijzondere band.

Interessant is ook dat de gigantische, elektromechanische machine die Turing ondertussen bouwt - bijgenaamd The Bombe, en door Turing zelf liefkozend Christopher genoemd (naar zijn jong gestorven vriend) - in wezen de voorloper is van de moderne computer. Je ziet de vader van artificial intelligence aan het werk, en dat is best opwindend.

Als biografisch drama is 'The Imitation Game' (de titel komt van een spel dat Turing bedacht, waarbij de deelnemer moest raden of hij met een mens of een machine van doen had) verder vrij traditioneel opgezet rond jeugd, volwassenheid en dood, met de Turing-biografie van Andrew Hodges als leidraad.

In de laatste, meest gevoelige episode schuilt de grote tragedie. De oorlogsheld werd in 1952 gearresteerd en veroordeeld wegens homoseksualiteit, tot 1967 strafbaar in Engeland. Turing moest kiezen tussen de gevangenis en hormoonbehandeling, en koos het laatste: oestrogeen-injecties die hem impotent maakten. Twee jaar later, in 1954, pleegde hij zelfmoord. Hij was 41 jaar. De doodsoorzaak: cyanidevergiftiging.

Turing kreeg wel postuum eerherstel. In 2009 bood Gordon Brown namens de regering excuses aan. In 2013 werd hem door Queen Elizabeth gratie verleend. Volgens criticasters was dat rijkelijk laat. Bijna zestig jaar na zijn dood.

Derek Jacobi speelde Turing midden jaren negentig al eens in een BBC-drama, maar met 'The Imitation Game' wordt hij nu ook aan een groot bioscooppubliek voorgesteld. Zondag weten we of de vijf Golden Globe-nominaties (onder meer voor beste film en hoofdrolspeler) worden verzilverd. Daarna is het waarschijnlijk op naar de Oscars.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden