Tot vorige week ging het steeds beter met Hennis

Minister Jeanine Hennis-Plasschaert van defensie. Beeld ANP
Minister Jeanine Hennis-Plasschaert van defensie.Beeld ANP

Het wordt de week van de waarheid voor de politieke carrière van Jeanine Hennis (1973). De vraag is welke kant van zichzelf de defensieminister dinsdag in de Kamer laat zien.

Marno de Boer

De Jeanine Hennis van het begin van haar ministerschap lijkt terug. RTL toonde vrijdag ruwe beelden van een interview waarbij de minister van defensie het antwoord op de vraag ‘Waren de militairen in Mali veilig?’ herhaaldelijk over wilde doen. Ondertussen overlegde ze met haar persvoorlichter en verscheen een grimas op haar gezicht. In een ander interview zei ze niet te willen aftreden, ‘maar optreden’.

Hennis eerste twee jaren als minister van defensie waren weinig overtuigend. Ze wist niet veel van het onderwerp en leunde destijds zwaar op VVD-Kamerlid Han ten Broeke, de ervaren voorzitter van de Kamercommissie Defensie die eigenlijk zelf een ministerspost ambieerde.

Tijdens Kamerdebatten viel ze regelmatig terug op haar ambtenaren. In de media hield ze vast aan door communicatieadviseurs geprepareerde teksten als ‘vrijheid is niet gratis’. Uit deze koker kwam waarschijnlijk ook een videoboodschap voor de manschappen in 2013. Daarin lichtte Hennis een nota met nieuwe bezuinigingen toe: “Keuzes die de opmaat zijn naar vernieuwing en innovatie.”

Dossierkennis

In 2010 haalde de VVD Hennis juist als groot politiek talent vanuit het Europees Parlement naar Den Haag. Ze kwam op plaats vier van de kandidatenlijst en haalde 37.944 voorkeursstemmen. Na twee jaar kreeg ze een telefoontje van Mark Rutte om minister van defensie in zijn tweede kabinet te worden.

Gedurende het ministerschap groeide Hennis in haar rol. Ze ontwikkelde meer dossierkennis dan menig Kamerlid dat tegenover haar stond en hield steeds minder ruggespraak met haar ambtenaren tijdens debatten. Daarnaast is ze een hartstochtelijk pleitbezorger van Europese defensiesamenwerking via concrete projecten, in plaats van vergezichten over een ‘Europees leger’. Ze bracht haar ideeën in de praktijk door de Nederlandse en Duitse landstrijdkrachten verregaand te integreren. Een goede band met haar Duitse collega Ursula von der Leyen hielp daarbij.

Ondertussen bleef de staat van de Nederlandse krijgsmacht zorgelijk. Van de in 2013 door Hennis beloofde ‘keuzes die de opmaat zijn naar vernieuwing’ kwam weinig terecht. Ze probeerde alle facties bij Defensie tevreden te houden, door bij geen enkele eenheid echt hard te snijden. Resultaat: alle koninkrijkjes bleven intact, maar wel met te weinig spullen en mensen om optimaal te functioneren.

Geloofwaardig

De afgelopen jaren kwam er maar mondjesmaat extra geld vrij, ondanks de opkomst van Islamitische Staat en de gespannen verhouding met Rusland. Hennis sprak zich publiekelijk uit voor forse bedragen, maar toonde zich uiteindelijk steeds loyaal aan haar politieke baas Mark Rutte. Zijn prioriteit lag niet bij de krijgsmacht.

De loyaliteit van Hennis en de sterkere optredens in de loop van haar ministerschap leken beloond te worden met een post in een nieuw kabinet. Naar verluidt heeft ze het ministerie van buitenlandse zaken op het oog. Maar het schandaal over het dodelijke mortierongeval in Mali schaadt haar kansen.

Defensie en Buitenlandse Zaken werken nauw samen, dus als minister zou Hennis dan weer meepraten over de missie in Mali. Om dat geloofwaardig te doen, moet ze dinsdag in de Kamer eerst haar politieke reputatie verdedigen. De afgelopen jaren was Hennis in die arena steeds sterker, maar de publieke optredens van de laatste dagen doen het ergste vrezen voor haar lot.

Hennis biedt nabestaanden excuses aan

Zondagavond werd bekend dat Hennis haar verontschuldigingen heeft aangeboden aan de nabestaanden van de twee militairen die door een mortierongeluk in Mali zijn omgekomen. Dat Hennis heeft vrijdag, een dag na het uitkomen van een hard onderzoeksrapport over de fouten die tot het ongeluk hebben geleid, met hen gebeld.

Hennis belde met Greetje Groenbroek, de moeder van de 29-jarige Henry Hoving, en met de vader van Kevin Roggeveld (24), bevestigt het ministerie. Groenbroek toonde zich vorige week teleurgesteld dat de legertop noch Hennis contact hadden gezocht met de nabestaanden.

Desgevraagd zegt Greetje Groenbroek dat de minister "haar menselijke kant heeft laten zien, niet de politica". Volgens haar zei Hennis "dat het haar speet dat alles zo gelopen was". Ook heeft Hennis uitgelegd waarom ze geen contact had opgenomen, maar daar wilde Groenbroek niets over kwijt.

De nabestaanden willen naar de rechter stappen. Ze verwijten Defensie dood door schuld omdat de oefengranaat die Hoving en Roggeveld fataal werd niet veilig was.

Lees ook:
- Hennis onder vuur om nalatigheid Defensie.
- Advies officierenvereniging aan Defensie: Schrap nieuwe missies.
- Top Defensie moet zich aankoop fatale mortiergranaat aanrekenen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden