Tovenaarsleerling redt Rotterdams orkest

Het heeft zo zijn voordelen om assistent-dirigent van een druk bezet man als Valeri Gergjev te zijn. Want als diens hectische reisschema vastloopt, ligt een invalbeurt voor het grijpen. Een gesprek met Hans Leenders, de jonge asisstent-dirigent van het Rotterdams Philharmonisch Orkest, die zaterdag plotseling zijn debuut maakte in het Amsterdamse Concertgebouw.

,,Fantastisch jongen, fantastisch!'', klonk het zaterdag in de gastdirigentenkamer in de catacomben van het Concertgebouw. Een zwetende en stralende Hans Leenders nam de complimenten en zoenen van het ene na het andere orkestlid in ontvangst. Leenders redde de Matinee op de vrije zaterdag door op het laatste nippertje chefdirigent Valeri Gergjev te vervangen in een concert van het Rotterdams Philharmonisch Orkest (RPhO). Twee dagen daarvoor had hij de eerste helft van het openingsconcert van het Gergjev Festival gedirigeerd.

En hoe. Kreeg Leenders in zijn eerste concert al veel lof toegezwaaid voor zijn zelfbewuste en doordachte aanpak, zaterdag deed hij het, in een concert dat live in zes landen werd uitgezonden, met veel flair nog eens dunnetjes over. Een droomdebuut? Zo wil Leenders het zelf niet noemen. ,,Als assistent-dirigent heb ik al zoveel gerepeteerd met het orkest dat ik me geen debutant voel. Maar een droomkans was het natuurlijk wel, want ik heb nooit eerder een volledig programma gedirigeerd. Later dit seizoen heb ik mijn eerste serie concerten. Ik vind het geweldig dat het orkest en de Vara me deze kans gaven. Normaal gesproken wordt er toch naar een vervanger met een gevestigde naam gezocht.''

Het lijkt weinig zinvol om assistent te zijn bij een dirigent die vrijwel nooit aanwezig is. Maar Leenders vindt juist dat hij boft. Nergens anders krijgt een assistent de kans om zo vaak met een orkest te repeteren en zo snel ervaring op te doen. Zo wist Leenders dat hij in de zomervakantie op Sjostakovitsj moest studeren, omdat hij vanwege de zwangerschap van Gergjevs vrouw veel repetities voor dit aan de Russische componist gewijde festival over zou moeten nemen. Eind augustus werkte hij al anderhalve week met het orkest.

De afgelopen week kwam Leenders' carrière in een stroomversnelling doordat Gergjev twee dagen voor het begin van zijn Rotterdamse festival de Verenigde Staten niet kon verlaten. Leenders: ,,Dinsdag dacht ik nog dat ik na woensdagochtend lekker in de zaal zou gaan luisteren, maar plotseling hoorde ik dat ik niet alleen de woensdagochtend moest repeteren, maar ook de avondrepetitie moest doen. Hele vreemde repetities overigens, want iedereen was nog daas van het nieuws uit New York.'' Toen Gergjev het eerste concert van het festival miste, moest Leenders ook voor de helft van dit concert inspringen. Het volgende probleem voor het RPhO was de Matinee op de Vrije Zaterdag. Gergjev was intussen vanuit Los Angeles op weg gegaan naar Mexico waar hij een vliegtuig naar Schiphol kon pakken. Maar zou hij op tijd zijn? Op vrijdag rekende het orkest erop dat Gergjev halverwege de zaterdagmiddag op Schiphol zou arriveren en dan de tweede helft van het zaterdagmiddagconcert voor zijn rekening zou nemen. Leenders zou dan voor de pauze 'De gouden eeuw' en delen uit de toneelmuziek bij 'King Lear' dirigeren. ,,Zaterdagochtend hoorde ik dat ik 's middags toch het hele programma moest dirigeren, inclusief de negende symfonie, omdat Gergjev later aan zou komen. Ik had toen één repetitie om het orkest mijn interpretatie voor de symfonie mee te geven. Te weinig natuurlijk. Dat was ook wel te horen. Maar gezien de omstandigheden heb ik toch een goed gevoel aan het concert overgehouden.''

De jonge Leenders (jaargang 1971) is van huis uit slagwerker en speelde sinds 1995 in het Rotterdamse orkest. Naast zijn baan studeerde hij orkestdirectie en in 1999 werd hij benoemd tot assistent-dirigent van Gergjev. Hij kreeg daarvoor de Bernard Haitink beurs.

Al heeft hij niet veel gelegenheid om Gergjev aan het werk te zien, Leenders geniet toch van deze plek. ,,Ik zit in de zaal bij alle dirigenten die hier komen werken. Voor mijn eigen dirigeren krijg ik tips van orkestleden en natuurlijk heb ik oren aan mijn hoofd. Ik kan zelf horen wanneer het goed gaat. Bovendien is het zeer leerzaam om uiteindelijk te horen wat de maestro ermee doet.''

Gergjev nadoen is niet aan de orde. Leenders: ,,Met zijn energie en persoonlijkheid krijgt hij in heel korte tijd de meest briljante dingen voor elkaar. Ik heb meer voorbereidingstijd nodig. Mijn voorbeeld is Simon Rattle.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden