Tragedie van Lear is te veelomvattend voor solo

Hubert Fermin in ¿Lear¿: fijnzinnige zelfironie. (FOTO LEO VAN VELZEN)

Toneelgroep De Appel met ’Lear’ van William Shakespeare. Vertaling, bewerking en spel door Hubert Fermin. T/m 28/12 in de Appelloods, Laan van Poot 97 in Den Haag. Uitverkocht, behalve 26-28/12. Info: www.toneelgroepdeappel.nl

Het is een mooi, en soms meeslepend beeld de acteur Hubert Fermin te zien worstelen met zijn personage in de solo ’Lear’ die hij deze maanden speelt in de Appelloods, niet te verwarren met het Appeltheater aan de Duinstraat in Scheveningen, maar verder een gebouw dat al even weinig gezelligheid en smaakvolle intimiteit uitstraalt als de voormalige manege. Kale betonnen wanden en een podium voor krap honderd niet al te gemakkelijke stoeltjes vormen ook hier de wat desolate Appelentourage die dapper ingaat tegen de trend van het uitnodigend theater met veel rood pluche.

In de grote, vrijwel lege ruimte over de hele lengte van de loods vertolkt Fermin hier zijn Lear, de legendarische dwaze koning uit de diepe Middeleeuwen die zijn koninkrijk weggaf aan zijn twee oudste dochters die hem vleiden, en zijn jongste dochter die oprecht was, verbande naar Frankrijk.

De wrede rampspoed die hem treft, maakt van Shakespeare’s ’King Lear’ een drama dat in de loop der eeuwen verguisd is als zijn slechtste stuk en geroemd als zijn meesterwerk over het menselijk onvermogen. Fermin weet met fijnzinnige zelfironie de acteur te laten zoeken naar de ijdelheid en kortzichtigheid van zijn personage, een oude koning die zo bitter in het verderf wordt gestort.

Die geschiedenis zou een heftige monoloog kunnen opleveren, bijvoorbeeld op het moment dat Lear in Dover, met zijn gestorven jongste dochter Cordelia in zijn armen, de werdegang van zijn leven overziet. Maar in de regie van Çanci Geraedts toont Fermin ook andere personages uit het drama: de intens valse dochter Regan, de befaamde nar die met Lear door de storm over de heide trekt, en de rampzalige Lear-getrouwe graaf van Gloucester die evenzeer als zijn koning door het lot wordt gestraft. Dit maakt dat de handeling twee sporen volgt die in een solo niet met elkaar te verenigen zijn. Het complexe drama van Shakespeare met z’n grote subplot van Gloucester en zijn edele zoon Edgar en zijn valse bastaardzoon Edmund kun je niet terugbrengen tot een solo-voorstelling; het persoonlijke lijden van de oude koning misschien wel.

Het speet me daarom dat ik de driehoek van Fermin, Lear en het publiek voortdurend uit elkaar gehaald zag worden door die andere personages die de acteur tussendoor ook nog even moest ’doen’. Een kapitale fout van de regisseur, denk ik, maar misschien had ook Fermin bij zijn bewerking zich moeten realiseren dat hij zich in een solo tot zijn hoofdpersonage moest beperken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden