'Traditionele luchtvaart is aan revisie toe'

vliegen | Bedrijven als Lufthansa en Air France-KLM botsen vaak met hun personeel. Een dure grap en het einde is niet in zicht.

Honderden vluchten die uitvallen, miljoenen euro's schade. Lufthansa kreeg gisteren opnieuw een pilotenstaking voor zijn kiezen. Van de 3000 vluchten werden er gisteren 816 geannuleerd. Ook vandaag staken de piloten: ze eisen meer loonsverhoging dan Lufthansa wil geven.

Het conflict bij het Duitse bedrijf sleept zich al sinds begin 2014 voort en heeft de maatschappij al honderden miljoenen euro's gekost. Lufthansa is niet de enige traditionele speler die het vaak aan de stok heeft met zijn medewerkers, het overkwam ook Air France-KLM.

Aan deze confrontaties tussen werkgever en werknemers zal de komende tijd geen verandering komen bij de traditionele maatschappijen, verwacht luchtvaarteconoom Hans Heerkens van de TU Delft. "Het management weet een onvoldoende wenkend perspectief van de toekomst te schetsen, terwijl het personeel ondertussen zoveel mogelijk vasthoudt aan verworven rechten."

In een poging de keiharde concurrentie van budgetmaatschappijen als Easyjet bij te benen, proberen maatschappijen als Lufthansa en Air France-KLM de arbeidsvoorwaarden, die stammen uit de gouden tijd toen er nog geen budgetmaatschappijen bestonden, te versoberen. Maar volgens Heerkens verliezen de maatschappijen hierbij een veel fundamenteler probleem uit het oog. "Deze traditionele maatschappijen werken volgens een netwerkmodel, dat op zijn zachtst gezegd aan revisie toe is."

Dat zit zo. Anders dan budgetmaatschappijen, die simpelweg heen en weer vliegen tussen plaatsen waar voldoende markt is, zien traditionele maatschappijen het als hun taak om een uitgebreid vliegnetwerk in de lucht te houden. Voordeel is dat passagiers soepel kunnen overstappen. Wie van Londen naar Peking wil, kan die reis maken door eerst met KLM naar Schiphol te vliegen om vervolgens op het KLM-vliegtuig naar Peking te stappen, met een zo vlekkeloos mogelijke aansluiting.

Fijn voor de overstappers, maar het doet de efficiëntie geen goed, zegt Heerkens. "Vliegtuigen moeten op elkaar wachten. Daardoor kunnen ze minder uren vliegen." Zo is een KLM Boeing 737 zo'n 8,5 uur per dag in de lucht, terwijl dat bij een vergelijkbaar toestel van Easyjet 13,5 uur is. "Het is een stuk efficiënter om je alleen te concentreren op de korte afstanden. Het succes van de budgetmaatschappijen kun je niet alleen verklaren met de slechtere arbeidsvoorwaarden."

Efficiënter is goedkoper, waardoor een korte vlucht die passagiers aanvoert voor een langeafstandsvlucht ook te kampen krijgt met concurrentie van de budgetmaatschappijen, zegt Heerkens. "Als ik een stuk goedkoper van Londen naar Schiphol kan via een budgetmaatschappij, neem ik het misschien wel voor lief dat de aansluiting iets langer duurt."

En terwijl Ryanair of Easyjet een slecht presterende vlucht zonder al te veel moeite kan schrappen, is dat voor netwerkmaatschappijen als KLM, Air France en Lufthansa een stuk complexer. "Je verliest dan niet alleen de reizigers op die vlucht, maar ook de overstappers die de vlucht speciaal nemen voor de goede aansluiting."

Laat Air France-KLM en Lufthansa zich dan concentreren op de lange afstandsvluchten, zou je denken. Maar daar zitten de golfmaatschappijen als Emirates en Etihad in de weg. De groei van die maatschappijen uit het Midden-Oosten volledig verklaren vanuit beweerde staatssteun, wat traditionele luchtvaartmaatschappijen graag doen, is volgens Heerkens te makkelijk. Hij ziet ook hier meer efficiëntie. "Hun thuisbasis ligt geografisch een stuk beter. Zowel de vluchten naar West-Europa als de vluchten naar Azië hebben vanuit Dubai een ideale lengte." Maatschappijen die hun thuisbasis in het Westen hebben, hebben meer te maken met relatief dure korte en dure lange vluchten. "Heel korte vluchten zijn duur omdat opstijgen en landen ten opzichte van de totale vlucht veel kost. Heel lange vluchten zijn kostbaar omdat je zoveel brandstof moet meezeulen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden